Энхтайван

Энх тайван бол дайсагнал, хүчирхийлэлгүй эв найрамдлын төлөв байдал юм. Нийгмийн утгаараа энх тайван гэдэг нь ихэвчлэн зөрчилдөөн байхгүй (дайн гэх мэт) болон хувь хүн эсвэл бүлэг хоорондын хүчирхийллээс айх айдасгүй байхыг хэлнэ.

Энх тайвныг дэмжих нь олон гүн ухаан, шашин шүтлэг, үзэл суртлын үндсэн зарчим бөгөөд ихэнх нь үүнийг гүн ухааныхаа үндсэн зарчим гэж үздэг. Зарим жишээг дурдвал: Буддизм, Христийн шашин зэрэг шашнууд, Ганди шиг чухал зүтгэлтнүүд, Иммануэл Кантын бичсэн "Мөнхийн амар амгалан: Философийн тойм", Үэшиба Морихэйн "Энх тайвны урлаг" гэх мэт уран зохиолын бүх зохиолууд, эсвэл социоскопийн доторх Пацифизм гэх мэт үүнийг хатуу баримталдаг үзэл сурталууд. Энэ нь бэлгэдлийн сэдэв бөгөөд урлаг болон бусад соёлын уламжлалд онцгой байр суурь эзэлдэг.

Энх тайвны төлөөлөл нь соёл, нөхцөл байдал, түүхэнд тулгуурлан түүнд хамаарах олон янзын бэлгэдэл бүхий олон хэлбэрийг авсан; мөн чанар нь маш нарийн төвөгтэй байж болох өөр өөрийн бэлгэдэлтэй. Жишээлбэл, хүчирхийллийн дараах үед, хүчтэй сэтгэл хөдлөлийн нөхцөлд эдгээр тэмдэг нь эв нэгдэл, хамтын ажиллагааг өдөөж, бүлэг хүмүүсийг бахархал, харилцаа холбоогоор дүүргэх гэж тодорхойлсон боловч дарангуйлал, үзэн ядалт эсвэл бусад зүйлийг илэрхийлэх бэлгэдэл байж болно. Иймээс энх тайвны тухай бүх нийтийн тодорхойлолт нь бодитой байдаггүй боловч нөхцөл байдал, соёлд тулгуурлан өргөжин тэлж, идэвхтэйгээр тодорхойлогддог бөгөөд энэ нь бэлгэдлийн хувьд онцгой ач холбогдолгүй олон утгатай байж болно.

"Сэтгэл зүйн амар амгалан" (тайван сэтгэлгээ, сэтгэл хөдлөл гэх мэт) нь харьцангуй сайн тодорхойлогддоггүй боловч "зан үйлийн амар амгалан"-ыг бий болгоход зайлшгүй шаардлагатай урьдал зүйл байж магадгүй юм. Амар амгалан зан байдал нь заримдаа "амар амгалан дотоод зан чанар"-аас үүдэлтэй байдаг. Тайван байдал, тэвчээр, хүндэтгэл, өрөвч сэтгэл, эелдэг байдал, биеэ барих, зоригтой, даруухан, уучлах, дөлгөөн байх, том дүр зургийг харах чадвар зэрэг нь хүний амьдралын гадаад нөхцөл байдлаас үл хамааран дотоод сэтгэлийн амар амгаланг бий болгодог гэж зарим хүмүүс магтдаг.