"Пёньян"-ны өөр хувилбарууд

Jump to navigation Jump to search
Removed redirect to Пхеньян
б (Бот: исправление двойного перенаправления на Пхеньян)
Tag: Redirect target changed
(Removed redirect to Пхеньян)
Tag: Removed redirect
{{Нутаг
#ЧИГЛҮҮЛЭГ [[Пхеньян]]
|нэр = Пёнъян хот<br/>[[Зураг:Пях.png]]
|ямар_янзын_нутаг = [[Умар Солонгос улсын засаг захиргааны хуваарь|улсын хот]]
|анхаарах_нэр = Пхеньян, Пёньян, Пён-Ян, Пёнян
| албан_нэр = '''Шууд захирагдах Пёнъян хот'''
| translit_lang1 = &nbsp;
| translit_lang1_type1 = солонгос үсэг
| translit_lang1_info1 = {{linktext|평|양|직|할|시}}
| translit_lang1_type2 = ханз үсгээр
| translit_lang1_info2 = {{lang|ko|{{linktext|平|壤|直轄市}}}}
| translit_lang1_type3 = 1938 оны галиг
| translit_lang1_info3 = P'yŏngyang Chikhalsi
| translit_lang1_type4 = 2000 оны галиг
| translit_lang1_info4 = Pyeongyang Jikhalsi
| translit_lang1_type5 = монгол галиг
| translit_lang1_info5 = Пён-ян чиг-хал-ши
|image_flag =
|image_seal =
|image_skyline = 0322 Pyongyang Turm der Juche Idee Aussicht.jpg
|image_caption =
|image_map = Pyongyang-chikhalsi in North Korea.svg
|map_caption =
|imagesize = 280px
|mapsize = 280px
|улс_эсвэл = Улс
|аль_улс_эсвэл = {{PRK2}}
|нэгдүгээр_зэргийн_нэгж = Дотроо (23)
|нэгдүгээр_зэргийн_нутаг = [[Пхеньян (Пёнъян)#Засаг захиргааны хуваарь|19 дүүрэг, 4 хошуу]]
|хоёрдугаар_зэргийн_нэгж =
|хоёрдугаар_зэргийн_нутаг =
|нутгийн_төвийг_юу_гэх =
|нутгийн_төв =
|газар_нутаг = 1,578 км²
|газрын_байц = д.т.д. 27 м
|хүн_ам = 2010 онд 4,138,187 хүн
|хүн_ам_өмнөх =
|хүн_ам_тоол =
|хүн_ам_тооц =
|хүн_ам_бөөгнөрөл =
|нягт_сийрэг =
|ард_түмэн = үндсэндээ [[солонгос үндэстэн|солонгос]]
|цугаараа =
|даргыг_юу_гэх =
|даргын_нэр =
|түүхэн_он =
|түүхэн_үйл =
|түүхэн_он1 =
|түүхэн_үйл1 =
|цагийн_бүс = Солонгосын цаг
|utc_offset = +8:30
|утасны_томъёо =
|шуудангийн_томъёо =
|автомашин_дугаар =
|website =
|тэмдэглэл =
}}
 
'''Пёнъян''' ([[Солонгос хэл|солонгосоор]] 평양, «тэгш газар», → '''Пёнъя́н''', урьд '''Пхенья́н''' ) — [[Бүгд Найрамдах Ардчилсан Солонгос Ард Улс]] (БНАСАУ)-ын [[нийслэл]] [[хот]].
 
Пёнъян хот [[Умар Солонгос]] орныхоо баруун биед [[Тэдун мөрөн|Тэдун мөрний]] эрэгт байрладаг улсынхаа [[Умард Солонгос улсын 10 том хот|хамгийн том]], ганц [[саятан хот]] нь юм. 1946 онд [[Өмнө Пёнъань]] аймгийн харьяанаас салан дэвшиж [[Умар Солонгос улсын засаг захиргааны хуваарь|улсын хот]] болсон. Энэ нь улсын доор шууд захирагддаг, [[Умар Солонгос улсын засаг захиргааны хуваарь|аймагтай]] эн тэнцүү эрхт нэгж гэсэн үг. Бүрэн хэлвэл '''Шууд захирагдах Пёнъян хот''' ([пёнъян чикалши]) гэнэ. Бодит байдалд хот, хөдөө аль алиныг багтаасан 3,194 км² талбайт Пхеньян (Пёнъян) нутагт 2008 оны байдлаар 3,255,388 хүн оршин сууж байна.<ref name="Nkorea2008">[http://unstats.un.org/unsd/demographic/sources/census/2010_PHC/North_Korea/2008_North_Korea_Census.pdf United Nations Statistics Division; Preliminary results of the 2008 Census of Population of the Democratic People’s Republic of Korea conducted on 1–15 October 2008 ('''pdf-file''')] Retrieved on 2009-03-01.</ref>
 
