Хүний эрхийн төлөө тэмцэгч Э.Чулуунзүрх

Овог, нэр: Э.ЧУЛУУНЗҮРХ

Ажил, мэргэжил: Байгаль хамгаалах иргэдийн бүлгийг үүсгэн байгуулагч

Мал бэлчээрлэх байтугай малчид дураар зорчих газаргүй болсон тул төрж өссөн газар шороо, тулж түшдэг нутгийн зон олны эрхийг хамгаалахаар эргэлт буцалтгүй зориглосон малчин залуу.

Байгаль хамгаалах иргэдийн бүлгийг 2017 онд байгуулсан.

Дорноговь аймгийн Даланжаргалан сумын газар нутаг ашигт малтмал ихтэй гэдгээрээ бусдаасаа онцлог, давуу талтай. Жишээ нь, нүүрс, цемент шохой, жонш, гөлтгөнө, хайрга дайрганы бүх төрөл, төмрийн хүдэр зэрэг баялаг ихтэй. Гэсэн ч тэр хэрээр сумын уугуул, суугуул иргэд, малчдын эрх зөрчигддөг. Уул уурхайн компаниуд тус сумын 404.5 мянган га газар нутгийн 70 гаруй хувьд нь 1990-ээд оноос хойш хайгуул, олборлолт явуулж иржээ. Үүний улмаас 150 мянган малчин малаа бэлчээрлүүлэх бэлчээргүй болсон байна. Тэдний нэг нь Чулуунзүрхийнх юм.

Иймд Байгаль хамгаалах иргэдийн бүлгийг 2017 онд байгуулж, өнөөдрийг хүртэл идэвхтэй тэмцэж, шат дараатай арга хэмжээ авсны эцэст их биш ч чамлахааргүй үр дүнд хүрчээ. Бүлэг нь 27 хүний бүрэлдэхүүнтэй бөгөөд үүнд сум, орон нутгийн удирдлагаар ажиллаж байсан хүн, багш, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэн, хувиараа хөдөлмөр эрхлэгч, өрх толгойлсон эцэг, эх, малчин зэрэг нийгмийн бүхий л давхаргын төлөөллийг хамруулсан байна.

Тэд Засгийн газар, УИХ-ын дарга, УИХ-ын Өргөдлийн байнгын хороо, Ашигт малтмал, газрын тосны газарт 900 гаруй малчин, иргэдийн гарын үсэгтэй албан бичиг хүргүүлж, эсэргүүцэж буй тухайгаа ч олон нийтэд зарласан аж. Ингэж бодлогын түвшинд нөлөөллийн арга хэмжээ авч, нааштайгаар шийдүүлж байсан түүхээ сэтгэл хангалуун хүүрнэж байлаа. Хэрэв тухайн тендерийг цуцлуулж чадаагүй бол 10 гаруй мянган га талбай эвдэгдэж, гурван багийн 50 орчим айл өрхийн 30 гаруй мянган мал бэлчих газаргүй болох эрсдэлтэй байв.

Мөн тоосжилт гэж айхавтар аюул бий. Малчдын эдийн засгийн эрх зөрчигдөж байна гэдэг нь тоосжилтоос болж ноос, ноолуурын чанар алдагдаж, тэр хэрээр хүртэх ашиг шим нь буурдаг. Энэ мэт нөлөөллийн үнэлгээг тооцвол бараг 30 мянган га талбайг сүйтгэж байгаатай адил” хэмээн тайлбарласан юм.

Уул уурхайн чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулж буй компаниуд хуулийг хоёр талаас нь буюу өөрт давуу байдлаар тайлбарладаг аж. Аж ахуйн нэгж, компанид хууль, дүрмийн хүрээнд үйл ажиллагаа явуулах шаардлага тавихад зарим нь хүлээж авдаг ч дийлэнх нь эсэргүүцэж, маргалдан улмаар амь насанд заналхийлдэг. Дарамталж, сүрдүүлдэг. Мөн авилгын шинж чанартай зүйл санал болгодог.

Аливаа асуудлыг зөв өнцгөөс нь олж хардаг, үзэл бодлоо бусдад ойлгуулахдаа сайн, менежмент хийж чаддаг гэх мэт удирдагч, манлайлагч, хүний эрхийг хамгаалагчид байх ёстой зан чанар түүнд байдаг.

Эх сурвалж: Хүмүүс сонин 2020.05.13 №093