Тэраүчи Масатакэ

Гүн Тэраүчи Масатакэ (Япон: 寺内正毅; 1852 оны 2-р сарын 5-нд Токүгава шогуны Хираи тосгонд (өнөөгийн Ямагүчи хот) төрж, 1919 оны 11-р сарын 3-нд Токио хотод нас барсан) — Японы цэргийн жанжин бөгөөд төрийн зүтгэлтэн, маршал, 1910-1916 онд Японы Солонгос дахь анхны амбан захирагч, 1916-1918 онд Японы Ерөнхий сайд байсан.

Намтар

Тэраүчи Масатакэ 1852 оны 2-р сарын 5-нд Хаги овгийн Үтада Масасүкэ гэх самурайн гэр бүлд төрсөн. Хожим нь түүнийг эхийнх нь талын хамаатан Тэраүчи Кан-Эмон өргөж авсан үүнээс хойш тэрээр овгоо "Тэраүчи" болгон өөрчилжээ.

1864 оноос тэрээр Кихэйтай цэргийн бүлэглэлийн гишүүн байжээ. Бошин дайны үеэр тэрээр Эзэн хааны талд Хакодатэгийн тулалдаанд оролцож байжээ. Дараа нь тэрээр Киото руу явж, Дайны яаманд орж, Францын багш нараар барууны зэвсэг, тактикийн сургалтад хамрагджээ. 1870 онд тэрээр Эзэн хаан Мэйжийн шадар харуул болж, түүнтэй хамт Токио руу явжээ. 1871 онд хэлний сургалтаа үргэлжлүүлэхийн тулд цэргийн албанаас гарсан боловч тэр жилдээ Японы эзэн хааны арми байгуулагдсаны улмаас эргүүлэн татагдсан байна. Тояма армийн сургуульд сурсны дараа түүнд ахлах дэслэгч цол олгосон байна.

1873 онд тэрээр шинээр байгуулагдсан Японы эзэн хааны армийн цэргийн академид элссэн. 1877 онд Сайго Такаморигийн Сацүмагийн бослогын үеэр тэрээр Табарүзакагийн тулалдаанд шархдаж, баруун гараа алджээ.

1882 онд тэрээр Франц руу ханхүү Кан'ин-но-мия Котохитогийн туслахаар явсан бөгөөд дараа жил нь Францад цэргийн атташегаар томилогдсон. Тэрээр боловсролоо үргэлжлүүлэхийн тулд 1886 он хүртэл тус улсад үлджээ. Японд буцаж ирээд Армийн сайдын туслах нарийн бичгийн дарга, 1887 онд Армийн академийн командлагчаар томилогдсон байна. 1891 онд тэрээр 1-р дивизийн Штабын дарга, жилийн дараа Японы Эзэн хааны армийн Жанжин штабын Үйл ажиллагааны 1-р товчооны даргаар томилогджээ.

1894 онд Хятад-Японы нэгдүгээр дайн эхэлснээр тэрээр Эзэн хааны Ерөнхий штабын Тээвэр, харилцаа холбооны нарийн бичгийн даргаар томилогдож, дайны үеэр бүх цэрэг, хангамжийн асуудлыг хариуцаж байв. 1900 онд тэрээр Армийн штабын орлогч дарга болж, Боксерын бослогын үеэр Японы цэргүүдийг биечлэн хянахаар Хятад руу томилогдсон байна.

1901 онд тэрээр Кацүра Тарогийн анхны засгийн газарт Армийн сайдаар томилогджээ. Тэрээр Орос-Японы дайны туршид албан тушаалаа хадгалж, Японыг ялалтад хүргэсэн байна. Дайны дараа түүнд барон цол, 1907 онд маркиз цол олгосон. 1906 онд тэрээр нэгэн зэрэг "Өмнөд Манжуурын төмөр зам" компанийн даргаар томилогджээ.

