Өөрийн таталцал

Өөрийн таталцал гэдэг нь аливаа систем, ялангуяа тэнгэрийн биет эсвэл биетүүдийн систем өөр дээрээ үзүүлдэг таталцлын хүчийг хэлнэ. Хангалттай их масстай тохиолдолд энэ нь системийг өөрийгөө тогтоон барих боломжийг олгодог. Өөрийн таталцлын нөлөөлөл нь одон орон, физик, газар хөдлөлт судлал, геологи, далай судлал зэрэг салбаруудад чухал ач холбогдолтой.

Өөрийн таталцлын хүчний хэмжээ нь биетийн хэмжээ болон массыг хуваарилалтаас хамаарч өөр өөр байдаг. Жишээлбэл, Дэлхий дээрх далай эсвэл Сатурны цагираг гэх мэт өвөрмөц таталцлын нөлөөллүүдийг бий болгодог. Британий онолын астрофизикч Дональд Линден-Белл өөрийн таталцлын нөхцөл байдал, үр нөлөөг тооцоолох тэгшитгэлийг бүтээсэн. Тус тэгшитгэлийн зорилго нь эргэж буй хавтгай бөмбөрцөг бөөгнөрлийн загваруудыг нарийн тодорхойлох явдал юм. Энэ нь мөн галактик болон тэдгээрийн хийн хуримтлалын дискүүд хэрхэн харилцан үйлчилдгийг ойлгоход ашиглагддаг.

Одон орноос гадна өөрийн таталцал нь гаригуудын хэмжээний томоохон ажиглалт болон бусад шинжлэх ухааны салбаруудад хамааралтай