Эсийн өсөлт
Эсийн өсөлт гэдэг нь эсийн нийт массын нэмэгдэлд хамаардаг бөгөөд үүнд цитоплазм, цөм, органеллын эзэлхүүнийг оруулна. Эсийн өсөлт нь эсийн нийлэгжил (биомолекул үйлдвэрлэх эсвэл анаболизм) нь эсийн задралын түвшингээс (биомолекулыг протеасом, лизосом эсвэл автoфаги, катаболизмаар устгах үйл явц) илүү хурдан явагдах үед тохиолддог.[1]
Эсийн өсөлтийг эсийн хуваагдал болон эсийн мөчлөгөөс ялгах хэрэгтэй, учир нь эдгээр нь эсийн өсөлттэй зэрэгцэн эсийн үржлийн явцад тохиолдож болох ялгаатай үйл явцууд юм. Эсийн өсөлтөд оролцдог эх эс нь ургаж, хоёр охин эсийг үүсгэдэг. Хамгийн чухал нь, эсийн өсөлт ба хуваагдал нь хоорондоо хамааралгүйгээр явагдах боломжтой. Эрт үеийн үр хөврөлийн хөгжлийн үед (зиготыг морула болон бластодерм болгон хуваах), эсийн хуваагдал нь эсийн өсөлтгүйгээр давтагддаг. Харин эсрэгээрээ зарим эс нь эсийн өсөлтгүйгээр эсвэл эсийн мөчлөг хөгжихгүйгээр ургаж чадна, жишээлбэл, мэдрэлийн систем хөгжлийн зам гаргах явцад.
Олон эсээс бүрдэх организмуудад эдийн өсөлт нь ихэвчлэн эсийн хуваагдлаас ангид эсийн өсөлтөөр явагддаггүй, харин ихэвчлэн эсийн үржилтийн явцад явагддаг. Учир нь ганц эсийн цөм нь биосинтез хийхэд хангалттай бөгөөд ингэснээр хоёр эсийн хурдаар (нэг эсийн тал хувьтай тэнцэх) эсийн өсөлтөд оролцдог. Тиймээс хоёр эс (бөөгнөрсөн масс) нэг эсийн хоёр дахин хурдтайгаар ургаж, дөрвөн эс нэг эсийн дөрөв дахин хурдтайгаар ургана. Энэ зарчим нь эсийн үржлийн явцад эдийн өсөлтийн хурдац (масс хуримтлал) экспоненциал нэмэгдэхэд хүргэдэг.
- ↑ Мөнх-Эрдэнэ, О.; Оюунгэрэл, Ж. (2014-12-09). "ШИЛЭН ХҮЛЭМЖИНД УРГУУЛСАН ЦЭСИЙН (SOLANUM MELONGENA.L) СОРТУУДАД ӨСӨЛТ ЗАРИМ ӨСӨЛТ ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН НӨЛӨӨГ СУДЛАСАН НЬ". Mongolian Journal of Agricultural Sciences. 10 (1): 138–142. doi:10.5564/mjas.v10i1.312. ISSN 2524-0722.