La Marseillaise
| Монгол: 'Марселийн дуу' | |
|---|---|
_par_Rude,_Arc_de_Triomphe_Etoile_Paris.jpg) Ялалтын хаалга дээр сийлсэн Марселийн сайн дурынхан хөдөлж байна | |
Франц Улсын төрийн дуулал | |
| Өөрөөр хэлвэл | « Chant de Guerre pour l'Armée du Rhin » (Монгол: 'Райны армийн дайны дуу') |
| Шүлгийг | Клод Жозеф Руже де Лиль, 1792 |
| Хөгжмийг | Клод Жозеф Руже де Лиль, 1792 |
| Баталсан | 1795 оны 7 сарын 14 |
| Дахин баталсан | 1870 |
| Татгалзсан | 1799 |
| Audio sample | |
Хөгжмийн найруулга | |
"La Marseillaise" (дуудлага: la maʁsɛjɛz) нь Францын Төрийн дуулал юм.
Цэргийн инженер Клод Жозэф Руже де Лиль "Райны армийн дайчин дуу"-ны ая үгийг зохиожээ. Ард түмэн тэр дууг нь хожим нь "Ла Марсейез" гэж нэрлэсэн юм. Уг дуу нь тэр үеийн орчин нөхцөлөөс үүдэн гарч, дуулахад ая нь амархан байсан учир бүх нийтийн дуртай дуу болжээ. Ард түмэн энэ дууны дор Тюмерийн хааны ордныг дайран эзэлж, удалгүй 1795 онд уг дуу нь улсын төрийн дуулал болсон байлаа. Францын хувьсгалын дараа Бурбоны хаант засаглал энэ дууг хориглосон байна.
Гэвч нийгмийн хөдөлгөөн гарч ирэх бүрд уг дуу тэмцэлд уриалсаар иржээ. Тэр цаг үед "Ла Марсейез" Зургаадугаар сарын үймээн, Хоёрдугаар сарын хувьсгал, Парисын коммуны хаалт бэхлэлтийн үед Францын нутаг даяар цуурайтаж байлаа. Ингээд 1887 онд Францын төрийн дууллаар батлагдсан ажээ.
Дууны орчуулга
[засварлах | кодоор засварлах]1-р хувилбар
| Ла Марсейез
Зэвсэгээ агсацгаа энгийн ардаа Зоригт дайчидаа жагсацгаа Өөрийн газар нутгаа Харийнханы цусаар будацгаа Эх орныхоо төлөө урагшаа Энэ өдөр ялалтын өдөр болно Дарангуйлалын эсрэг Далбаагаа цусаар будая Тариачин ардууд та бүхэн Түрэмгий цэргүүдийн нүргээнийг сонсож байна уу Эхнэр хүүхдийг чинь тэд Хорвоогоос авч одохоор тулж иржээ Зэвсэгээ агсацгаа энгийн ардаа Балмад этгээдүүдийн хүсэж байгаа Боолчлол, урвалт, эзэнгүй төр гэж үү Хэнийг чиглэн энэ их гай зовлон Хүйтэн зэвсэг эртнээс бэлтгэгдэв Францчууд бидэнд! Ямар их доромжлол вэ? Тэдний хэрхэн аашлахыг Тунгаан боддог нь бид Эзэн нь хэн бэ гэдгийг харуулахаар Энгийн ардаа зэвсэгээ агсацгаа Харь орны цэргүүд Өөрийн дүрмээ гэрт чинь тогтоох гэж үү Худалдагдсан хөлсний цэргүүд Хувирашгүй дайчин занг минь мохоох гэж үү Бидний гарыг гавалж, хөлийг дөнгөлсөн Бидний хувь заяаг харгис дарангуйлагч шийдэх үү Зэвсэгээ агсацгаа энгийн ардаа Улсынхаа нэрийг гутаасан Урвагчид, дарамтлагчид мэдэгтүн ! Нутаг нэгтнээ хөнөөх санаа чинь бүтэхгүй Нэгэнт шулуудсан ялалтаа байгуулна Та нарыг зогсоохоор бүгд тэмцэнэ! Тулаанд ороод эс ялваас Төрсөн нутгийнхаа төлөө дахин босно Та нарын эсрэг хэзээд бэлхэн Бууж өгөхгүй дахиад довтол Бүлээн сэтгэлт дайчин ардаа Хөөрхийлөлтэй эдгээр гэмтнүүдийг өршөө Харамсал гэмшилээс өөр зэвсэггүй эд нар Гэвч энэ хүмүүс харгис дарангуйлагчид Гэвч энэ хүмүүс Буйегийн хамсаатнууд Эдгээр өрөвдөх сэтгэлгүй араатнууд Эх нутгаа дотроос нь хэмлэж байна Зэвсгээ агсацгаа энгийн ардаа Өлгий нутгаа гэсэн халуун сэтгэл Өшөө авахад түшиж тулна Нандин эрх чөлөө минь, эрх чөлөө минь Нэрийг чинь хамгаалж тулалдъяа Ялалт дагуулах үсэг бүр чинь Ялалтын билэгдэл болсон туган дор Атаат дайсны мөхлийг илтгэнэ Алдар суу, ялалт чинийх бас биднийх Зэвсэгээ агсацгаа энгийн ардаа Биднийг ялалтаа тэмдэглэж байхад Буурал ах эгч нар минь тэнд үгүй ч Тэдний баяр хөөр тэндээс л мэдрэгдэнэ Тэдний баатарлаг гавъяа ч мөн мөнхөд үлдэнэ Хийсэн бүгдийг нь үнэлэх болно Хойд төрөлд нь муу хүмүүс бүү таараг Тэдний өшөөг авсан ч, араас нь явсан ч Тэд биднээр бахархах болно |
