Төрийн өмч
Энэ өгүүлэлд Википедиагийн бусад нийтлэлийн холбоос байхгүй байна. |
Төрийн өмч(Англи: state ownership, public ownership, government ownership) гэдэг нь үйлдвэрлэл, хөрөнгө, үл хөдлөх хөрөнгө эсвэл аж ахуйн нэгжийг тухайн улсын үндэсний засгийн газар эсвэл олон нийтийг төлөөлөх төрийн байгууллага эзэмшиж байгаа өмчийн хэлбэр юм. Энэ нь хувь хүн эсвэл хувийн этгээдийн өмчлөлөөс ялгаатай.Олон нийтийн өмч нь тодорхой хэрэглэгчдэд бараа, үйлчилгээ худалдаалдаг салбаруудыг хэлдэг бөгөөд төрийн төсвөөс санхүүждэг нийтийн бараа, төрийн үйлчилгээ зэргээс ялгаатай. Төрийн өмч нь үндэсний, бүс нутгийн, орон нутгийн буюу хотын түвшинд байж болно; эсвэл бие даасан олон нийтийн аж ахуйн нэгжийн хэлбэрээр төрөөс гадуурх нийтийн өмчийг ч илэрхийлж болно. Төрийн өмч нь өмчийн гурван үндсэн хэлбэрийн нэг бөгөөд энэ нь хувийн өмч, хамтарсан/хамтын өмч, болон нийтийн өмч зэргээс ялгаатай байдаг.Зах зээлд суурилсан эдийн засагтай орнуудад төрийн өмчит хөрөнгийг ихэвчлэн хувьцаат компани хэлбэрээр удирдаж, ашигладаг бөгөөд засгийн газар тухайн компанийн бүх хувьцаа эсвэл ихэнх хувийг эзэмшдэг. Энэ хэлбэрийг төрийн өмчит аж ахуйн нэгж (state-owned enterprise) гэж нэрлэдэг. Төрийн өмчит аж ахуйн нэгж нь зарим тохиолдолд ашиг олох шаардлагагүй ашгийн бус байгууллага хэлбэрээр ажиллаж болох бөгөөд зарим тохиолдолд зах зээлийн өрсөлдөөн бүхий салбарт арилжааны байгууллага хэлбэрээр, эсвэл байгалийн монопол хэлбэрээр ажиллах боломжтой. Засгийн газар мөн ашигтай ажилладаг төрийн өмчит байгууллагуудаа улсын нийт төсвөө дэмжихэд ашиглаж болох юм.Өөр төрлийн олон нийтийн өмчийг төрийн өмчит аж ахуйн нэгж болгон өөрчлөхийг корпорацжуулалт (corporatization) гэж нэрлэдэг.[1]
Эшлэл
[засварлах | кодоор засварлах]- ↑ "State ownership", Wikipedia (Англи хэлээр), 2025-07-28, Татаж авсан: 2025-07-30