XI Луи

XI Луи
XI Луи
	Сен-Мишелийн одонгийн зүүсгэл зүүсэн XI Луи, ойр. 1469
Францын хаан (дэлгэрэнгүй...)
Хаанчлал	1461 оны 7 сарын 22 − 1483 оны 8 сарын 30
Титэм зүүх ёслол	1461 оны 8 сарын 15, Реймс
Өмнөх	VII Шарль
Залгамжлагч	VIII Шарль
Төрсөн	1423 оны 7 сарын 3; Франц, Берри, Бурж
Өнгөрсөн	30 8 сарын 1483 (60 насалсан); Франц, Плессис-ле-Тур цайз
Оршуулга	1483 оны 9 сарын 6; Клери-Сен-Андре, Нотр-дам де Клери Басилика
Эхнэр/нөхөр	Шотландын Маргарет (г. 1436; н. 1445); Савойн Шарлотт (г. 1451);
Хүүхэд; Дэлгэрэнгүй	Бурбоны Анн; Францын Жоан; VIII Шарль;
Гэр бүл	Валуа
Эцэг	VII Шарль
Эх	Анжугийн Мари
Гарын үсэг

XI Луи (франц. Louis XI; 1423 оны 7-р сарын 3-нд Бурж (франц. Bourges) хотод төрж, 1483 оны 8-р сарын 30-нд Плесси-ле-Тур цайзад нас барсан) — 1461—1483 онуудад хаанчилсан, Валуа угсааны Францын хаан.

XI Луи хаан эрх мэдлийнхээ үед хуваагдмал Францыг нэгтгэх, агуу феодалын эздийн бие даасан байдлыг арилгах зорилготой, утга учиргүй улс төрийн хуйвалдаануудтай байжээ. Үүнд XI Луи өмнөх үеийнхээ хаадуудаас илүү амжилттай байсан. Түүнийг Францад үнэмлэхүй хаант засаглалыг үндэслэгч гэж үздэг байна.

Тэрээр ёс суртахууны зарчимгүй боловч эрч хүчтэй зан чанартай байсан гэдэг бөгөөд түүхэн зохиолчид түүнийг бүтээлүүддээ ихээр дүрсэлсэн байдаг. Английн зохиолч Вальтер Скоттын "Квентин Дюрвард", "Зоригт Шарль болон Бүдүүн бүсгүй Гейерштейний Анна", Францын зохиолч Виктор Хюгогийн "Парисын Дарь эхийн сүм" зохиолуудад түүний дүр гардаг. Архивын баримт бичгээс гадна түүний хаанчлалын гол эх сурвалжуудад хааны зөвлөх Филипп де Комминсийн тэмдэглэл, Бургундийн дипломатч Оливье де Ламаршийн дурсамж, ордны түүх судлаач Жан де Кастель, Матье Левриений он тоолол, Лизиегийн хамба лам Томас Базины бичсэн "VII Шарль, XI Луи нарын үйлс", хааны нарийн бичгийн дарга Никола Жильсийн бичсэн "Францын он тоолол", Парисын нотариатч Жан де Ройгийн бичсэн "Скандалтай он тоолол" зэрэг багтдаг.

Хаанчлал

XI Луи хаан нурж буй феодалын нийгмээс үнэмлэхүй хаант засаглалыг байгуулж, Францын хил хязгаарыг Юра, Альпийн нуруу, Пиреней хүртэл тэлжээ.

Тухайн үеийнхээ хамгийн боловсролтой хүмүүсийн нэг байсан Луи урлаг, шинжлэх ухаан, ялангуяа анагаах ухаан, мэс заслыг ивээн тэтгэдэг байв. Тэрээр Парисын Их Сургуулийн анагаах ухааны факультетыг өөрчлөн зохион байгуулж, Сорбонн хотод хэвлэх үйлдвэр байгуулж, хэвлэлийн салбарыг ерөнхийд нь дэлгэрүүлэхийг дэмжиж байв. Тэрээр худалдаа, аж үйлдвэрийг дэмжиж, хөдөө аж ахуй, уул уурхайн ач холбогдлыг ойлгож, Ромын эзэнт гүрний эртний байгууллага болох шуудангийн үйлчилгээг сэргээжээ. 1466 онд XI Луи Лион хотыг Европын торгоны үйлдвэрлэлийн төв болгох зарлиг гаргаж байжээ.

Луи хаан маш их шашин шүтлэгтэй байсан тул эмэгтэйчүүдэд тийм ч их сонирхолтой байгаагүй боловч ан хийх дуртай байсан бөгөөд түүний амьд үлдсэн захидлууд нь түүнийг уран илтгэгч, илтгэх авьяастай, хошин шогийн мэдрэмжтэй байсныг харуулдаг.