La Marseillaise
Allons enfants de la Patrie, Le jour de gloire est arrivé! Contre nous de la tyrannie, L'étendard sanglant est levé ! (bis) Entendez-vous dans les campagnes Mugir ces féroces soldats ? Ils viennent jusque dans nos bras Egorger nos fils et nos compagnes ! Refrain Aux armes, citoyens ! Formez vos bataillons ! Marchons ! Marchons ! Qu'un sang impur Abreuve nos sillons ! Que veut cette horde d'esclaves, De traitres, de rois conjures ? Pour qui ces ignobles entraves, Ces fers des longtemps prépares ? (bis) Français, pour nous, ah! Quel outrage ! Quels transports il doit exciter ! C'est nous qu'on ose méditer De rendre ? L’antique esclavage ! Quoi ! Ces cohortes étrangères Feraient la loi dans nos foyers ! Quoi ! Ces phalanges mercenaires Terrasseraient nos fiers guerriers ! (bis) Grand Dieu ! Par des mains enchainées Nos fronts sous le joug se ploieraient ! De vils despotes deviendraient Les maitres de nos destinées ! Tremblez, tyrans et vous perfides, L'opprobre de tous les partis, Tremblez ! vos projets parricides Vont enfin recevoir leurs prix ! (bis) Tout est soldat pour vous combattre, S'ils tombent, nos jeunes héros, La terre en produit de nouveaux, Contre vous tout prêts ? se battre ! Français, en guerriers magnanimes, Portez ou retenez vos coups ! Epargnez ces tristes victimes, A regret s'armant contre nous. (bis) Mais ces despotes sanguinaires, Mais ces complices de Bouille, Tous ces tigres qui, sans pitie, Déchirent le sein de leur mère ! Amour sacre de la Patrie, Conduis, soutiens nos bras vengeurs ! Liberté, Liberté cheire, Combats avec tes défenseurs ! (bis) Sous nos drapeaux, que la victoire Accoure à tes males accents ! Que tes ennemis expirants Voient ton triomphe et notre gloire ! Nous entrerons dans la carrière Quand nos ainés n'y seront plus; Nous y trouverons leur poussière Et la trace de leurs vertus. (bis) Bien moins jaloux de leur survivre Que de partager leur cercueil, Nous aurons le sublime orgueil De les venger ou de les suivre ! |
2-р хувилбар
| Франц хэлээр | Монгол орчуулга |
|---|---|
| Premier couplet:
Allons enfants de la Patrie, Le jour de gloire est arrivé ! Contre nous de la tyrannie L'étendard sanglant est levé, (bis) Entendez-vous dans les campagnes Mugir ces féroces soldats ? Ils viennent jusque dans vos bras Égorger vos fils, vos compagnes ! |
Эхний бадаг:
Эх орны хөвгүүд ээ, босоорой Гайхалтай, гайхалтай өдөр ирлээ! Дайсны сорилтод хариулах, Тэдний цуст тугийг өргөх (хоёр удаа) Улс маань гиншиж байгааг сонсоорой Аймшигт цэргүүдийн буулган дор Тэд танай гэрт орж, Охин, ээж хоёрыг чинь хөнөөж байна! |
| Refrain :
Aux armes, citoyens, Formez vos bataillons Marchons, marchons ! Qu’un sang impur Abreuve nos sillons ! |
Дахилт:
Зэвсэгээ ав, иргэд ээ, Эгнээгээ барьцгаая, Урагшаа, урагшаа! Мөн бидний талбайнууд, цэцэрлэгүүд, Агшин зуур, бузар цусаар үерлэх болно ! |
| Couplet 2:
Que veut cette horde d’esclaves, De traîtres, de rois conjurés ? Pour qui ces ignobles entraves, Ces fers dès longtemps préparés ? (bis) Français, pour nous, ah ! quel outrage ! Quels transports il doit exciter ! C’est nous qu’on ose méditer De rendre à l’antique esclavage ! |
Хоёр дахь бадаг:
Эдгээр сүргүүд юу хүсч байна ? Боолууд болон хаад болох уу? Тэд хэний төлөө ингэтлээ тууштай бэлддэг байна Тэдний дөнгө, гинжтэй тэргэнцэр үү? (хоёр удаа) Тэд бидний төлөө! Францчууд тэсэх болов уу Бэрхшээл бидэнд тулгарснаас хойш нэр төрийг гутаан доромжлох вэ? Бид хүлээсийг үүрд хаясан, Тэд бидний хөлийг дахин тушахгүй ! |
