Плазм (физик)

Чөлөөт нэвтэрхий толь, Википедиагаас
Харайх: Удирдах, Хайлт
Плазман дэн

Плазм нь ионжсон хийг хэлнэ. Плазм нь ер бусын шинж чанарынхаа хувьд бодисын дөрөв дэх төлөв гэгддэг. "Ионжсон" гэдэг нь атом, молекулаас тусгаар 1 юмуу түүнээс дээш тооны чөлөөт электроныг хэлнэ.

Биеийг халаагаад байх тусам бөөмс улам хурдан болдог. Цааш нь улам өндөр температурт халаавал бөөмс илүү хүчтэй мөргөлдөж эхлэх бөгөөд үр дүнд нь бөөмс бутран задарч нэмэх, хасах цэнэгтэй ионууд болно. Энэ төлөвийг плазм гэнэ.

Орчлон ертөнц дээрх хамгийн түгээмэл төлөв нь нэр болон бусад одод дээр орших плазмын төлөв юм. Энгийн жишээ л гэхэд Нарны аймгийн массын 99% нь нар байдаг. Цахилгаан цахих нь дэлхийн гадаргуу дээрх плазмын нэг жишээ юм. Энэ үед температур нь ойролцоогоор 28000К хүрдэг байна.

Хийн атомууд ионжих шалтгаан олон боловч голдуу температураас хамаарч байдаг, өөрөөр хэлбэл температур ихсэх тусам атомууд электроноо алдаж ионждог байна. Тэгэхлээр ионжлолын зэрэгээс (хэр сайн ионжсоноос хамаарч) плазмыг сул, хүчтэй иончлогдсон гэж ангилж болно.