Чаткалит
Чаткалит (Англи: Chatkalite) нь Cu₆Fe²⁺Sn₂S₈ гэсэн томьёотой, зэс–төмөр–цагаан тугалганы сульфид эрдэс юм. Тэрээр тетрагональ талст системд талсжиж, кварцын судлууд дахь тетраэдритийн дотор бөөрөнхий хэлбэрийн тархмал бөөм байдлаар үүсдэг.
Илэрц
[засварлах | кодоор засварлах]Чаткалит нь анх 1981 онд Зүүн Узбекистаны Чаткал–Курамины нуруунд орших сульфид агуулсан кварцын судлуудаас илэрсэн. Үүнээс хойш Перу улсын Сантьяго-де-Чуко мужийн Кируливика бүс дэх Убертад уурхай, АНУ-ын Невада мужийн Ландер тойргийн Маккой дүүрэг дэх Маккой уурхай, Аргентины Катамарка мужийн Серро Шорткат дахь Евгениа Мариа судал зэрэг цөөн хэдэн газраас мөн тогтоогдсон. Байршлаас хамааран чаткалиттай ойр холбоотойгоор касситерит, хермисит, хессит зэрэг бусад эрдсүүд хамт тохиолдох нь бий.
Шинж чанар
[засварлах | кодоор засварлах]Чаткалитын ховор онцлог шинжийн нэг нь маусониттай адил дөрөвдөгч Бравейн торын метрик сингуляр шинжийг агуулдаг явдал юм. Энэ нь өөр өөр гурван симметртэй, нийт дөрвөн өөр тор нэгэн ижил d-зайнуудын багцтай нийцэж чаддаг гэсэн утгатай. Иймээс чаткалит ба маусонитыг өндөр мэргэшсэн эрдсүүдэд тооцдог бөгөөд тэдгээр нь куб I, тетрагональ P, ортогональ F болон ортогональ P торон бүтцийг үүсгэх чадвартай байдаг.