== Нэр ==
Хотын нэрийг [[монголоор]] зөв бичиж дуудах эсэх тухай ярьцгаах болсон. [[Солонгосоор]] 《평양》 (пёнг-янг) гэж бичээд [пён<sup>ъ</sup> я́н<sup>ъ</sup>] гэж хэлдэг. Энэ хоёр үеийг [[кирилл монголоор]] [ъ] тэмдэг жийрэглэн холбож '''Пёнъян''' гэж бичнэ. Үүнээс жаахан будилж Пёнян, Пёньян, Пён-Ян гэсэн нь ч байна. Орост түрэлтийг [х] үсгээр галигласан нь XX зууны Монголд тэр хэвээр '''Пхеньян''' гэж бичигдээд нэг үе нэмж [пэ-хэ-ньяан] маягаар гажин дуудагджээ.<ref>Мягмарын Саруул-Эрдэнэ. [http://www.dayarmongol.com/index.php?option=com_content&view=article&id=4719%3A----5&Itemid=300059 Үсгийн эндүүрлийг хэлэлцье – 2]</ref> [[Худам монголоор]] харин {{MongolUnicode|ᠫᠶᠥᠩᠶᠠᠩ|h}} (pyongyang) [пён яан] гэх нь маргаангүй юм.<ref>[[МУИС]] - МХСС. «Монгол хэлний хадмал толь». 2011 он.</ref>
 
{| border="2" cellpadding="2" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;"
|- style="text-align:center;
|+
! style="background:#BCD4E6;" | <small>Тийн ялгал</small>
! style="background:#BCD4E6;" | Хуучин<br> <small>(хэлний үзүүр "н")</small>
! style="background:#BCD4E6;" | Шинэ<br> <small>(хэлний уг "н")</small>
!
! style="background:#BCD4E6;" | <small>Тийн ялгал</small>
! style="background:#BCD4E6;" | Хуучин<br> <small>(үзүүрийн "н"-ээр)</small>
! style="background:#BCD4E6;" | Шинэ<br> <small>(угийн "н"-тэй)</small>
|-
| <small>'''Нэрлэх'''</small> || Пхеньян || Пёнъян
!
| <small>'''Гарах'''</small> || Пхеньянаас || Пёнъянгаас
|-
| <small>'''Харъяалах'''</small> || Пхеньяны || Пёнъянгийн
!
| <small>'''Үйлдэх'''</small> || Пхеньянаар || Пёнъянгаар
|-
| <small>'''Өгөх, орших'''</small> || Пхеньянд || Пёнъянд
!
| <small>'''Хамтрах'''</small> || Пхеньянтай || Пёнъянтай
|-
| <small>'''Заах'''</small> || Пхеньяныг || Пёнъянг
!
| <small>'''Чиглэх'''</small> || Пхеньян руу || Пёнъян руу
|}
 
== Түүх ==
[[Зураг:Battle of Pyongyang by Mizuno To.jpg|thumb|300px|Пёнъяны тулалдаан]]
Пёнъян 25 - 220 онд байгуулагдсан.<ref>Nanglang-state is different from Lelang Commandery. Lelang Commandery was one of the four commanderies that Western Han instituted in the occupied territory of Wiman Joseon around the Liao river in western Manchuria in 108 BC.</ref>
==== Пхеньяны тулалдаан ====
{{гол|Пхеньяны тулалдаан}}
 
[[Хятад-Японы анхдугаар дайн]]ы хүрээнд хуурай газар дээр явагдсан хоёр дахь том тулалдаан юм. 1894 оны 9 сарын 15-нд [[Солонгос]]ын [[Пхеньян]]д [[Мэйжигийн засгийн газар|Мэйжигийн]] [[Япон]] болон [[Манж Чин гүрэн|Манж Чин гүрний]] хооронд болжээ.
 
Хятадын Бэйянгийн Армийн 13,000 - 15,000 орчим цэрэг бүхий хүч Пхеньянд 1894 оны 8 сарын 4-нд ирж, эртний хотын хана хэрмийг засварлаж, өөрсдийн хүний тоо, хамгаалалтдаа найдан суув.
 
