Хэрэглэгч:Цэндийн Баяраа

СЭЦЭН ХАН АЙМАГ ба ӨНӨӨГИЙН ГАЗАР НУТАГ.

Сэцэн ханы нутаг өнөөгийн Хэнтий, Дорнод, Сүхбаатар, Говьсүмбэр аймаг. Төв аймгийн зүүн хэсэг, Дорноговийн хойд, Дундговийн зүүн хэсэгээр оршин байсан.

             -Дорнод аймгийн  Баянтүмэн. Хэрлэн. Булган, Чойбалсан, Сэргэлэн, Хөлөнбуйрийн нутаг нь  бүхэлдээ Цагаан овоо,  Баяндун, Баян уул сумдын зарим хэсэг нь Чин Ачит засгийн хошууны нутаг байсан. Саруул гүний хошуу ч гэж дууддаг. Тус хошууны төв Сан бэйсийн хүрээ  нь одоогийн Дорнод аймгийн Чойбалсан хот.

             -Дорнод аймгийн Халх гол сум нь Илдэн засгийн хошуу

           - Дорнод аймгийн Гурванзагал сум нь Манлай засгийн хошуу

            - Дорнод аймгийн Матад сум Үйзэн засгийн хошуу

             -Дорнод аймгийн Цагаан овоо Баян уул сумын нутгуудын хэсэгт Эрдэнэ засгийн хошуу оршиж байсан.

              -Дорнод аймгийн Сүмбэр сум Эрхэмсэг засгийн хошуу

               -Дорнод аймгийн Чойбалсан сум Ялгуусан хутагтын шавь хошуу.

                -Дорнод аймгийн Баяндун, Баянуул сум Хуучид засгийн хошуу.

- Хэнтий аймгийн Дархан сум нь Ахай засгийн хошуу

- Хэнтий аймгийн Цэнхэрмандал сум нь Баатар засгийн хошуу

- Хэнтий аймгийн Галшар сум  нь Бишрэлт засгийн хошуу ( Бишрэлт бэйлийн хошуу ч гэдэг)

- Хэнтий аймгийн Өндөрхаан, Баянхутаг, Мөрөн сумд бол Дархан засгийн хошуу

- Хэнтий аймгийн Баян овоо сумын нутаг Сүжигт засгийн хошуу

- Хэнтий аймгийн Баянхутаг, Хэрлэн сумд Сэргэлэн засгийн хошуу

- Хэнтий аймгийн Өндөрхаан Баянхутаг, Мөрөн сумдад Сэцэн ханы хошуу

- Хэнтий аймгийн Батноров сумын нутаг  Дайчин засгийн хошуу

- Хэнтий аймгийн Өмнөдэлгэр, Цэнхэрмандал сумд, Төв аймгийн Мөнгөнморьт сумын нэг хэсэг бол Далай дархан засгийн хошуу

- Хэнтий аймгийн Өмнөдэлгэр сумын хагас нутагт Мэргэн засгийн хошуу

- Хэнтий аймгийн Өмнөдэлгэр, Биндэр, Батширээт Баянхошуу сумын хагас нутаг нь Жонон засгийн хошуу.. (Хөвчийн Жонон ван)

- Хэнтийн Дадал,Биндэр сумдын нутагт Онон голын шинэ хори буриад хошуу хувиарлагдан сууршиж байсан.( Оросоос нүүж ирж 1920 оны дараагаар )

- Хэнтий аймгийн Баянмөнх, Дэлгэрхаан сумдын нутаг нь Зоригт засгийн хошуу

            - Сүхбаатар аймгийн Мөнххаан сумын нутаг бол Эрдэнэ Далай засгийн хошуу

              - Сүхбаатар аймгийн Эрдэнэцагаан нь  Хурц засгийн хошуу.

             - Сүхбаатар аймгийн Эрдэнэцагаан сумын нэг хэсэг бол Егүзэр хутагтын шавь хошуу.

               - Сүхбаатар аймгийн Сүхбаатар сумын нутаг нь Ёст засгийн хошуу  

                 - Сүхбаатар аймгийн Дарьганга, Наран, Онгон, Халзан, Асгат, Баяндэлгэр зэрэг сумдын нутагт Дарьганга хошуу байсан.

- Говьсүмбэр аймгийн нутаг бүхлээрээ, Дорноговь аймгийн Даланжаргалан, Хар-Айраг, Дэлгэрхэт, Дундговь аймгийн Цагаандэлгэр, Говь-Угтаал, Баянжаргалан, Төв аймгийн Баянжаргалан сумдуудын нутаг нь Сэцэнэ засгийн хошуу ( Боржигон цэцэн вангийн хошуу гэж бас дууддаг )

Цэндийн Баяраа

Эх сурвалж

-Монгол улсын түүх (5 боть, 2003)

-Халхын Сэцэн хан аймаг(Г.Элбэгсайхан, 2005)

-Монголын түүхийн тайлбар толь"

засгийн газрын 1923, 1926, 1931 оны засаг захиргааны хуваарийн өөрчлөлтийн баримтууд буюу хошуудыг татан буулгаж, шинэ аймаг, сум үүсгэсэн баримт (Үндэсний төв архивын баримт 3-р фонд).

- О.Пүрэвжавын "Монголын хошуудын түүхэн зураг"

- Б.Ширэндэв, Д.Гонгор, Ш.Нацагдорж нарын архивын судалгаанууд..