Төвөдийн эзэнт гүрэн
Төвөдийн эзэнт гүрэн (тө. བོད་ཆེན་པོ, bod chen po) нь 618-842 онуудад оршин тогтносон төвөд ард түмний байгуулсан улс байв.
618 онд Соронзонгомбо Төвөдийг нэгтгэж, хөрш зэргэлдээ ард түмнүүдийг байлдан дагуулж, Төвөдийн түүхэн дэх анхны улс болох Төвөдийн эзэнт гүрнийг байгуулжээ. Соронзонгомбын хаанчлалын үед төвөдүүд Хятад, Энэтхэгээс дэвшилтэт соёлыг сурч, үндэсний хүч чадлаа эрс нэмэгдүүлж, баруун Хятадын хамгийн том цэргийн аюул заналхийлэл болжээ. Соронзонгомбо Түми Самбхотаг Төвөдийн бичгийг судалж, бүтээхээр Энэтхэг рүү илгээжээ. Үүний зэрэгцээ Энэтхэгээс Төвөдөд Буддын шашин нэвтэрчээ.
8-р зууны дунд үе бол Төвөдийн эзэнт гүрний хамгийн хүчирхэг үе байв. Энэ үед Буддын шашин Төвөдийн албан ёсны шашин гэж хүлээн зөвшөөрөгдсөн. 763 онд Төвөд Хятад руу довтолж, нийслэл Чанъанийг түр хугацаагаар эзэлжээ. Гэсэн хэдий ч 9-р зуун гэхэд Төвөд болон Тан улсын хүч чадал буурч эхэлсэн. Эцэст нь 822 онд Төвөд, Хятадын албан тушаалтнууд Чанъаньд уулзаж, энхийн хэлэлцээрт хүрсэн. Энэхүү энхийн хэлэлцээрийг чулуун самбар дээр сийлсэн бөгөөд энэ нь өнөөдөр ч Лхас дахь Жоханг сүмд байдаг.
838 онд Ландарма Төвөдийн хаан ширээнд суужээ. Тэрээр хаанчлалынхаа үеэр Буддын шашинтнуудыг их хэмжээгээр хавчиж байсан, Буддын шашны эсрэг хаан байв. 842 онд Дарма хааныг лам хөнөөжээ. Түүний хоёр хүү хаан ширээний төлөө тэмцэж, улс орныг эмх замбараагүй байдалд оруулсан. Үүний дараа бослого гарснаар хэд хэдэн жижиг улс болж хуваагджээ.