Маршал [[Ямагата Аритомо]]гийн удирдлага доорх [[Японы Эзэн Хааны Арми]]йн 1-р бүлэглэлийн 10,000 цэрэг бүхий (цэргийн тоо баталгаатай бус) арми нь дэслэгч генерал [[Нозү Мичицүра]]гийн удирдсан 5-р дивиз ([[Хирошима]]), дэслэгч генерал [[Кацүра Тароо]]гийн удирдсан 3-р дивиз ([[Нагоя]])-ээс бүрдэж байв. Японы цэргийн хүч Чемульпо (одоогийн [[Инчон]])-д 1894 оны 6 сарын 12-нд ямар ч эсэргүүцэлгүйгээр бууж чаджээ. 7 сарын 29-нд [[Сёнгхваны тулалдаан]]аар бага зэрэг урагшилж чадсан 1-р арми хойд зүг рүү Пхеньяныг чиглэн маршлав. Ингэх замдаа [[Пусан]], [[Вонсан]]д буусан десанттайгаа нийлж чаджээ.
 
Хятадын тал 2000 хүнээ алдаж, 4000 орчим цэрэг шархадсан бол Япончууд дөнгөж 102 хүнээ алдаж, 433 хүн шархадсан бөгөөд 33 цэрэг сураггүй болсон аж.
 
1894 оны 9 сарын 16-ны өглөө гэхэд Японы хүч Пхеньяныг бүрэн эзэлж авсан байна.
 
==Хүн ам==
{|class="wikitable" align="right"
! style="background:#efefef;" |Он
! style="background:#efefef;" |Хүн ам<ref name=pop/>
|-
|[[1986]] ||align="right" |{{formatnum:1300000}}
|-
|[[1993]] ||align="right" |{{formatnum:2354898}}
|-
|[[2002]] ||align="right" |{{formatnum:2724700}}
|-
|[[2010]] ||align="right" |{{formatnum:3270582}}
|}
{|class="wikitable" align="right"
! style="background:#efefef;" |Он
! style="background:#efefef;" |Хүн ам<ref name=pop>{{cita web|título=NORTH KOREA|url=http://www.populstat.info/Asia/nkoreat.htm|fechaacceso=21 de abril de 2013|obra=populstat.info}}</ref>
|-
|[[1962]] ||align="right" |{{formatnum:653000}}
|-
|[[1967]] ||align="right" |{{formatnum:840000}}
|-
|[[1970]] ||align="right" |{{formatnum:940000}}
|-
|[[1981]] ||align="right" |{{formatnum:1283000}}
|}
{|class="wikitable" align="right"
! style="background:#efefef;" |Он
! style="background:#efefef;" |Хүн ам<ref name=pop/>
|-
|[[1929]] ||align="right" |{{formatnum:120000}}
|-
|[[1935]] ||align="right" |{{formatnum:182100}}
|-
|[[1938]] ||align="right" |{{formatnum:232700}}
|-
|[[1944]] ||align="right" |{{formatnum:388000}}
|-
|}
{|class="wikitable" align="right"
! style="background:#efefef;" |Он
! style="background:#efefef;" |Хүн ам<ref name=pop/>
|-
|[[1890]] ||align="right" |{{formatnum:40000}}
|-
|[[1906]] ||align="right" |{{formatnum:43000}}
|-
|[[1911]] ||align="right" |{{formatnum:36800}}
|-
|[[1920]] ||align="right" |{{formatnum:58600}}
|}
Пхеньян (Пёнъян) [[XX зуун]]ы эхэнд 4 түмэн хүнтэй байв.
 
1972 онд нэг сая хүнтэй болж байлаа.
 
2010 оны тооцоогоор 3.3 сая оршин суугчтай байна.
 
== Засаг захиргааны хуваарь ==
[[Зураг:Pyongyang satellite image 2007-08-22.jpg|thumb|300px|Хиймэл дагуулаас татсан зураг]]
Пхеньян (Пёнъян) 19 [[Умар Солонгос улсын засаг захиргааны хуваарь|дүүрэг]] (күёг), 4 [[Умар Солонгос улсын засаг захиргааны хуваарь|хошуу]] (군, күнь)-наас бүрдэнэ.<ref>{{cite web|url=http://nk.chosun.com/map/map.html?ACT=geo_01|title=행정구역현황 (''Haengjeong Guyeok Hyeonhwang'')|work=NK Chosun|accessdate=2006-01-10}} Also [http://www.xzqh.org/waiguo/asia/1002.htm Administrative divisions of North Korea] (used as reference for hanja)</ref>
 
'''Дүүрэг (күёг)''':
{| width="70%"
| width="50%" |
* Мангёндэ-гүёг
* Муранбун-гүёг
* Путунган-гүёг
* Пёнчон-гүёг
* Нагнан-гүёг
* Нёгпу-гүёг
* Нёнсон-гүёг
* Садун-гүёг
* Самсог-гүёг
* Сонгю-гүёг
|
* Сосон-гүёг
* Сүнань-гүёг
* Сынху-гүёг
* Тундэвонь-гүёг
* Тэдунган-гүёг
* Тэсон-гүёг
* Хёнжэсань-гүёг
* [[Чүн-гүёг]]
* Ыньжон-гүёг
|}
 