| Refrain | Дахилт |
| Couplet 3:
Quoi ! des cohortes étrangères Feraient la loi dans nos foyers ! Quoi ! ces phalanges mercenaires Terrasseraient nos fiers guerriers ! (bis) Grand Dieu ! par des mains enchaînées Nos fronts sous le joug se ploieraient De vils despotes deviendraient Les maîtres de nos destinées ! |
Гурав дахь бадаг:
Юу вэ! Харийн ноход Тэдний хуулийг бидэнд тулгахгүй! Бид тэдний гарт алагдаж магадгүй, Гэхдээ хуаран цэрэг бөхийхгүй, (хоёр удаа) Бурхан минь, ард түмнээ авраач! Хэрэв бид унавал өршөөлийг хүлээхгүй, Дарангуйлагч итгэл найдваргүйгээр Биднийг үүрд мөнхөд хазаарлах болно ! |
| Refrain | Дахилт |
| Couplet 4:
Tremblez, tyrans et vous perfides L’opprobre de tous les partis, Tremblez ! vos projets parricides Vont enfin recevoir leurs prix ! (bis) Tout est soldat pour vous combattre, S’ils tombent, nos jeunes héros La terre en produit de nouveaux, Contre vous tout prêts à se battre ! |
Дөрөв дахь бадаг:
Чичир, харгис дарангуйлагчид аа, мөн гадаадын хөлсний цуглуулга та нар, Чиний чөтгөрийн төлөвлөгөөний төлөө Та нарыг шударга шийтгэл хүлээж байна! (хоёр удаа) Бид бүгд дайны талбарт тэмцэгчид Францын баатрууд тоолошгүй олон, Хэрэв тэд унавал өөрөө үзээрэй Эх орны өшөө авалт болно! |
| Refrain | Дахилт |
| Couplet 5:
Français, en guerriers magnanimes, Portez ou retenez vos coups ! Épargnez ces tristes victimes, À regret s’armant contre nous. (bis) Mais ces despotes sanguinaires, Mais ces complices de Bouillé, Tous ces tigres qui, sans pitié, Déchirent le sein de leur mère ! |
Тав дахь бадаг:
Францчууд аа, нэрээ бодоорой. Өршөөл үзүүлэх болтугай! Дайсанд хүлүүлсэн хүмүүс Тулалдаанд бидэнтэй хамт байсангүй ! (хоёр удаа) Цуст дарангуйлагчид яах вэ? Тэгээд Бүэйгийн хамсаатнууд яах вэ? Араатан амьтад ганц л эрх мэддэг Эхийнхээ махыг нь идэх гэж тэр ! |
| Refrain | Дахилт |
| Couplet 6:
Amour sacré de la Patrie, Conduis, soutiens nos bras vengeurs Liberté, Liberté chérie, Combats avec tes défenseurs ! (bis) Sous nos drapeaux que la victoire Accoure à tes mâles accents, Que tes ennemis expirants Voient ton triomphe et notre gloire ! |
Зургаа дахь бадаг:
Эх орон, ард түмнээ хайрлах, Бидний өшөө авалтын хүч чадал өгөөч Та, сайхан эрх чөлөө, Шударга ёс, нэр төрийн төлөөх тулалдаанд биднийг удирдаарай! (хоёр удаа) Ялалт, та биднийг зөв хүлээж байна, Дайснуудыг хөөж гаргахад бидэнд тусал. Ялагдсан дайснууд харагтун Таны ялалт ба бидний алдар суу юм! |
| Refrain | Дахилт |
| Couplet 7 (dit " couplet des enfants "):
Nous entrerons dans la carrière Quand nos aînés n’y seront plus, Nous y trouverons leur poussière Et la trace de leurs vertus (bis) Bien moins jaloux de leur survivre Que de partager leur cercueil, Nous aurons le sublime orgueil De les venger ou de les suivre |
Долдоо дахь бадаг («хүүхдийн бадаг»):
Бид шинэ хүчээр эгнээгээ сэлбэх болно, Эрэлхэг өвөг дээдсээ сольж, Бид тэдний булшийг олох болно. Тэдний эр зоригийн гэрэл хаана гэрэлтэв! (хоёр удаа) Тэдний хувь заяаны талаар гомдоллодоггүй Тэд үхлийн мэдээг хүлээн авч, Мөн нэр төр бидний сонголтыг тодорхойлдог - Тэдний өшөөг авах эсвэл араас нь очих ! |
| Refrain | Дахилт |
Цахим холбоос
[засварлах | кодоор засварлах]
Commons: La Marseillaise – Викимедиа дуу дүрсний сан |
Wiktionary: La Marseillaise – Энэ үгийг тайлбар толиос харна уу |
