Дэлхийн Банк

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
— «Дэлхийн банк» гээд холбогдов —
Харайх: Удирдах, Хайлт
Дэлхийн Банк Групп-тай бүү андуураараарай..
Дэлхийн Банк
World Bank logo.svg
Дэлхийн Банкны лого.
Байгуулагдсан 1944 оны 7 сар
Төрөл Олон улсын байгууллага
Зорилт/чиглэл Ядуурлын эсрэг
Төв байр АНУ, Вашингтон
Гишүүд 188 орон
Ерөнхийлөгч Ким Жим Ён
Эцэг байгууллага Дэлхийн Банк Групп
Цахим сүлжээ worldbank.org

Дэлхийн Банк (Дэлхийн Банк Групп-ын хэсэг, англ. World Bank) нь өөрийн гишүүн хөгжиж буй орнуудад ядуурлыг бууруулах зорилгоор зээл тусламж олгодог банк юм.

Дэлхийн Банк нь анх "Сэргээн Босголт, Хөгжлийн Олон Улсын Банк" нэртэйгээр 1944 онд үүсгэн байгуулагдсан. Анх үйл ажиллагаагаа Дэлхийн хоёрдугаар дайны дараах сэргээн босголтын ажлыг хурдавчлуулах зорилготойгоор эхэлж байхдаа Дэлхийн Банк 38 гишүүнтэй байсан бол одоо 184 гишүүнтэй болсон нь дэлхийн улс орнуудын бараг бүгдээрээ байна. Гишүүн улсуудын тоо нэмэгдэж тэдний хэрэгцээ өөрчлөгдөхийн хирээр Дэлхийн Банк өргөжин тэлсээр одоогоор байдлаар таван агентлагаас бүрдэж байгаа бөгөөд ойролцоогоор 100 оронд үйл ажиллагаагаа явуулж байна.Мөн дэлхий даяар 10600 орчим ажилчидтай ба тус банкны давуу талуудын нэг нь олон улс орны ажилтнуудаар илэрхийлэгдсэн олон улсын дадлага туршлага юм.

Дэлхийн банкны бүтэц зохион байгуулалт[засварлах]

Дэлхийн банк Төв байр

Дэлхийн банк хөгжлийнхөө явцад илүү том, өргөн цар хүрээтэй, бүтцийн хувьд илүү ээдрээтэй байгууллага болж хувирчээ. Одоогоор дэлхий нийтийн банкны групп болон өргөжиж хоорондоо нягт холбоо бүхий дараах 5 байгууллагыг өөртөө нэгтгэсэн байна. • Хөгжил шинэчлэлийн олон улсын банк (ХШОУБ) • Олон улсын хөгжлийн ассоциаци (ОУХА) • Олон улсын санхүүгийн корпораци (ОУСК) • Хөрөнгө оруулалтыг баталгаажуулах олон талт агентлаг (ХОБОТА) • Хөрөнгө оруулалтын маргааныг зохицуулах олон улсын төв (ХОМЗОУТ). Дэлхийн Банкны гишүүн улсууд хувьцаа эзэмшигчийн байр суурьтай байж банкийг хоршоо байдлаар удирдан зохион байгуулдаг. Нэг улсын эзэмшилд байгаа хувьцааны тоо ойролцоогоор тухайн улсын эдийн засгийн хэмжээн дээр үндэслэсэн байдаг. Гишүүн засгийн газар бүр гүйцэтгэх захирлаар төлөөлөгдсөн байдаг. Хамгийн том таван хувьцаа эзэмшигчид (Франц, Герман, Япон, Их Британи, АНУ) тус бүр нэг гүйцэтгэх захирал томилдог бол бусад гишүүн улсуудыг 19 гүйцэтгэх захирлууд төлөөлдөг. [1]

Дэлхийн банкны үйл ажиллагаа[засварлах]

Дэлхийн Банк нь өөрийн гишүүн орнуудын засгийн газарт тэдгээрийн сургууль, эрүүл мэндийн төвүүдэд хөрөнгө оруулалт хийх, ус цахилгаанаар хангах, өвчин эмгэгтэй тэмцэх, байгаль орчныг хамгаалах чиглэлээр хийж буй арга ажилд дэжмлэг туслалцаа үзүүлэдэг дэлхийн хамгийн том хөрөнгө нөөц, мэдлэгийн эх үүсвэрүүдийн нэг билээ. Энэхүү дэмжлэг туслалцааг дараах байдлаар ангилна. • төслийн зээл • хөтөлбөрийн зээл, • буцалтгүй тусламж, • түүнчлэн зөвлөлгөө, • судалга шинжилгээ Зээл авч буй улсад үзүүлж буй бүх дэмжлэг туслалцаанд нэг стратегийг мөрдлөг болгодог ба энэхүү стратегиийг тухайн улс өөрөө Дэлхийн Банк болон бусад донорууд, буцалтгүй тусламжийн бүлэг, иргэний нийгмийн байгууллагуудын туслалцаатайгаар боловсруулж гаргадаг.

