"Месопотами"-ны өөр хувилбарууд

Jump to navigation Jump to search
no edit summary
No edit summary
[[Зураг:Mesopotamia.PNG|thumb|right|Эртний Месопотамийн газрын зураг]]
2-р мөрний улс буюу мессопотам
Эртний хоёр мөрний газар нутаг ([[Тигр мөрөн|Тигр]], [[Евфрат мөрөн]]) буюу одоогийн [[Ирак]], [[Сири]] улсын нутаг болох '''Месопотам'''ид ({{lang-gr|Μεσοποταμία}}) МЭӨ 3-р зуунд [[соёл иргэншил]] үүсэн бий болсон ба анхны хүчирхэг, түүхэнд тэмдэглэсэн эзэнт улс нь [[Акад]] байсан. Түүний дараа [[Ассир]], [[Вавилон]]ы эзэнт гүрнүүд ноёлж байсан. Ассир, Вавилон нь зэрэгцэн оршиж түүхэн цаг хугацааны үеүдэд аль нэг улс нь хүчирхэг болох үедээ нөгөө улсаа эрхшээлдээ оруулдаг байв.
эртний хоёр мөрний газар нутагт мэө 3-р зуунд соёл иргэншил үүсэн бий болсон ба анхны хүчирхэн түүхэнд тэмдэглэсэн эзэнт улс нь акад байсан түүний дараа ассир, вавилоны, эзэнт гүрнүүд ноёлож байсан одоогийн ирак улс юм. ассир вавилон нь зэрэгцэн оршиж түүхэн цаг хугцааны үед аль нэг улс нь хүчирхэг болох үедээ нөгөө улсаа ирхэндээ оруулдаг байсан. 2-р мөрний анхны бичиг үсэг нь шавар самбар дээр бичээд хатаадаг байсан юм. тухай үеийн түүхэн бичвэрүүд маш хүнд мөн хагарах гэмтэх он цагын элэгдэл даах, зөөвөрлөхөд хэцүү. 2004 онд иракруу америкчууд тайрах үед /газарын тосны төлөөхи дайнд/ иракын нийлэл багдад хотын музейгээс эртний ассир вавилоны үеийн түүхэн дурсгалт үнэт бүтээлүүд олноор алга болж хар захын наймачидаар дамлан худалдагсан нь харамсалтай зүйл болсон.эртний 2-р мөрний улсад одон орон зухай,судлал хөгжисөн ба эртний егивтийн зурхай судлалаас ялгаатай нь вавилончууд бүх гараг ертөнцийн шүтэж гараг бүрт тодорхой нэгэн бурханд харьялагдаж түүний нэрээр нэрлэгдэж байгаа гэдэгт итгэдэг байжээ. эртний ассир вавилонд "септенер" гэдэг сонгодог систем бий. энэ системд 2-р од харагдаж буй 5 гараг эрхэс ордог ба эдгээр нь өнөөг хүртэл зурхай судлалд ашилдаг. хэрвээ эртний егивт хөдөлгөөнгүй ододыг судалдаг байсан бол харин ассир вавилонд хөдөлгөөнтөй од эрхэс тэдний шинжилж утга учирыг судалдаг байсан. тэдгээрийн хоорондын хөдөлгөөнийг харицуулах ба гараг эрхэсийн байрлал нь 12 ордыг маш нарийн систем солбилцлыг тодорхойлох шаардлага гарсан юм. ихийнхүү гараг эрхэсийн зурхай судлал үүссэн ба гараг гэдэг нь грекээр хэлмэрч гэсэн утгатай ба гараг эрхэсийн өөрсдийн жинхэн байрлал нөлөө хүмүүст хэлмэрчилж хувь тавьл хүний ирээдүйг хархад тусалдаг гэж үздэг байжээ. зөвхөн одон орон төдийгүй газар зүй. физик. газар тарийлан систем. шуваг шуудуй. уран барилага ихээхэн хөгжсөн байжээ.
 
мөн эртний ассир вавилончууд нь маш тулаач улс үндэстэн байсан юм.
==Соёл==
Хоёр мөрний анхны бичиг үсэг нь шавар самбар дээр бичээд хатаадаг байсан юм. Тухайн үеийн түүхэн бичвэрүүд маш хүнд, мөн амархан хагарч гэмтдэг, он цагийн элэгдэл даахдаа муу, зөөвөрлөхөд хэцүү. 2004 онд Ирак уруу Америкчууд довтлох үед Иракийн нийслэл [[Багдад]] хотын музейгээс эртний Ассир, Вавилоны үеийн түүхэн дурсгалт үнэт бүтээлүүд олноор алга болж хар захын наймаачдаар дамлан худалдагдсан нь харамсалтай зүйл болсон.
 
