"Усан боомт"-ны өөр хувилбарууд

Jump to navigation Jump to search
 
====Байгалийн боомт====
Боомт нь байгалийн геологийн хүч, газрын тиктоник хөдөлгөөн шилжилтийн улмаар бий болж болно. [[Галт уулын боомт]]ууд нь [[базалт]] болон [[лав]]ын урсгалаар гол болон нуурын урсгалын хэсэгт бий болж хэлбэржих ба үүний үр дүнд байгалийн хиймэл нуур үүснэ. Үүний жишээ нь 1.8саяаас 10мянган жилийн өмнө тооцогдох Уинкарат галт уулын талбай ба энэ нь АНУ-ын Аризонагийн хойт хэсэг Колорада гол дээр лаван боомтыг бий болгожээ. Боомтыг нурахаас өмнө 800км орчим урттай нуур тогтдог байжээ. [[Мөсөн гол|Мөстлөгийн нөлөөгөөр]] байгалийн боомт бүрдэн бий болох боломжтой ба Монатанад Кларк Форк гол дээр мөсөл хавтангуудын нөлөөгөөр боомт хэлбэржсэн ба 7780км квадрат талбай бүхий [[Миссоулагийн нуур]]ыг сүүлчийн мөстлөгийн үед бий болгожээ. Голын ёроол дахь мөсний хуримтлал нэмэгдсэнээр үүссэн нуур цөөнгүй байх ба үүнийг нэг жишээ нь [[Платхиэд нуур]] юм. Мөн Монтана дахь ([[Мөсөн хуримлалаар үүссэн нуурууд]]-ийг үзэж болно).
Dams can also be created by natural geological forces. [[Volcanic dam]]s are formed when lava flows, often [[basalt]]ic, intercept the path of a stream or lake outlet, resulting in the creation of a natural impoundment. An example would be the eruptions of the [[Uinkaret volcanic field]] about 1.8 million–10,000 years ago, which created lava dams on the [[Colorado River]] in northern [[Arizona]] in the [[United States]]. The largest such lake grew to about {{convert|800|km|mi}} in length before the failure of its dam. [[Glacier|Glacial activity]] can also form natural dams, such as the damming of the [[Clark Fork (river)|Clark Fork]] in [[Montana]] by the [[Cordilleran Ice Sheet]], which formed the {{convert|7780|km2|mi2|abbr=on}} [[Glacial Lake Missoula]] near the end of the last Ice Age. [[Moraine]] deposits left behind by glaciers can also dam rivers to form lakes, such as at [[Flathead Lake]], also in Montana (see [[Moraine-dammed lake]]).
 
Газар хөдлөлт, хөрсний гулсалт гэх мэт байгалийн аюул нь тухайн орчиндоо түр болон мөнхийн боомтуудыг бий болгох боломжтой. [[Тажик улс]]ад [[Усой боомт]] нь түүхэн жишээ мөн бөгөөд хөрсний гулсалтаас болж Мургхаб голыг хааж Сарез нуурыг үүсгэжээ. 560м өндөр учир байгалийн болон хүний гараар бүтсэн боомтуудаас хамгийн өндөр боомт болж байгаа юм. Саяханы жишээ гэвэл Тажикестаны Хунза гол дээр хөрсний гулсалтаас болж [[Аттабад нуур]] үүссэн байна.
Natural disasters such as earthquakes and landslides frequently create [[landslide dam]]s in mountainous regions with unstable local geology. Historical examples include the [[Usoi Dam]] in [[Tajikistan]], which blocks the [[Murghab River]] to create [[Sarez Lake]]. At {{convert|560|m|ft|abbr=on}} high, it is the tallest dam in the world, including both natural and man-made dams. A more recent example would be the creation of [[Attabad Lake]] by a landslide on [[Pakistan]]'s [[Hunza River]].
 
Шинээр бий болох байгалийн боомт нь хүний суурьшил болон дэд бүтэцэд тодорхой хэмжээгээр сөрөг нөлөөлж байдаг. Боомт нь хүний гараар бүтсэн шиг тогтворшил сул байх хандлагатай тус задарч аюул учруулж болохоос гадна дээд хашицдаа үнэ бүхий гадар нутгийг боомт бий болж усан доор оруулах магадлал бий. The resulting lakes often flood inhabited areas, while a catastrophic failure of the dam could cause even greater damage, such as the failure of western [[Вайоминг]]ийн хойт хэсэгт 1927 оны хөрсний гулсалтын улмаас бий болсон боомт задарч Келли суурин болон зургаан хүний амь нас аван оджээ.
Natural dams often pose significant hazards to human settlements and infrastructure. The resulting lakes often flood inhabited areas, while a catastrophic failure of the dam could cause even greater damage, such as the failure of western [[Wyoming]]'s [[Gros Ventre landslide]] dam in 1927, which wiped out the town of [[Kelly, Wyoming|Kelly]] and resulted in the deaths of six people.
 
===== Минжний боомт =====
{{main|Минжний боомт}}
[[Минж]]нүүд нь амьдрах орчноо бүрдүүлэхийн тулд мод болон шавраар боомт барьдаг. Мөн боомт барьж газрын зарим хэсгийг усанд автуулсанаар махчин амьтадаас өөрсдийгөө хамгаалж нуугдаж явахад тустай байдаг байна. Усанд автсан газар нутаг нь өвлийн улиралд минжнүүдийн хоол тэжээлийн эх үүсвэр болдог байна.
[[Beaver]]s create dams primarily out of mud and sticks to flood a particular habitable area. By flooding a parcel of land, beavers can navigate below or near the surface and remain relatively well hidden or protected from predators. The flooded region also allows beavers access to food, especially during the winter.
 
== Барилгын элементүүд ==

Хажуугийн цэс