Зээл олголт[засварлах]

Дэлхийн Банк нь энгийн банктай адилаар мөнгө зээлж хөрөнгө удирддаг хэдий ч хэд хэдэн талаар чухал ялгаатай. Дэлхийн Банкнаас гишүүн орнууддаа өгч буй санхүүгийн туслалцаа, дэмжлэг зөвлөлгөө нь тэдгээрийг ядууралтай тэмцэхэд нь зориулагдсан байдаг. Мөн арилжааны банкнаас ялгаатай нь хөгжилд хүрэх зориулалтаар ашиглах хөрөнгийн эх үүсвэр олж чадахгүй байгаа орнуудад бага хүүтэй эс бөгөөс огт хүүгүй зээл олгох нь элбэг байдаг. Энгийн арилжааны банктай харьцуулахад зээлийн төлөх хугацаа илүү урт байдаг. Зарим тохиолдолд 10 жилийн хугацаанд зээлээ эргэн төлж эхлэхгүй байж болно. Дэлхийн банкны 250 сая долларын хэмжээтэй анхны зээл 1947 онд сэргээн босголтын зориулалтаар Франц улсад олгогдож байв.

Дэлхийн Банк үндсэн хоёр төрлийн зээл олгодог.

• Олон төрлийн салбар дахь нийгэм-эдийн засгийн хөгжлийн төслийг дэмжих бараа, ажил, үйчилгээг худалдан авах хөрөнгө оруулалтын зээл

• Байгууллагын бодлого, шинэчлэлийг дэмжин тохируулах зээл

Зээлтэй өгөхийн тулд Дэлхийн банк дараах ажлыг хийж гүйцэтгэдэг.

• Төсөл эсвэл хөтөлбөрийн хөгжлийн зорилтууд

• Гарц буюу үр дүн, гүйцэтгэлийн үзүүлэлт (төслийн үр нөлөө, амжилтыг хэмжих зорилготой)

• Амьдралд хэрэгжүүлэх төлөвлөгөө

гэх мэт асуудлаар зээл авч буй оронтой тохиролцдог. Зээл батлагдаж хүчин төгөлдөр болсноор зээлдэгч Дэлхийн Банктай тохирсон нөхцлийн дагуу төсөл болон хөтөлбөрийг амьдралд хэрэгжүүлдэг. Дэлхийн Банк зээл тус бүрийн ашиглалтыг хянаж үр дүнг үнэлдэг. Бүх зээлүүд үйл ажиллагааны бодлогын журмаар зохицуулагддаг ба эдгээр журмууд нь үйл ажиллагааг эдийн засаг, санхүү, нийгэм, байгаль орчны хувьд үндэслэлтэй байх нөхцлийг хангаж өгдөг. [2]

Буцалтгүй тусламж[засварлах]

Буцалтгүй тусламж үзүүлэх нь Банкны зээлийн үйлчилгээг нөхөж өгдөг. Буцалтгүй тусламж нь шинэлэг чиг хандлага болон технологи бүхий туршилтын төслийн суурь мөнгө болж өгдөг. Буцалтгүй тусламж нь Банк өөрийн санхүүгийн болон хүний нөөцийг бэхжүүлэхэд тустай ба бүсийн болон даян дэлхийн нийтлэг зорилгыг урамшуулан дэмжихэд түнш байгууллагуудтай хамтран ажиллах хөшүүрэг болж өгдөг. Дэлхийн банкны Хөгжлийн буцалтгүй тусламжийн байгууламж (ХБТБ) нь Банкны буцалтгүй тусламж олгох үйл ажиллагааны ерөнхий стратеги, хуваарилалт, удирдлага зохион байгуулалтыг хангадаг. ХБТБ хөдөөгийн хөгжил, хүрээлэн буй орчин, эрүүл мэнд, боловсрол, эдийн засгийн бодлого болон хувийн хэвшлийн хөгжил зэрэг салбар дахь хөтөлбөрүүдийг дэмжиж ирсэн. [3]

