Үс арчилгаа

Үс арчилгаа гэдэг нь хүний хуйхаас ургасан үс, нүүр, эмзэг хэсэг болон бусад биеийн үсийг хамарсан үсний эрүүл ахуй, гоо сайхны ерөнхий нэр томьёо юм. Үс арчилгааны журам нь тухайн хүний соёл, үсний биеийн онцлогоос хамааран өөр өөр байдаг. Үсийг будах, тайрах, хусах, зулгаах эсвэл вакс, хатуу вакс, утас гэх мэт аргаар арилгаж болно. Үс арчилгааны үйлчилгээг салон, үсчин, өдрийн рашаан сувиллын газруудад санал болгодог бөгөөд бүтээгдэхүүнийг гэрийн хэрэгцээнд зориулж худалдан авах ч боломжтой. Үс арчилгаа, хуйхны арьсыг арчлах нь тусдаа мэт санагдаж болох ч арьсны доороос үс ургадаг тул хоорондоо холбоотой байдаг. Үсний амьд хэсгүүд (үсний уутанцар, үсний үндэс, үндэс бүрээс, sebaceous булчирхай) арьсны доор байдаг бол ургаж гарч буй үсний хэсэг нь үхэжсэн байдаг.

Биеийн бусад арьсны нэгэн адил хуйх нь эрүүл бие, эрүүл үс үүсэхийн тулд эрүүл байх ёстой. Хэрэв ширүүн үстэй эсвэл үс унах асуудалтай хүмүүс тогтмол хуйхаа хүчтэй цэвэрлэдэг бол үс унахад хүргэдэг. Хуйхны бүх эмгэг нь нянгийн халдварын үр дагавар биш юм. Зарим нь тайлагдашгүй байдлаар үүсдэг бөгөөд ихэнхдээ зөвхөн шинж тэмдгийг нь эмчилдэг (жишээ нь: хаг). Мөн үсэнд нөлөөлдөг нян байдаг. Толгойн бөөс нь дэлхий даяар хамгийн түгээмэл үс, хуйхны өвчин юм. Толгойн бөөсийг анхаарч арилгаж болох бөгөөд судалгаагаар энэ нь эрүүл ахуйн шаардлага хангаагүйтэй холбоотой болох нь тогтоогджээ. Сүүлийн үеийн судалгаагаар толгойн бөөс нь цэвэр үсэнд ургадаг болохыг харуулж байна. Зайлшгүй шаардлагатай зүйл бол хуйхны арьсны гадаргууг цэвэрлэх явдал бөгөөд эрүүл ахуйг сахихын тулд биеийн бүх арьсыг цэвэрлэх шаардлагатай байдаг.

Үс угаах нь илүүдэл хөлс, тослогийг арилгахаас гадна үс, хуйхан дээрх хүсээгүй бүтээгдэхүүнийг арилгадаг. Ихэнхдээ үсийг шүршүүрт орох эсвэл тусгай гадаргуугийн идэвхтэй бодис болох шампуниар угаана. Генетик болон ерөнхий эрүүл мэнд нь үсний эрүүл байдалд чухал нөлөөтэй. Үсний эрүүл мэндийг хадгалахад зөв зохистой хооллолт маш чухал. Үсний амьд хэсэг нь хуйхны арьсан доор байрладаг бөгөөд үсний үндэс нь үсний уутанцарт (фолликул) оршдог. Фолликул болон үндэс нь артерийн судсаар дамжин ирэх цусаар тэжээгддэг бөгөөд энэ цус нь шим тэжээлийг үсний үндэс рүү зөөвөрлөдөг.

Стресс, гэмтэл, төрөл бүрийн эмийн хэрэглээ, архаг өвчин, эрүүл мэндийн асуудлууд, ус болон хоол хүнсэн дэх хүнд металл, тамхи татах зэрэг нь бүгд үсний өсөлт, гадаад төрхөнд сөргөөр нөлөөлдөг.

Ерөнхийдөө уураг, жимс жимсгэнэ, хүнсний ногоо, өөх тос, нүүрс ус агуулсан тэнцвэртэй хоолны дэглэм баримтлах нь чухал. Зарим витамин, эрдэс бодисыг биед шингээхийн тулд өөх тос шаардлагатай байдаг. Ямар нэг шим тэжээлийн дутагдал нь ихэвчлэн үсэнд хамгийн түрүүнд илэрдэг. Жишээлбэл, цус багадалтын хөнгөн хэлбэр нь үс уналт, шингэрэлтэд хүргэж болзошгүй.

В бүлгийн витаминууд, ялангуяа биотин нь эрүүл үс ургахад маш чухал. В5 витамин (пантотений хүчил) нь үсний уян хатан байдал, бат бөх байдал, гялалзсан өнгийг хадгалахад тусалдаг бөгөөд үс уналт, бууралтаас сэргийлдэг. В6 витамин нь хаг үүсэхээс сэргийлэхэд тустай бөгөөд үр тариа, өндөгний шар, элгэнд агуулагддаг. Харин В12 витамин нь үс унахаас хамгаалж, загас, өндөг, тахианы мах, сүүн бүтээгдэхүүнд ихээр агуулагддаг.