I Франсуа
I Франсуа (франц. François Ier; 1494 оны 9-р сарын 12-нд төрсөн – 1547 оны 3-р сарын 31-нд нас барсан) - 1515 оны 1-р сарын 1-ээс Францын хаан бөгөөд XII Луи хааны үеэл Орлеаны Шарль, Савойн Луиза нарын хүү байв. Тэрээр Валуа угсааны Ангулемийн салбарыг үндэслэгч байв. Түүний хаанчлал нь Хабсбургийн V Карлтай удаан үргэлжилсэн дайн, Францын Сэргэн мандалтын үеийн цэцэглэн хөгжилтэй холбоотой юм.
I Франсуа зөвхөн охидтой байсан элэнц авга ах нь нас барж Францын хаан ширээнд 1515 онд суусан бөгөөд авга ахынхаа охинтой нь гэрлэжээ. Мариньяно хотод Швейцарьчуудыг ялсны дараа (1515 оны 9-р сард) тэрээр Милан, Генуя хотуудыг эзэлжээ. 1519 онд тэрээр Ариун Ромын эзэн хааны титмийг авах гэж эрэлхийлсэн боловч чадаагүй юм. 1521 онд тэрээр эзэн хааны хаан ширээнд заларсан V Карлын эсрэг дайн зарлаж, Павиад ялагдаж, олзлогджээ.
Тэрээр урлагийг ивээн тэтгэж, Леонардо да Винчи зэрэг авьяаслаг уран бүтээлчдийг Францад урьж байжээ.
Уран зохиолд
[засварлах | кодоор засварлах]- «Histoire du recouvrement du duché de Milan par François I» (П., 1617);
- Pasquier Le Moyne, «Le couronnement du Fr. et conqueste de la duché de Milan» (ib., 1520);
- Champollion-Figeac, «Captivité du roi F.» (ib., 1847);
- Moreau, «Prise et délivrance de F. et captivité des enfants de France»;
- Mignet, «Rivalité de Fr. I et de Charles-Quint» (Париж, 1875);
- Labeyrie, "Mariage de F. avec Eléonore d’Autrichien (ib., 1873);
- Paillard, «La mort de F. I, d’après J. de Saint-Mauris, ambassadeur de Ch. V» (ib., 1877);
- P. Mathieu, «Histoire de France de Fr. I à Louis XIII»;
- Gaillard, «Histoire de F. I, roi de France» (П., 1769, 8 т.);
- Р. Paris, «Etudes sur la règue de F.» (1885);
- Fr. de Crue, «Anne, duc de Montmorency, grand maître et connétable de France, à la cour, aux armées et au conseil de F. I»;
- G. Jacqueton, «La politique extérieure de Louise pendant la captivité de Fr. I» (П., 1892);
- J. Zeller, «Italie et Renaissance» (ib., 1888);
- De Crue, «La cour de France et la société au XVI s.» (ib., 1888);
- De Laborde, «La Renaissance des arts à la cour de France» (1850—65);
- Renouard et Crapelet, «R. Estienne, imprimeur royal et le roi F.» (П., 1839);
- Capefigue, «Fr. I et la Renaissance» (П., 1844).
- Knecht R. J. Francis I. — Cambridge, 1982.
- Jacquart J. Francois I. — Paris, 1992.