1909 оны 10-р сард Солонгосын үндсэрхэг үзэлтэн Ан Чунг-гюн Харбин өртөөнд Ерөнхий сайд асан Ито Хиробүмиг хөнөөсний дараа тэрээр 1910 оны 5-р сард Солонгос дахь Ерөнхий төлөөлөгчөөр томилогдсон. Тэрээр энэ албан тушаалд Сонэ Арасүкэг орлон очоод 1910 оны Солонгосыг Японд нэгтгэх гэрээнд гарын үсэг зурснаар Солонгосыг захирах үйл явц албажсан байна. Солонгосын талаас Ерөнхий сайд И Ван-ён гарын үсэг зурж, Солонгосын эзэн хаан Сунжонгийн зөвшөөрлийг авсан. 1910 оны 8-р сарын 29-нд уг баримт бичгийг олон нийтэд зарласны дараа түүнийг Солонгос дахь Японы анхны Ерөнхий амбан захирагчаар томилсон.

Энэ албан тушаалд тэрээр Японы эзэн хаанд шууд захирагдаж, хууль тогтоох, захиргааны, шүүхийн байгууллагаас эхлээд өөрчлөлт, шинэчлэл хийх хүртэл өргөн хүрээний эрх мэдэлтэй байв. Солонгосыг Японд нэгтгэх 1910 оны гэрээг солонгосчуудын нэлээд хэсэг нь сөрөг хүлээн авсан. Тэрээр эсэргүүцлийг дарахын тулд цэргийн хүч хэрэглэж байсан.

Тэрээр хоёр ард түмний гүн гүнзгий түүх, соёлын холбоог ашиглан өөрийн эцсийн зорилго болох Солонгосыг Япон бүрэн уусгах явдлыг зөвтгөж байсан. Түүний тушаалаар улс орон даяар олон мянган сургууль нээгдэж, тэнд япон хэл, уран зохиолыг тулган заадаг байв.

Тэрээр Солонгост газрын шинэчлэл хийсэн: газрын бүртгэлийг бий болгосон боловч үүнийг зөвхөн бичгээр баримт бичигт үндэслэн эмхэтгэсэн бол Солонгост газрын харилцааг ихэвчлэн заншлын хуулиар зохицуулдаг байв. Энэ нь Солонгосын тариачдын нэлээд хэсэг газрыг алдахад хүргэсэн бөгөөд бичгээр баримт бичиг өгч чадаагүй хүмүүст (ихэвчлэн доод давхаргынхан болон зөвхөн уламжлалт аман "тариалагчийн эрх"-ийг эзэмшдэг зарим эзэмшигчид) өмчлөх эрхийг нь хассан. Энэхүү шинэчлэл нь засгийн газарт Солонгосын асар их хэмжээний газрыг хураан авч, Японы хөгжүүлэгчдэд зарах боломжийг олгосон.

Солонгост хийсэн ажлыг нь үнэлж Эзэн хаан түүнд 1911 онд "Гүн" цол олгосон.

1916 онд тэрээр Японы ерөнхий сайдаар томилогдсон. Тэр жилдээ тэрээр маршал цол хүртжээ. Тэрээр засгийн газартаа Ерөнхий сайд, Сангийн сайд, Гадаад хэргийн сайдын албан тушаалуудыг нэгтгэн хавсран ажиллуулж байжээ. Түүний засгийн газар нь зөвхөн мэргэжлийн түшмэдээс бүрддэг байсан, учир нь тэрээр иргэний улс төрчдөд итгэдэггүй байсан гэдэг.

Тэрээр түрэмгий гадаад бодлого баримталж, Хятадын засгийн газар доторх сөрөг бүлэглэлүүдийг ивээн тэтгэдэг байжээ.

1918 оны 9-р сард тэрээр дайны дараах инфляцийн улмаас Японд дэгдсэн "будааны үймээн"-ий улмаас огцорч, жилийн дараа нас барсан байна.

Түүний хүү Тэраүчи Хиса-ичи мөн маршал болж, Дэлхийн 2-р дайнд Японы Өмнөд армийн бүлгийг командалж байжээ.