Ванчинбалын Инжаннаш

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Jump to navigation Jump to search

Ванчинбалын Инжаннаши (1837он—1892он) XIX зууны монгол бичгийн уран зохиолын нэрт төлөөлөгч нэрт зохиолч. Түүний амьд ахуйд зохиол бүтээл нь хэвлэгдээгүй, гар бичмэлээр үлдсэн бөгөөд ХХ зууны эхэн үеэс нийтийн хүртээл болж эхэлсэн. Тэргүүлэгч цэцэг ба хос болжмор, Цагаан уул, Сайхан хар, Бөгтөр ноён, Гашуудал зэрэг олон зуун шүлэг бичсэн. Их Юань Улс ын мандсан төрийн Хөх судар гурамсан түүхэн романаараа нэрд гарчээ. Энэхүү романы эхний найман бүлгийг эцэг Ванчинбал нь бичсэн юм. Монголчуудын дунд хятад романыг дэлгэрүүлэн хөгжүүлэхэд шийдвэрлэх нөлөө үзүүлсэн нэгэн болох Инжинаши Мин улсын үеийн Улаан асрын зүүд хэмээх Хятадын алдарт романд гардаг зохиолын баатруудад цаашдаа тохиолдсон явдлуудыг үргэлжлүүлэн Нэгэн давхар асар, Улаанаар ухилах танхим романуудаа бичжээ. Дүү Гуларанс нь мөн нэртэй яруу найрагч, орчуулагч байв.

Намтар[засварлах | edit source]

Инжаннаши улаагчин тахиа жилийн IV сарын 16-нд (1837 оны V сарын 15) Зостын чуулганы Түмэд баруун хошуу, Одоогийн БНХАУ-ын Ляо Нинг мужийн Фушинь Монгол үндэстний өөртөө засах шань, Хуучнаар Өвөр Монголын Зостын чуулганы Түмэд зүүн хошууны Шударга бат хороонд тайж Ванчинбалын VII хүү болон төржээ. Түүний багын нэрийг "Хашчулуу" гэдэг байв. В. Инжаннаши уран бүтээлээ яруу найргаар эхэлсэн юм. Тэрээр Тэргүүлэгч цэцэг ба хос болжмор, Цагаан үүл, Сайхан хур, Аж амьдрал, Бөгтөр ноён, Гашуудал зэрэг утга уянгын олон сонирхолтой шүлэг зохиож байжээ.

Хүсэлтэй сонин утга уянга хэмээгч
Хөх үүл салхинаа хөврөх мэт
Хүний сэтгэлийг хөдөлгөн эс чадваас
Хөнгөр бийрийг хөшиж юу хийнэ

В. Инжаннаши

В. Инжаннаши дорно дахины бичгийн үлгэрийн хэв маягийг бүтээлчээр ашиглаж Нэгэн давхар асар, Улаанаа уйлах танхим гэдэг хоймсон зохиолыг (роман) гучаад насандаа бичиж байжээ.

В. Инжаннашийн зохиол бүтээлээс хамгийн алдартай нь Хөх судар гэдэг түүхэн роман юм. Хөх судар нийтдээ 200 шахам жилийн үйл явдлыг хамарсан 120 бүлэгтэй том зохиол гэх боловч одоогоор 69 бүлэг олдоод байгаа юм. Хөх судар романы эхний найман бүлгийг эцэг Ванчинбал нь 1830 оны үеэс үүсгэн бичиж эхлээд дуусгаж чадалгүй нас нөгцжээ. Үүнийг В. Инжаннаши 1871 онооос үргэлжлүүлж, 1891 оныг хүртэл хорин жил бичжээ. В. Инжаннаш уг зохиолоо түүхэн баримтад яг захируулан бичсэнгүй элдэв сонирхолтой дүр дүрслэлийг өргөнөөр ашиглан бичсэн өвөрмөц роман болсон байдаг.