===Одон орон судлал, зурхай===
Эртний хоёр мөрний улсад одон зурхай, одон орон судлал хөгжсөн ба [[эртний Египет]]ийн зурхай судлалаас ялгаатай нь вавилончууд бүх гараг ертөнцийг шүтэж, гараг бүр тодорхой нэгэн [[бурхан]]д харьялагдаж түүний нэрээр нэрлэгдэж байгаа гэдэгт итгэдэг байжээ. Эртний Ассир, Вавилонд "септенер" гэдэг сонгодог систем бий. Энэ системд тэр үед мэдэгдэж байсан 5 гараг эрхэс ордог ба эдгээр нь өнөөг хүртэл зурхай судлалд ашигладаг. Эртний Египетэд хөдөлгөөнгүй оддыг судалдаг байсан бол харин Ассир, Вавилонд хөдөлгөөнтөй од эрхсүүдийг шинжилж, утга учрыг судалдаг байсан. Тэдгээрийн хоорондын хөдөлгөөнийг харьцуулах ба гараг эрхсийн байрлал нь 12 ордыг маш нарийн систем солбилцлыг тодорхойлох шаардлага гарсан юм. Ийнхүү гараг эрхсийн зурхай судлал үүссэн ба гараг эрхсийн өөрсдийн жинхэнэ байрлал нөлөө хүмүүст хэлмэрчилж хувь тавилан, хүний ирээдүйг харахад тусалдаг гэж үздэг байжээ.
 
==Бусад==
Зөвхөн одон орон төдийгүй [[газарзүй]], [[физик]], газар тариалангийн систем, суваг шуудуу, уран барилга ихээхэн хөгжсөн байжээ.
 
Мөн эртний Ассир, Вавилончууд нь маш тулаанч улс үндэстэн байсан юм.
 
[[Ангилал:Месопотам]]
[[Ангилал:Иракийн түүх]]
[[Ангилал:Иракийн газарзүй]]
[[Ангилал:Сирийн түүх]]
[[Ангилал:Сирийн газарзүй]]
[[Ангилал:Ойрхи Дорнод]]
[[Ангилал:Соёл иргэншлүүд]]
 
{{Link FA|ceb}}
 
[[als:Mesopotamien]]
[[ar:بلاد الرافدين]]
[[an:Mesopotamia]]
[[arc:ܒܝܬ ܢܗܪܝܢ]]
[[ast:Mesopotamia]]
[[az:İkiçayarası]]
[[bn:মেসোপটেমিয়া]]
[[zh-min-nan:Mesopotamia]]
[[be:Месапатамія]]
[[be-x-old:Мэсапатамія]]
[[bs:Mesopotamija]]
[[br:Mezopotamia]]
[[bg:Месопотамия]]
[[ca:Mesopotàmia]]
[[ceb:Mesopotamia]]
[[cs:Mezopotámie]]
[[cy:Mesopotamia]]
[[da:Mesopotamien]]
[[de:Mesopotamien]]
[[dv:މެސޮޕޮޓޭމިއާ]]
[[et:Mesopotaamia]]
[[el:Μεσοποταμία]]
[[en:Mesopotamia]]
[[es:Mesopotamia]]
[[eo:Mezopotamio]]
[[eu:Mesopotamia]]
[[fa:میان‌رودان]]
[[fr:Mésopotamie]]
[[fy:Mesopotaamje]]
[[gl:Mesopotamia]]
[[gan:美索不達米亞]]
[[ko:메소포타미아]]
[[hy:Միջագետք]]
[[hi:मेसोपोटामिया]]
[[hr:Mezopotamija]]
[[id:Mesopotamia]]
[[is:Mesópótamía]]
[[it:Mesopotamia]]
[[he:מסופוטמיה]]
[[ka:შუამდინარეთი]]
[[sw:Mesopotamia]]
[[ku:Mezopotamya]]
[[la:Mesopotamia]]
[[lv:Divupe]]
[[lb:Mesopotamien]]
[[lt:Mesopotamija]]
[[ln:Mezopotami]]
[[hu:Mezopotámia]]
[[mk:Месопотамија]]
[[ml:മെസപ്പൊട്ടേമിയ]]
[[mr:मेसोपोटेमिया]]
[[arz:بلاد بين النهرين]]
[[mzn:میون رودون]]
[[ms:Mesopotamia]]
[[nl:Mesopotamië]]
[[ja:メソポタミア]]
[[no:Mesopotamia]]
[[nn:Mesopotamia]]
[[nrm:Mésopotanmie]]
[[oc:Mesopotamia]]
[[uz:Mesopotamiya]]
[[pl:Mezopotamia]]
[[pt:Mesopotâmia]]
[[ro:Mesopotamia]]
[[ru:Междуречье]]
[[sah:Месопотамия]]
[[sq:Mesopotamia]]
[[scn:Mesopotamia]]
[[simple:Mesopotamia]]
[[sk:Mezopotámia]]
[[sl:Mezopotamija]]
[[sr:Месопотамија]]
[[sh:Mezopotamija]]
[[fi:Mesopotamia]]
[[sv:Mesopotamien]]
[[tl:Mesopotamya]]
[[ta:மெசொப்பொத்தேமியா]]
[[th:เมโสโปเตเมีย]]
[[tr:Mezopotamya]]
[[uk:Межиріччя]]
[[ur:بین النہرین]]
[[vi:Lưỡng Hà]]
[[vo:Mesopotän]]
[[war:Mesopotamia]]
[[wo:Réewum ñaari dex yi]]
[[diq:Mezopotamya]]
[[bat-smg:Mesopotamėjė]]
[[zh:两河文明]]

Хажуугийн цэс