Jump to content

Урал чихэр өвс

Википедиа — Чөлөөт нэвтэрхий толь
Урал чихэр өвс

Биологийн ангилал
Аймаг: Ургамал
(зэрэглэлгүй) Эвдикот
(зэрэглэлгүй) Розид
Баг: Цэцэгт буурцагтан
Овог: Буурцагтан
Төрөл: Чихэр өвс
Зүйл: Урал чихэр өвс
Латин нэр
Glycyrrhiza uralensis
Fisch. ex DC.
Ижил утгатай нэршил[1]
  • Glycyrrhiza glandulifera Ledeb.


Урал чихэр өвс (Латин: Glycyrrhiza uralensis (Fisch. ex DC.)) нь буурцагтны овгийн, өвслөг, олон наст, чихэр өвсний төрлийн нэгэн зүйл ургамал.[2] Уг ургамлыг англиар Chinese liquorice[3] гэж нэрлэдэг. Түүнийг чихэрлэг амт оруулагч байдлаар, мөн Дорно дахины анагаах ухаанд ашигладаг.[4]

Тархалт[засварлах | кодоор засварлах]

Урал чихэр өвс нь бутны ойр орчимд, нуга ба хээр талд ургах ба мөн ширгэсэн гол мөрний гольдирол, нуур цөөрмийн ойр орчим, усалгааны сувгийн эрмэг зэргээр тааралдана. Монгол, Казахстан, Кавказ, Дундад Ази, Киргиз, Баруун Сибирийн өмнөд хэсэг ба Өмнөд Уралын нутгаар тархан ургана.[5]

Хэрэглээ[засварлах | кодоор засварлах]

Анагаах ухаанд[засварлах | кодоор засварлах]

Урал чихэр өвсний үндэсийг liquorice root эсвэл radix glycyrrhizae гэх ба эмийн зориулалтаар ашигладаг.[5] Түүний үндэс нь мөн gancao (kan-tsao; Хятад: 甘草, pinyin: gāncǎo) гэдэг нэртэйгээр Хятадын уламжлалт анагаах ухаанд хэрэглэгддэг суурь тавин ургамлын жагсаалтад багтдаг.[4] Түүнийг, ихэвчлэн, наранд хатсаны дараа хавар эсвэл намар түүж бэлтгэдэг. Урал чихэр өвсний үндэсийг Хядадын Шанси, Гансу, Шинжан мужуудад ихэвчлэн түүж бэлтгэдэг.[6] Урал чихэр өвсний үндэсэнд сахароз, пектинүүд, цардуул, глюкоз, флавоноидууд, азотлог нэгдэлүүд агуулагддаг. Урал чихэр өвсний үндэсийг ханиалга дарах, цэр ховхлох, туулгах, уушиг, цээжний өвчинг дарах, шээс хөөх, харшил эсэргүүцэх, хавдар бууруулах, шарх эдгэрүүлэх, үрэвсэл намдаах чиглэлийн янз бүрийн эм бэлдмэл хийхэд ашигладаг.

Үйлдвэрлэлд[засварлах | кодоор засварлах]

Хүнсний үйлдвэрт олон төрлийн ундаа, квас, шар айраг, цай, кофе зэргийг хийхэд түүхий эд болдог. Мөн будаг, бэх, саван, галын хорны хөөсрүүлэгч бодис, үс бэхжүүлэгч шампунь зэрэг үйлдвэрлэлийн олон салбарт ашигладаг.[7]

Мөн үзэх[засварлах | кодоор засварлах]

Дүүжигнүүр хунчир

Эх сурвалж[засварлах | кодоор засварлах]

  1. The Plant List: A Working List of All Plant Species, archived from the original on 23 Есдүгээр сар 2019, retrieved 7 March 2017
  2. "Монгол орны гуурст дээд ургамлын хураангуйлсан нэрийн жагсаалт" (PDF). Монголын Бэлчээрийн Менежментийн Холбоо. Archived from the original (pdf) on 2013-12-06. Retrieved 2017-02-06.
  3. "Glycyrrhiza uralensis information from NPGS/GRIN". Germplasm Resources Information Network. United States Department of Agriculture. Retrieved 30 August 2011.
  4. 4.0 4.1 Plants for a Future, retrieved 8 March 2017
  5. 5.0 5.1 Солодка уральская – Glycyrrhiza uralense Fisch
  6. “Gan Cao.” Chinese Medical Herbology and Pharmacology. "Archived copy" (PDF). Archived from the original (PDF) on 2016-03-31. Retrieved 2010-07-20. {{cite web}}: Unknown parameter |deadurl= ignored (|url-status= suggested) (help)CS1 maint: archived copy as title (link). 25 April 2010.
  7. Солодка уральская// Энциклопедии, словари, справочники

Гадаад холбоос[засварлах | кодоор засварлах]