Хөдөлгөөний тэгшитгэл
Хөдөлгөөний тэгшитгэл (Equations of motion)
Физикт хөдөлгөөний тэгшитгэл гэдэг нь физик системийн зан төлөвийг цаг хугацааны явц дахь хөдөлгөөнөөр нь илэрхийлж тайлбарлах тэгшитгэлүүдийг хэлнэ. Илүү нарийвчлан хэлбэл, хөдөлгөөний тэгшитгэлүүд нь физик системийн зан төлөвийг динамик хувьсагчдаар илэрхийлсэн математик функцуудын цогц хэлбэрээр тодорхойлдог.
Эдгээр хувьсагчид нь ихэвчлэн орон зайн координатууд ба цаг хугацаа байдаг ч импульсийн бүрэлдэхүүн хэсгүүдийг ч багтааж болно. Хамгийн ерөнхий сонголт нь ерөнхийлсөн координатууд бөгөөд эдгээр нь тухайн физик системийн онцлогт тохирсон ямар ч тохиромжтой хувьсагч байж чадна.
Сонгодог механикт эдгээр функцууд нь Евклидийн орон зайд тодорхойлогддог бол харьцангуйн онолд муруй орон зайгаар солигддог. Хэрэв системийн динамик нь мэдэгдэж байвал, хөдөлгөөний тэгшитгэлүүд нь тухайн динамикийг илэрхийлсэн дифференциал тэгшитгэлүүдийн шийдүүд болно.
Төрөл
Хөдөлгөөнийг тайлбарлах хоёр үндсэн хандлага байдаг: динамик ба кинематик.
- Динамик нь илүү ерөнхий ойлголт бөгөөд бөөмсийн импульс, үйлчлэх хүч, энерги зэргийг харгалзан үздэг.
- Энэ утгаар заримдаа динамик гэдэг нэр томьёо нь систем дагаж мөрдөх дифференциал тэгшитгэлүүдийг (жишээлбэл, Ньютоны хоёрдугаар хууль, эсвэл Эйлер–Лагранжийн тэгшитгэлүүд) илэрхийлэхэд хэрэглэгддэг.
- Зарим тохиолдолд уг нэр томьёо нь эдгээр тэгшитгэлүүдийн шийдлүүдийг хэлэхэд ч ашиглагддаг.