Францын эсэргүүцлийн хөдөлгөөн

Францын эсэргүүцлийн хөдөлгөөн буюу Эсэргүүцэл (франц. Resistance, англи. French Resistance, орос. Движение Сопротивления) -Дэлхийн хоёрдугаар дайны үеэр 1940-1944 онуудад нацист Германы цэргүүд Францыг эзлэн авахад францын ард түмний (хэд хэдэн төвтэй байсан) үндэсний эрх чөлөө, фашизмын эсрэг байгуулсан хөдөлгөөн юм.

1940 оны 6-р сарын 22-нд Герман эзлэн түрэмгийлж, Францын Ерөнхий сайд, маршал Филипп Пөтейн Германтай байгуулсан эвлэрлийн гэрээ байгуулсны дараа Францын эсэргүүцэл шууд үүссэн юм. Эхлээд Германы эзлэн түрэмгийллийг тэвчихийг хүсээгүй хэдхэн мянган хүн нэгдсэн бөгөөд Лондон дахь генерал Шарль де Голлийн Францын нэр төрийн төлөөх тэмцлийг үргэлжлүүлэх уриалгыг дагасан юм. Аажмаар олон хүн эзлэн түрэмгийлэгчдийн эсрэг тэмцэлд татагдан орж, цаг хугацаа өнгөрөх тусам зохион байгуулалттай болсон Францын Эсэргүүцлийн хөдөлгөөн тэмцлийн янз бүрийн хэлбэрийг ашиглан ард түмний олонхийн дэмжлэгтэйгээр үйл ажиллагаа явуулж байсан.

Эсэргүүцлийн хэлбэрүүд

Хамгийн түгээмэл хэлбэр нь хүчирхийллийн бус эсэргүүцэл байсан бөгөөд үүнд нацизмын эсрэг хэвлэл тараах, хуурамч бичиг баримт үйлдэх, хавчигдаж буй еврейчүүд болон баривчлах, үхэлд заналхийлсэн бусад хүмүүст туслах, хүмүүсийг шилжжүлэн өгөх ажлыг зохион байгуулах, хууль бус сургалт явуулах зэрэг байсан юм. Идэвхгүй эсэргүүцлийн хамгийн алдартай хэлбэр нь үйлдвэрүүд, төмөр замууд, тэр байтугай цагдаа, үндэсний жандармуудын зохион байгуулагдсан ажил хаялт, ялангуяа Францын Үндэсний өдөр (7-р сарын 14), Дурсамжийн өдөр (11-р сарын 11) зэрэг эх орончдын жагсаал байжээ.

Францын Эсэргүүцлийн хөдөлгөөний хамгийн чухал ажил бол Германы зэвсэгт хүчний эсрэг тагнуулын үйл ажиллагаа хийх байсан. Энэ үйл ажиллагааны гол ачаалал нь Их Британи, Америкийн тагнуулын алба, Францын чөлөөт тагнуулын алба, Улаан загалмайн нийгэмлэгтэй холбоотой сүлжээнүүдэд оногджээ. Түүхэн дэх хамгийн том үйл явдал бол Францын Дотоод хэргийн цэргийн хүчин (FFI) болон өмнөх нууц байгууллагуудын тагнуулын ажил бөгөөд "Атлантын хана"-ыг барьж байгуулах ажилд тандалт хийж, Нормандад бууж хоёрдугаар фронтыг нээх боломжийг олгосон юм. Нормандад буух ажиллагаа амжилттай болгосон мэдээллийн 80% нь Францын эсэргүүцлийн хөдөлгөөнөөс авсан байна.

Аллагын хэлбэрийг голчлон коммунист далд байгууллага ашигладаг байсан. 1941 оны 8-р сарын 21-нд Парист Пьер Жорж германы усан цэргийн сонсогчийг хөнөөх ажлыг амжилттай гүйцэтгэсэн юм. Нацист цэргүүд, албан тушаалтнууд, албан тушаалтнууд руу дайрсан нь хариу болгож энгийн иргэдийг хэлмэгдүүлэхэд хүргэсэн юм. Тухайлбал, Нантад дэд хурандаа доктор Карл Хотцын үхлийн хариуд 98 иргэдийн амийг хөнөөсөн.

Коммунист далд бүлэглэлд харьяалагддаг хамгийн алдартай зэвсэгт бүлэглэл тус улсын эзлэгдсэн нийслэлд үйл ажиллагаа явуулж, Арменийн Мишель Манушянаар удирдуулж байсан.