Эльбрус
Эльбрус (өмнөх нэр Эльборус) — Кавказ дахь галт уул (далайн түвшнээс дээш 5642 м өндөр), Европын ноён оргил (заримдаа Альпийн Мон Блан уул гэдэг) юм.
Эльбрус галт уул хамгийн сүүлд 900 жилийн өмнө дэлбэрч байжээ.
Газар зүйн байрлал
[засварлах | кодоор засварлах]Эльбрус нь Их Кавказын зэргэлдээ нуруунд, Кавказын гол нуруунаас хойд зүгт 10 км зайд, ОХУ-ын Кабардино-Балкар, Карачай-Черкесийн Бүгд найрамдах улсын хил дээр оршдог. Энэ нь 15 км-ийн суурийн диаметртэй, зүүн (5621 м) ба баруун оргилууд (5642 м)-тэй, сунасан, эмээл хэлбэрээр (Эльбрус эмээлийн даваа, 5416 м) тусгаарлагдсан галт уулын гаралтай уулсын нуруу юм. Оргилуудын хоорондох зай нь 1500 м. Суурийн үнэмлэхүй өндөр нь 3200–3800 м. Налуугийн дундаж 35° юм. Эльбрусын өндрийг анх 1813 онд академич Викентий Вишневский тодорхойлсон бөгөөд түүний тооцоолсноор 5421 м байжээ.
Авиралт
[засварлах | кодоор засварлах]Өмнөд маршрут
[засварлах | кодоор засварлах]Эльбрусын ноён оргилд авирагчид ихэнхдээ өмнөд энгэрээс авирдаг. Оросын ангиллын дагуу маршрутын хүндрэл нь "1B" байна. Маршрут нь ихэвчлэн Бочки хамгаалах байрнаас (кабелийн төгсгөл, 3720 м) эхэлж, зүүн оргилын доор бараг шулуун өгсөж, хуучин Арван нэгний хамгаалах байр (4050 м), олон тооны шинэ хоргодох байр, Пастуховын чулуулаг (4550-4700) өнгөрч, ойролцоогоор 5100 метрийн өндөрт хүрдэг. "Ташуу ирмэг" гэж нэрлэгддэг уг тэгш талбайгаас цааш аль ч оргил руу гарах боломжтой байдаг юм. Авирах хугацаа нь тээврийн зардал, цаг уурын гарц, цаг агаар, уулчдын бэлэн байдлын зэрэг зэргийг харгалзан 7-10 хоног үргэлжилдэг. (11-р хамгаалах байрнаас бэлтгэгдсэн тамирчдын оргил хүртэлх аялал нь буух цагийг тооцохгүйгээр 5-6 цаг үргэлжилнэ).
Умард марштрут
[засварлах | кодоор засварлах]Оросын ангиллын дагуу маршрутын хүндрэл нь "2А" байна. Маршрут нь 2500 метрийн өндөрт байрлах баазаас эхэлж, Хойд Хамгаалах байр (3700) болон Ленц чулуулгуудаар (энэ нь байгалийн дурсгалт газар) Зүүн оргил руу хөтөлдөг. Маршрутын дээд хэсэгт талбайн чиглэлд, цаашлаад Баруун оргил руу явах боломжтой. Маршрутын онцлог нь (өмнөдтэй харьцуулахад) дэд бүтцийн төвлөрөл багатай. 2012 оноос хойш Эммануэль Глад (2600 м) болон мөсөн голын өмнөх хадан дээр (3750 м) хэд хэдэн шинэ овоохой, майхан баазууд гарч ирсэн боловч жуулчдаас илүү их бие даасан байдлыг шаарддаг. Сүүлчийн байнгын баазаас 2000 м-ийн өндөрт босоо өсөлттэй байсан бол өмнөд хэсгээс олон тооны арилжааны тусгай гинжин чарга хэрэг болдог байна.