Эрдэнэбүрэн

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
— «Эрдэнэбүрэн сум» гээд холбогдов —
Харайх: Удирдах, Хайлт

Эрдэнэбүрэн нь Ховд аймгийн сум юм.

Засаг захиргааны 5 багт (Шураг, Намарзан, Хонгио, Баянгол, Хар-Ус) хуваагдана.

Түүх[засварлах]

Улсын бага хурлын 1931 оны 2 дугаар сарын 7-ны өдрийн 5 дугаар тогтоолоор байгуулагджээ.

Газарзүй[засварлах]

Сумын төв нь аймгийн төвөөс 61 км, нийслэлээс 1461 км-т оршдог ба 268,5 мянган га нутагтай, үүнээс 2431 га тариалангийн, 273 га хадлангийн талбайтай, газарзүйн байрлалын хувьд Их нууруудын хотгорын мужид хамрагддаг далайн түвшингээс 1182-4208 метрт өргөгдсөн өндөр уулс, говь тал хосолсон нутагтай.

Гол горхи[засварлах]

Цамбагарав уулын баруун хэсгээс эх авсан Хонгор өлөнгийн гол, Сухайн хайрханаас эх авсан Баруун гол хоёр нийлж Хонгион гол болж 90 гаруй км урсдаг. Урт булгийн Хүрэнгийн ар гол, Асгат, Салбангийн эхнээс эх авсан Шурагийн гол 110 км үргэлжилнэ.

Ховд гол нь Шижигтийн хавцалаас бор модны арлын адаг Гахайтын бэлчир хүртэл сумын зүүн хил дагуу 60-аад км үргэлжилдэг.

Ашигт малтмал[засварлах]

Боржин чулуу, чулуун нүүрс, гантиг, гялтагануур, шохойн чулуу, баргилт, болор, жонш, алт, хаш, оюу, төмрийн хүдэр, зэс молбиден, өнгө бүрийн шороон будаг зэрэг ашигт малтмал бий.

Амьтны аймаг[засварлах]

Аргаль, янгир, ирвэс, шилүүс, үнэг, чоно, хярс, мануул, хүрэн үен, алтайн хар тарвага, суусар, туулай зэрэг ан амьтан элбэгтэй. Ховд голын дагуу хун, галуу, нугас, дэглий зэрэг усны шувууд ирж зусдаг ба өндөр уулсаар ёл, тас, бүргэд, харцага, шонхор, хойлог, ахууна, хон хэрээ, ятуу, улаан хошуут элбэг бол говь талаар тоодог, хэрээ, элээ, шаазгай, хулан жороо, болжмор, тагтаа, ойд алтан гургуул, хөхөө, тоншуул, шар шувуу зэрэг олон төрлийн шувуудтай. Ховд голын сав дагуу зэрлэг гахай, минж, заарт хархтай. Сүүлийн жилүүдэд буга нүүдэллэн ирж нутагшиж байна.

Ургамлын аймаг[засварлах]

Улиас, бургас, хар мод, хус, харгана зэрэг модлог ургамлаас гадна 150 гаруй төрлийн бэлчээрийн ургамал, 100 гаруй төрлийн эмийн ургамал элбэг ургана.

Түүх дурсгалт газрууд[засварлах]

Цамбагарав уулын өвөрт зостын хаданд Нирун улсын үеийн цорын ганц дурсгал, хуягласан морьт цэргийг урласан хадны зураг, Хонгион булан хөшөө, Хөх сайрын ам, Ацын арын хүн дүрст хөшөөнүүд, Ховд голын өндөр довоос Бээжин хүртэл үргэлжилдэг домогт Сартугтайн суваг, булш, хиргисүүр зэрэг түүх соёлын дурсгалт зүйл их бий.

Хүн ам зүй[засварлах]

645 өрх, 3375 хүн амтай. Хүн амын 89% нь өөлдүүд, 11% нь Казак, Мянгад болон бусад ястнаас бүрддэг.

Алдартай хүмүүс[засварлах]

  • Я.Энхжаргал -МУГТ, чөлөөт бөхийн ДАШТ-ний хүрэл медальт
  • Д.Машлай - СГЗ, тэргүүний геологич, дуучин
  • Л.Оюунчимэг - "Баянмонгол" чуулгын дуучин
  • Т.Амартүвшин - Улсын харцага