Дүн шинжилгээ хийх, зөвлөгөө өгөх үйлчилгээ[засварлах]

Банк өөрийн хөгжлийн эрхэм зорилгыг дэмжих үүднээс өргөн хүрээний дүн шинжилгээ хийх болон зөвлөгөө өгөх үйл ажиллагааг гүйцэтгэдэг. Хөгжлийн эдийн засгийн дэд ерөнхийлөгчийн баг ийн судалгаа нь хүрээлэн буй орчин, ядуурал, худалдаа болон даяарчлал зэрэг өргөн хүрээний асуудлаар Банкны ажлыг мэдээллээр хангаж байдаг. Тухайн улс орон дахь үйлчлүүлэгчид тэдний хөгжлийн онцлог тулгамдсан асуудалд чиглүүлэн эдийн засгийн болон салбарын ажилын тусгай хөтөлбөрийн ашиг шимийг хүртдэг. ЭЗСА нь улс орны эдийн засгийн чиг баримжаа, үүнд жишээлбэл банкны болон санхүүгийн салбар, худалдаа, ядуурал, нийгмийн хамгаалал, халамжийн сүлжээ зэрэг асуудлыг үнэлэн авч үздэг. Өөрийн олон талын үйл ажиллагааны талаар, тухайлбал хүрээлэн буй орчны болон нийгмийн хувьд тогтвортой хөгжил, эрүүл мэнд, тэжээл ба хүн ам, санхүүгийн салбар, хууль болон шударга байдал зэрэг чиглэлээр мэдлэг, мэдээллээр хангах үүднээс Зөвлөгөө өгөх үйлчилгээг Банк байгуулсан билээ. Зөвлөгөө өгөх үйлчилгээ нь Банкны ажилтнуудын зохион байгуулж, зохицуулж байдаг Сэдэвчилсэн бүлгүүдийн ажил дээр тулгуурладаг ба хөгжлийн тодорхой сэдвүүдэд төвлөрдөг. Хэд хэдэн бүлэг хөгжлийн практик ажил эрхлэгчдэд зориулсан туслалцаа удирдамжийг боловсруулсан. Эдгээрийн сэдэв нь төслийн дизайн, менежмент ба мониторинг, хууль зүй, санхүү болон бараа ажил үйлчилгээ худалдан авах шаардлага, жендерийн асуудал, хоол хүнс ба тэжээл, шилжин суурьшилтын үед анхаарах зүйлс зэрэг байсан.

Дэлхийн банк Монгол улс хоорондын харилцаа[засварлах]

Жим Андерсон ба байнгын хорооны дарга А.Бакей

Монгол Улс Дэлхийн банкинд 1991 онд гишүүнээр элссэн. Монгол дахь Суурин төлөөлөгчийн газраа 1988 онд нээсэн.Монгол улсыг төлөөлсөн Гүйцэтгэх Захирал бол Жон Остин. Монгол улсын хариуцсан Захирал бол ноён Иан Портэр, Монгол улс дахь суурийн төлөөлөгч бол ноён Аршад Саиед. Дэлхийн банкны Монгол дахь хөтөлбөр Өнөөг хүртэл Дэлхийн банк олон улсын хөгжлийн ассоциациар дамжуулан Монгол улсад нийт 564 сая ам.доллартай тэнцэх хэмжээний хүүгүй зээлийн тусламжыг өгч, мөн техникийн туслалцаа, зөвлөлгөө өгч, хамтран ажиллаж ирсэн. 1991 оноос хойш өнөөг хүртэл Дэлхийн банк нийт 380 сая ам.долларын 31 зээлийн төслүүд болон 183.3 сая ам долларын 50 буцалтгүй тусламжийн хөтөлбөрүүдийг амжилттай хэрэгжүүлж дууссан байна. Дэлхийн Банкны Монголын хөгжилд туслах хөтөлбөр нь үндсэндээ 3 гол чиглэлийг хамарна.

• Улс орны хөгжилд уул уурхайн эдийн засгийн үзүүлэх үр нөлөөг нэмэгдүүлэх, сайжруулах

• Хөдөөгийн амжиргааны түвшин, байгаль орчныг сайжруулах

• Улаанбаатарыг амьдрах орчны хувьд илүү таатаай хот болгон хөгжүүлэх [4]

Гадны холбоос[засварлах]

  1. [1], Дэлхийн банк
  2. [2], world bank
  3. [3], Дэлхийн банк гэж юу вэ
  4. [4], Дэлхийн банкны тухай та мэдэх үү