Цельсиан

Цезиан нь ховор тохиолддог хээрийн жоншны эрдэс бөгөөд барийн хөнгөнцагаан-силикатын найрлагатай, BaAl₂Si₂O₈ химийн томьёотой. Энэхүү эрдэс нь бари их хэмжээгээр агуулсан контакт метаморф чулуулгад үүсдэг. Түүний талстын систем нь моноклин, цэвэр хэлбэрээрээ цагаан, шаргал эсвэл тунгалаг харагддаг.

Синтетик барийн хөнгөнцагаан-силикат нь шүдний ломбо болон бусад зориулалтаар керамик материал болгон ашиглагддаг. Энэ эрдсийг Андерс Цельсиус (1701–1744)-ын нэрээр нэрлэсэн.

Цезиан нь барийн хээрийн жонш бөгөөд BaAl₂Si₂O₈ химийн найрлагатай. Энэ нь хээрийн жоншны бүлэгт хамаарах ба цезиан–гиалофан, мөн цезиан–ортоклазын цуваанд багтдаг. Гадаад төрхөөрөө анортиттай төстэй бөгөөд дөрвөн өөр полиморф (болор бүтцийн хэлбэр)-той.

Үндсэн элементүүд нь цахиур, хөнгөн цагаан, хүчилтөрөгч, бари юм. Эрдэст түгээмэл тохиолдох хольц элементүүдэд төмөр, титан, магни, кали, кальци орно. Цезиан нь өрөөний температураас 1590°C хүртэл тогтвортой байдаг (Lin and Foster, 1968).

Хамгийн түгээмэл ул мөр элементүүд нь кали ба кальци юм. Цезианы химийн найрлагын жингийн хувь хэмжээгээр хийсэн шинжилгээнд дараах үзүүлэлтүүд илэрсэн: • SiO₂ – 35.1% • Al₂O₃ – 26.8% • BaO – 35.8% • K₂O – 2.3% • Нийт – 100.0%

(Newham and Megaw, 1960)