Төсвийн үржүүлэгч

Эдийн засагт төсвийн үржүүлэгч (мөнгөний үржүүлэгчтэй андуурч болохгүй) нь засгийн газрын зардлын өөрчлөлтөөс үүсэх үндэсний орлогын өөрчлөлтийн харьцаа юм.  Илүү ерөнхийд нь, экзоген зардлын үржүүлэгч гэдэг нь зарлагын аливаа бие даасан өөрчлөлтөөс (хувийн хэвшлийн хөрөнгө оруулалтын зардал, хэрэглээний зардал, засгийн газрын зардал, эсвэл гадаадын иргэдийн улс орны экспортод зарцуулсан зардал гэх мэт) үүсэх үндэсний орлогын өөрчлөлтийн харьцаа юм.  Энэ үржүүлэгч нэг нэгээс хэтэрч ихэссэн тохиолдолд үндэсний орлогод үзүүлэх нөлөөллийг үржүүлэгчийн эффект гэж нэрлэж болно.  Үржүүлэгчийн үр нөлөөг бий болгож болох механизм нь зардлын эхний өсөн нэмэгдэж буй хэмжээ нь орлого нэмэгдэх, улмаар хэрэглээний зардлыг нэмэгдүүлэх, орлогыг цаашид нэмэгдүүлэх, улмаар хэрэглээг улам нэмэгдүүлэх гэх мэтийг бий болгож, улмаар үндэсний орлого нь зардлын анхны өсөн нэмэгдэх хэмжээнээс илүү их хэмжээгээр нэмэгдэхэд хүргэдэг.  Өөрөөр хэлбэл, нийт эрэлтийн анхны өөрчлөлт нь нийт үйлдвэрлэлд (түүнээс бий болгож буй нийт орлого) өөрчлөлтийг үүсгэж болох бөгөөд энэ нь анхны өөрчлөлтийн үржвэр юм.

Үржүүлэгчийн нөлөө байдаг гэдгийг анх 1930 онд Кейнсийн шавь Ричард Хан санал болгож, 1931 онд хэвлүүлсэн байдаг. Эдийн засгийн зарим сургуулиуд үржүүлэгчийн нөлөөллийн ач холбогдлыг, ялангуяа урт хугацааны ач холбогдлыг их ач холбогдолгүй эсвэл үгүйсгэдэг. Үржүүлэгчийн үр нөлөөг нийт эрэлтийг өдөөх зорилгоор засгийн газрын зарцуулалт эсвэл татварын хөнгөлөлтийн үр дүнтэй байдлын аргумент болгон ашигласан.