'''Хошуу (күнь)''':
 
{| width="70%"
| width="50%" |
* Кандун-гүнь
* Каннам-гүнь
|
* Санвон-гүнь
* Чүнхуа-гүнь
|}
 
== Метро ==
[[Файл:Metro Pyongyang.png|thumb|Пхеньяны метроны бүдүүвч зураг]]
Пхеньян хотод метроны шугам сүлжээ бий. Пхеньяны метро 1968 онд байгуулагдсан.
;[[Чхоллима]] ({{lang-ko|천리마선}}) шугам
Өртөөнүүд:
* «[[Пульгынбёль]]» ({{lang-ko|붉은별}})
* «[[Чону]]» ({{lang-ko|전우}})
* «[[Кэсон]]» ({{lang-ko|개선}})
* «[[Тхонъиль (метроны өртөө)|Тхонъиль]]» ({{lang-ko|통일}})
* «[[Сынни (метроны өртөөо)|Сынни]]» ({{lang-ko|승리}})
* «[[Понхва (метроны өртөө)|Понхва]]» ({{lang-ko|봉화}})
* «[[Ёнгван (метроны өртөө)|Ёнгван]]» ({{lang-ko|영광}})
* «[[Пухын (метроны өртөө)|Пухын]]» ({{lang-ko|부흥}})
;[[Хёкшин]] ({{lang-ko|혁신선}}) шугам
Өртөөнүүд:
* «[[Рагвон]]» ({{lang-ko|락원}})
* «[[Самхын]]» ({{lang-ko|삼흥}})
* «[[Чонсын]]» ({{lang-ko|전승}})
* «[[Хёксин]]» ({{lang-ko|혁신}})
* «[[Консоль]]» ({{lang-ko|건설}})
* «[[Хвангымболь]]» ({{lang-ko|황금벌}})
* «[[Конгук]]» ({{lang-ko|건국}})
* «[[Кванбок]]» ({{lang-ko|광복}})
 
==Зураг==
<gallery widths="180px" heights="140px">
Зураг:View of Heijo1.JPG|1920 оны зураг
Зураг:Tram North Korea PY.jpg|Нийтийн тээврийн [[трамвай]]
Зураг:Korean cuisine-Naengmyeon-02.jpg|[[Пхеньян (Пёнъян) хүйтэн гоймон]]
Зураг:Pyongyang TV Tower 01.JPG|Телевизийн цамхаг
Зураг:Juche Tower.jpg|[[Чүчэ цамхаг|«Чүчэ» (өөрөө өөртөө) цамхаг]]
Зураг:PyongYang-Arch of Triumph.jpg|[[Ялалтын хаалга]]
Зураг:Arch of Reunification.jpg|[[Эх орон бүтэн болохын хаалга]]
Зураг:May-day Stadium at night.jpg|[[Майн нэгний цэнгэлдэх хүрээлэн]]
Зураг:Kumsusan_Memorial_Palace,_Pyongyang.jpg|[[Кымсүсань дурсгалын ордон]]
Зураг:Tomb of King Tongmyong, Pyongyang, North Korea-1.jpg|[[Тунмён вангийн бунхан]]
Зураг:Ryugyong Hotel - August 27, 2011 (Cropped).jpg|[[Рюгён зочид буудал]]
Зураг:Calm street in Pyongyang 2012.jpg|Хуучирсан хороолол
Зураг:2012 new residential buildings at intersection Sungni St-Mansudae St 1.jpg|Шинэхэн хороолол
Зураг:Bowling in North Korea.jpg|[[Боулинг]] тоглох газар
Зураг:Mangyongdae Children's Palace 38.JPG|Мангёндэ хүүхдийн ордон
</gallery>
 
== Aх дүү хотууд==
* {{flagicon|INA}} Индонезийн [[Жакарт]]
* {{flagicon|NPL}}{{nbsp|2}} Балбын [[Катманду]]
* {{flagicon|RUS}} Оросын [[Москва]]
* {{flagicon|CHN}} Хятадын [[Тяньжинь]]
 
== Лавлах бичиг ==
{{лавлах холбоос|2}}
 
== Гадаад холбоос ==
{{Commons|Pyongyang|Пхеньян (Пёнъян)}}
 
{{БНАСАУ-ын засаг захиргааны хуваарь}}
{{Умар Солонгосын хот}}
{{Азийн улс орон бүрийн нийслэл хот}}
 
[[Ангилал:Пёнъян| ]]
[[Ангилал:Азийн улс орны нийслэл]]
[[Ангилал:Умард Солонгосын суурин]]
[[Ангилал:Саятан хот]]
[[Ангилал:Их-, дээд сургуультай хот]]

Хажуугийн цэс