Хайнрих Герц

Хайнрих Рудолф Герц (герман. Heinrich Rudolf Hertz; зөв дуудлага нь Херц. 1857 оны 2-р сарын 22-нд Хамбург хотод төрж, 1894 оны 1-р сарын 1-нд Бонн хотод нас барсан) — Германы физикч эрдэмтэн. Тэрээр Берлиний Их Сургуулийг төгссөн бөгөөд Херман фон Хельмгольц, Густав Кирхгоф нар түүнд багшилж байжээ. 1885-1889 онд тэрээр Карлсруэгийн Их Сургуульд физикийн профессороор ажиллаж байгаад 1889 оноос Бонны Их Сургуульд физикийн профессор болжээ.

Түүний гол ололт амжилт нь Жеймс Максвеллийн гэрлийн цахилгаан соронзон онолыг туршилтаар баталгаажуулсан явдал байсан юм. Герц цахилгаан соронзон долгион оршин тогтнохыг баталсан. Тэрээр цахилгаан соронзон долгионы ойлт, интерференц, дифракц, туйлшралыг сайтар судалж, тэдгээрийн тархалтын хурд нь гэрлийн хурдтай давхцаж, гэрэл нь цахилгаан соронзон долгионы нэг төрөл болохыг харуулсан. Тэрээр эфирийг хөдөлж буй биетүүд чирдэг гэсэн таамаглалд үндэслэн хөдөлж буй биетүүдийн цахилгаан динамикийг боловсруулсан. Гэсэн хэдий ч түүний цахилгаан динамикийн онолыг туршилтаар баталгаажуулаагүй бөгөөд хожим нь Хендрик Лоренцын электрон онолд зам тавьж өгсөн. Герцийн судалгааны үр дүнд радио хөгжүүлэх үндэс суурь болсон юм.

1933 оноос хойш Олон улсын нэгжийн систем (франц. Système international d’unités, SI) -ийн нэг хэсэг болох давтамжийн хэмжилтийн нэгж болох "герц"-ийг Хайнрих Герцийн нэрээр нэрлэжээ.

Намтар

Хайнрих Рудольф Герц 1857 оны 2-р сарын 22-нд Хамбург хотод төрсөн. Түүний эцэг Густав Фердинанд Герц (1827–1914), 1887-1904 онд өмгөөлөгч, чинээлэг еврей гэр бүлд төрсөн, 1860-1862 онд Хамбург хотын зөвлөлийн гишүүн байжээ. Хайнрих Герцийн эх нь Анна Элизабет Пфефферкорн (1835–1910) нь цэргийн эмчийн охин байжээ.

Хайнрих Герц Хамбургийн Их Сургуулийн дэргэдэх гимназид суралцаж байхдаа шинжлэх ухаан, хэлний авьяас чадвараа харуулж, араб, санскрит хэлийг эзэмшсэн. Тэрээр Дрезден, Мюнхен, Берлинд шинжлэх ухаан, технологийн чиглэлээр суралцаж, Кирхгоф, Хельмгольц нараас суралцжээ. 1880 онд Герц Берлиний Их Сургуульд докторын зэрэг хамгаалж, Хельмгольцын удирдлага дор докторын дараах сургалтад үлджээ. 1883 онд тэрээр Килийн Их Сургуульд онолын физикийн багшаар ажиллаж, 1885 онд Герц Карлсруэ хотын Техникийн дээд сургуульд физикийн профессор болж, цахилгаан соронзон долгионы шинжлэх ухааны нээлтээ хийжээ. Х.Герцийн бүтээл нь шинжлэх ухаан, технологийн хөгжилд асар их үүрэг гүйцэтгэж, утасгүй телеграф, радио холбоо, радар, телевизийн хөгжилд хувь нэмэр оруулсан юм.

1892 онд Херц хүнд хэлбэрийн мигрень өвчний дараа халдвар авсан гэж оношлогджээ. Тэрээр өвчнийг эмчлэхийн тулд хэд хэдэн мэс засалд орсон боловч үр дүнд хүрээгүй.

Түүнийг нас барсны дараа бэлэвсэн эхнэр Элизабет Герц (төрсөн овог нь Элизабет Долл) дахин гэрлээгүй. Герц Иоханна, Матилда гэсэн хоёр охиноо ардаа үлдээжээ. А.Хитлер засгийн эрхэнд гарсны дараа гурвуулаа 1930-аад онд Англи руу цагаачилсан. 1960-аад онд Чарльз Зюскинд Матилдатай ярилцлага хийж, хожим нь Хайнрих Герцийн тухай номдоо хэвлүүлжээ. Зюскиндийн номд дурдсанаар Герцийн охид гэрлээгүй бөгөөд үр удам үлдээгүй байна. Аав нь нас барахад ердөө гурван настай байсан Матилда Кармен Херц (1891–1975) сүүлд нэртэй сэтгэл зүйч болжээ.

Бүтээлүүд

Ueber die Induction in rotirenden Kugeln : — Berlin : Schade, 1880.
Die Prinzipien der Mechanik in neuem Zusammenhange dargestellt : — Leipzig : Johann Ambrosius Barth, 1894.
Schriften vermischten Inhalts : — Leipzig : Johann Ambrosius Barth, 1895.