Шилэн тааз

Шилэн тааз гэдэг нь ихэвчлэн хүйсийн болон нийгмийн хувьд гадуурхагдсан бүлгийн хүмүүст хамааруулан хэрэглэгддэг зүйрлэл бөгөөд тухайн бүлгийн хүмүүсийг байгууллага, нийгмийн шат дамжлагын тодорхой түвшнээс дээш дэвшихэд саад болдог үл үзэгдэх боловч давж гарахад маш хэцүү хязгаарлалт, саад бэрхшээлийг илэрхийлдэг.

Хэдийгээр “шилэн тааз” гэдэг ойлголт нь харагдахгүй мэт боловч үнэн хэрэгтээ даван туулахад амаргүй бодит бэрхшээл юм. Энэхүү зүйрлэлийг анх 1978 онд Мэрилин Лоден (Marilyn Loden) илтгэлийн үеэр ашигласан бөгөөд тухайн үед өндөр амжилтад хүрсэн эмэгтэйчүүдийн карьер дахь саад бэрхшээлүүдийг тайлбарлахад хэрэглэгдэж байжээ.

АНУ-д энэ ойлголтыг заримдаа арьс өнгөөр ялгаварлан гадуурхах байдалтай холбон хэрэглэдэг. Ялангуяа цөөнхийн төлөөлөл болсон эмэгтэйчүүд (жишээлбэл, өнгөт арьст эмэгтэйчүүд) нь “шилэн тааз”-ыг эвдэж, ахиж дэвшихэд хамгийн их бэрхшээлтэй тулгардаг. Учир нь тэд хоёр давхар гадуурхалт буюу эмэгтэй хүн байх, мөн арьс өнгөөр ялгаварлагдсан бүлэгт харьяалагдах зэрэг түүхэн шалтгаантай дарамтад ордог.

Зүүн Азийн болон Зүүн Азийн-Америк хүмүүсийн дунд “хулсан тааз” (bamboo ceiling) гэх нэр томьёог мөн хэрэглэдэг бөгөөд энэ нь Зүүн Азийн гаралтай америкчуудын карьер ахихад тулгардаг саад бэрхшээлийг илэрхийлдэг. Үүнтэй адилаар, дүрвэгчид болон орогнол хүсэгчдийн ажлын байранд орж, утга учиртай ажил эрхлэхэд тулгардаг олон давхар хязгаарлалтыг “даавуун тааз” (canvas ceiling) гэж нэрлэдэг.