Jump to content

Өөх

Википедиа — Чөлөөт нэвтэрхий толь

Өөх тос Хоол тэжээл, биологи, химийн шинжлэх ухаанд өөх тос гэдэг нь ихэвчлэн тосны хүчлүүдийн эфир эсвэл тэдгээрийн холимгийг хэлдэг. Ийм нэгдлүүдийн ихэнх нь амьд биед байдаг. Энэ нэр томьёо ихэвчлэн триглицерид-ийг (глицеролын гурван эфир) илэрхийлдэг. Триглицерид нь ургамлын тос болон амьтны өөхөн эдийн үндсэн бүрэлдэхүүн хэсэг юм. Зарим тохиолдолд өрөөний температурт хатуу эсвэл хагас хатуу байдаг триглицеридийг л "өөх тос" гэж нэрлэдэг бөгөөд ингэснээр шингэн тосноос ялгадаг. Мөн "өөх тос" гэдэг үгийг илүү өргөн утгаар нь хэрэглэж, усанд уусдаггүй боловч туйлгүй уусгагчид уусдаг, нүүрстөрөгч, устөрөгч, хүчилтөрөгчөөс тогтсон биологийн ач холбогдолтой бодисууд болох липид-ийг илэрхийлэх нь бий. Энэ ангилалд триглицеридээс гадна моноглицерид, диглицерид, фосфолипид (жишээ нь лецитин), стерол (жишээ нь холестерол), лав (жишээ нь зөгийн лав) болон чөлөөт тосны хүчлүүдордог. Эдгээр нь хүний хоол хүнсэнд байдаг боловч ихэвчлэн бага хэмжээгээр агуулагддаг. Өөх тос нь хүний хоол тэжээлийн үндсэн гурван макронутриентийн нэг бөгөөд бусад хоёр нь нүүрс ус болон уураг юм. Өөх тос нь сүү, цөцгийн тос, малын өөх, гахайн өөх, давсалсан гахайн мах болон хоол хийх тос зэрэг олон төрлийн хүнсний бүтээгдэхүүний чухал бүрэлдэхүүн хэсэг болдог.