Амьсгалах процесс

Чөлөөт нэвтэрхий толь, Википедиагаас
Харайх: Удирдах, Хайлт

Амьсгалах үйл явц бол тухайн амьд биет өөрийн бодисын солилцоонд шаардлагатай хүчилтөрөгчийг гаднаас авч, өөрийн бодисын солилцооны хаягдал бүтээгдэхүүн болох нүүрсхүчлийн хийг гадагш ялгаруулдаг. Биохимийн тодорхойлолт нь: амьд биетэд орсон хүчилтөрөгч нь глюкозтой урвалд орж ус, нүүсхүчлийн хий, ГФА (гурван Фосфорт Аденозин) болж хувиран энергийг бий болгодог. Бүх амьтны хувьд амьсгалах үйлдэл үүнтэй төстэй зарчмаар явагдах бөгөөд тухайн амьд биетийн төрөл зүйл, хөгжлийн төвшин, нэг ба олон эст байдлаас хамаарч бага зэрэг өөр байна. Жишээлбэл хүнд уушигаар агаартай холимог байдлаар хүчилтөрөгч орж цусанд шимэгдээд, буцааж цуснаас нүүрсхүчлийн хийг авсан агаар гадагшилдаг. Харин загас усанд ууссан хүчилтөрөгчөөр заламгай хэмээх эрхтний тусламжтайгаар амьсгална. Бичил биетний хувьд тодорхой эрхтэн байхгүй, харин эрхтэнцэрээр уг үүргийг гүйцэлдүүлнэ. Вирусын хувьд ямар нэгэн бодисын солилцоо байдаггүй тул мөн амьсгалын үйл явц байдаггүй.