1812-1815 оны Англи-америкийн дайн
1812-1815 оны Англи-америкийн дайн (англи. War of 1812, «1812 оны дайн») - Наполеоны аян дайнуудын үеэр АНУ болон Их Британийн хооронд гарсан зэвсэгт мөргөлдөөн юм.
Энэхүү мөргөлдөөн нь Америкийн Нэгдсэн Улсын тусгаар тогтносон улс гэсэн статусыг дахин баталгаажуулсан тул Америкчууд "Тусгаар тогтнолын хоёрдугаар дайн" гэж нэрлэдэг юм. Британийн талд олон уугуул Америк индианчуудын овог аймгууд уг мөргөлдөөнд оролцсон байна.
Зэвсэгт мөргөлдөөн 1812 оны 6-р сард эхэлсэн. Уугуул иргэд болох индианчууд хоёр талд орж тулалдсан юм. Тэнгисийн цэргийн ширүүн дайн мөн үргэлжилсэн. Таван хөлөг онгоцноос бүрдсэн Британийн эскадрил Америкийн эргийг бүслэн хаасан. Америкийн мужууд олон тооны хувийн жижиг хөлөг онгоцуудаар байлдаж 200 гаруй Британийн худалдааны хөлөг онгоцыг олзолжээ.
Америкчууд довтлох ажиллагаа явуулахаар шийджээ.
1814 оны турш АНУ дахин бүрэн ялагдах аюулд оров: Европт Наполеоныг ялсны дараа Их Британи Америкчуудын эсрэг тулалдахаар их хэмжээний хүч илгээсэн бөгөөд АНУ-ын засгийн газар уналтад орсноор төлбөрийн чадваргүй болсон байв.
1814 оны эхээр АНУ-ын Конгресс байнгын армийн тоог мэдэгдэхүйц нэмэгдүүлэх (62,733 хүн хүртэл) баталсан боловч 9-р сард явуулсан элсэлтийн үр дүнд цэргийн тоо ердөө 30,000 болжээ. Гэсэн хэдий ч цэргийн сургалтад зарим сайжруулалт ажиглагдаж байв.
1814 оны кампанит ажлын хамгийн чухал үйл явдал бол Йорк (Торонто) хотыг эзэлсний хариуд Британийн адмирал Жорж Кокберн, генерал Роберт Росс нарын хамтарсан хүчний Вашингтон руу хийсэн дайралт байв. 3600 цэрэгтэй эскадрил Потомак гол руу оржээ. Балтиморын эсрэг жагсаал цуглаан хийх тусгай отрядыг гаргасны дараа Британичууд Вашингтон руу давшиж, Бланденбергийн удирдлаган дор Америкийн цэргийн ангиудыг бут цохив. 8-р сарын 24-ний орой Британичууд хотод орж, дээрэмдэж, засгийн газрын хамгийн сайн барилгуудыг (Капитол, Цагаан ордон) шатааж, 200 гаруй их буу зэрэг асар их хэмжээний дайны олзыг хураан авчээ. Гэсэн хэдий ч хувийн барилгууд бараг гэмтээгүй байсан тул Британийн командлал тэднийг тайван орхихыг тушаажээ. Америкийн армийн ерөнхий командлагч Ерөнхийлөгч Жеймс Мэдисон нийслэлээс зугтжээ.
Наполеонтой тэмцэлдэхэд илүү анхаарч байсан эх оронд нь төдийлөн анзаарагдаагүй өөр нэгэн гадаад дайн нь Британичуудыг Хойд Америкийн колониудаа алдахтай эвлэрч, шинэхэн Америк улстай худалдааны харилцаагаа хөгжүүлэхэд анхаарлаа төвлөрүүлэхэд илүү гэж үзсэн юм. 1817 он гэхэд Их нууруудын бүс нутгийг цэрэггүй болгох тохиролцоонд хүрсэн байв.
Шинэ Орлеанд бүтэлгүйтсэн буултын тухай мэдээг харгалзан энхийн гэрээг АНУ хамгийн хүчирхэг эзэнт гүрнүүдийн нэгийг ялсан гэж үзэж, эх оронч сэтгэлгээг огцом нэмэгдүүлж, Шинэ ертөнцмйн /Америкийн/ хэрэгт Европын оролцоог зогсоохын тулд чадах бүхнээ хийх шийдвэр гаргасан. Дайн нь Америкийн элитүүдэд хүчирхэг тэнгисийн цэргийн давуу талыг тодорхой харуулж, АНУ-ын усан онгоцны үйлдвэрүүдэд байлдааны хөлөг онгоц барих ажлыг хурдасгасан юм.