Амжиргааны түвшин
Амьжиргааны түвшин (Англи: Standard of living) гэдэг нь хувь хүн, олон нийт эсвэл нийгэмд хүртээмжтэй орлого, тав тух, үйлчилгээний түвшин юм. Хувь хүний амьдралын чанарт нөлөөлдөг хүчин зүйл болох амьжиргааны түвшин нь ерөнхийдөө эдийн засаг, нийгэм, улс төр, байгаль орчны асуудлууд гэх мэт хувь хүний хувийн хяналтаас гадуурх объектив үзүүлэлтүүдтэй холбоотой байдаг. Хувь хүмүүс эсвэл бүлгүүд дэлхийн хаана амьдрахаа үнэлэх эсвэл нийгмийн амжилтыг үнэлэхдээ амьжиргааны түвшнийг ашигладаг.
Олон улсын эрх зүйд "хангалттай амьжиргааны түвшин" гэдгийг анх Хүний эрхийн түгээмэл тунхаглалд тодорхойлсон бөгөөд цаашлаад Эдийн засаг, нийгэм, соёлын эрхийн тухай олон улсын пактад тусгажээ. Тогтвортой хөгжлийн бодлогын үр нөлөөг үнэлэхийн тулд харьцангуй амьдралын туршлагыг үнэлэх эсвэл харьцуулах зорилгоор өөр өөр салбарууд Зохистой Амьжиргааны Стандартыг (Decent Living Standards) тодорхойлсон.
Үүнийг эдийн засагт ашиглах явцад амьдралын түвшнийг дээшлүүлэх нь эдийн засгийн өсөлт, эрчим хүчний хэрэглээ болон бусад материалын өсөлттэй шууд холбоотой гэж үздэг.
Үндсэн үзүүлэлтүүд
[засварлах | кодоор засварлах]- Төрөлт болон нас баралтын түвшин, дундаж наслалт;
- Ариун цэврийн болон эрүүл ахуйн амьдрах нөхцөл;
- Хүнсний хэрэглээ;
- Орон сууцны нөхцөл;
- Боловсрол, соёлын боломж;
- Ажиллах нөхцөл ба ажил эрхлэлтийн түвшин;
- Орлого, зарлагын тэнцвэр;
- Хэрэглээний барааны үнэ;
- Тээврийн хэрэгслийн хүртээмж;
- Амралт чөлөөт цагийн боломж;
- Нийгмийн даатгалын систем;
- Хүний эрх, эрх чөлөөг хангасан байдал.