Словак хэл

Словак хэл

slovenčina, slovenský jazyk
Яригддаг газар: Словак, мөн үндэстний цөөнхийн хэл нь болдог улсууд: АНУ, Канад, Чех, Серби, Унгар зэрэг 
Бүс: Төв Европ
Нийт яригчид: 7 сая гаруй 
Эрэмбэ: 106
Хэлний бүлэг:
 Слав
  Баруун Слав
   Чех-Словак
    Словак хэл 
Бичгийн систем: Латин үсэг (Словак хувилбар
Албан ёсны статус
Албан ёсны хэл байдаг газар: Европын ХолбооЕвропын Холбоо Европын Холбоо
СловакСловак Словак
ЧехЧех Чех[1]
Войводина,  Серби

Цөөнхийн хэл гэж хүлээн зөвшөөрөгдсөн:
УкраинУкраин Украин

Зохицуулдаг газар: Словакийн Шинжлэх Ухааны Академи (Людовит Штурын нэрэмжит Хэл Судлалын Хүрээлэн)
Томьёолбор
ISO 639-1: sk
ISO 639-2: slo (B)  slk (T)
ISO 639-3: slk

Словак хэл (словак. slovenčina, slovenská reč) нь Бүгд Найрамдах Словак Улсын албан ёсны хэл юм. Энэтхэг-Европын хэлний язгуур, Слав хэлний бүлэгт багтана. Слав хэлний бүлэг дундаа чех хэл, польш хэл зэрэгтэй хамт Баруун Слав хэлний дэд бүлэгт харьяалагдах бөгөөд ялангуяа чех хэлтэй төстэй учраас чех, словак хэлээр ярилцагсад харилцан ойлголцдог байна. Хэлний код ISO 639-1 нь sk, ISO 639-2 нь SLO/SLK.

Мөн словак хэл нь Европын Холбооны албан ёсны 24 хэлний нэг юм.

Словак хэлээр Бүгд Найрамдах Словак улсад 5,2 сая орчим хүн харилцдаг. Бусад улсуудын хувьд АНУ-д 500 мянга, Чех улсад 320 мянга, Унгарт 110 мянга, Сербид 80 мянга, Румынд 22 мянга, Польшид 20 мянга, Канадад 20 мянга, Австрали, Украин, Болгар, Хорват зэрэг улсуудад 5,000 орчим ярилцагсад бий.

Бичиг үсгийн хувьд латин үсэгт DZ, CH гэсэн нийлмэл үсгүүдийг нэмж хэрэглэхээс гадна өргөлтийн тэмдэг ашигладаг.

Словак утга зохиолын хэл[засварлах | кодоор засварлах]

Словак үндэстэн бүрэлдэн тогтох үйл явцтай нягт холбоотой Словак утга зохиолын хэл нь 18-р зууны төгсгөл - 19-р зууны эхний хагаст үүссэн гэж үздэг. Шинээр бий болсон утга зохиолын словак хэл нь Словакчуудын амьдралд зөвхөн харилцааны хэрэгсэл, шинжлэх ухаан, уран зохиолын хэл төдийгүй үндэсний өвөрмөц байдлыг бэхжүүлэх, Словак үндэстнийг нэгтгэх, үндэсний соёлыг хөгжүүлэх хүчин зүйл болж ирсэн. Словакийн утга зохиолын хэл эцэст нь 19-р зууны хоёрдугаар хагаст үүссэн. 20-р зуунд хэлний хөгжилд Словакийн газар нутгийг Чех улстай нэгтгэсэн нь ихээхэн нөлөөлсөн байна. Сүүлд 1993 онд тусгаар тогтносон Бүгд Найрамдах Словак Улс байгуулагдсан нь олон нийтийн амьдралын бүхий л салбарт Словакийн утга зохиолын хэл бүрэн хөгжих нөхцөлийг бүрдүүлээд байна.

Үгсийн сан[засварлах | кодоор засварлах]

Словак хэлний үгсийн сангийн үндэс нь эртний слав хэлний үгсийн сангаас гаралтай. Словак хэл хөгжих явцад түүний үгсийн санг 30 гаруй хэлнээс зээлж авах замаар бүрдсэн байна. Хамгийн эртний зээлүүд нь Латин, Герман, Унгар хэлнээс орж ирсэн байдаг юм. Хэл хоорондын урт хугацааны харилцааны улмаас Герман, Унгарын зээлүүд олон зууны туршид янз бүрийн эрчимтэй Словак хэл рүү нэвтэрч байв. Баруун Европын хэлнүүдээс, ялангуяа орчин үед англи хэл нь Словак хэлний үгсийн санд хамгийн их нөлөө үзүүлж байна. Түүнчлэн румын, франц, итали болон бусад хэлнээс зээлсэн үгс нь Словак хэлний үгсийн санд нэвтэрсэн. Славян хэлнүүдээс хамгийн их зээл авсан нь чех хэл юм.

Дүрэм[засварлах | кодоор засварлах]

Үйл үг нь өгүүлэгдэхүүний тоо, хүйсээс хамаарч хувирна. Ерөнхийдөө өгүүлбэр нь SVO бүтэцтэй.

2 янзын өнгөрсөн цаг, 1 ирээдүй цагийн хэлбэртэй.

Аялга[засварлах | кодоор засварлах]

Ерөнхийд нь 3 ангилж болно:

  • Зүүн Словак аялга
  • Төв Словак аялга
  • Баруун Словак аялга

Эшлэл[засварлах | кодоор засварлах]

  1. E.g. law 500/2004, 337/1992. Source: http://portal.gov.cz

Гадаад холбоос[засварлах | кодоор засварлах]

Wikipedia
Wikipedia
Википедиа: Словак хэлээр