Далбааг таних тэмдэг

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Jump to navigation Jump to search

Далбааг таних тэмдэг буюу далбааг таних тэмдэглэгээ нь далбаа судлалд далбааны стандартчиллын дагуу тэмдэглэсэн тэмдэглэгээ юм. Энэхүү стандартыг Уитни Смит боловсруулсан ба 1970-аад оны эхээр Далбаа Судлалын Нийгэмлэгийн Олон Улсын Холбооноос (ДСНОУХ) нэвтрүүлэн хэрэглэсээр ирсэн юм.

Үндсэн тэмдэг[засварлах | edit source]

Далбааг ашиглахыг торон бүтцээр (төрийн далбааг хуурай газарт ба тэнгист) дүрслэн үзүүлэв. Эхний мөр нь хуурай газарт, хоёр дахь мөр нь тэнгист ашиглахыг заана. Энэ хоёр мөр нь гурван баганад хуваагдана (иргэний, төрийн албаны, цэргийн). Нэг мөрний гурван багана гурвуулаа тэмдэгттэй байвал «төрийн далбаа» болно.

Хэрэглээ Иргэний Төрийн Цэргийн
Хуурай газарт Иргэний далбаа Иргэний далбаа Төрийн албаны далбаа, хуурай газрын Төрийн албаны далбаа Дайны төрийн далбаа, хуурай газрын Дайны далбаа
Тэнгист Худалдааны далбаа Худалдааны далбаа Төрийн албаны далбаа тэнгисийн Төрийн албаны далбаа Дайны төрийн далбаа тэнгисийн Дайны далбаа

Торон бүтэц нь онолын хувьд 63 тохиолдлыг илэрхийлэх ч, хамгийн ихээр таарах цөөн тохиолдлыг хүснэгтээр харуулав.

Тэмдэглэгээ Утга Тэмдэглэгээ Утга
Иргэний далбаа Иргэний далбаа Төрийн далбаа, хуурай газрын Төрийн далбаа хуурай газарт
Төрийн албаны далбаа, хуурай газрын Төрийн албаны далбаа хуурай газарт Төрийн далбаа, тэнгисийн Төрийн далбаа тэнгист
Дайны төрийн далбаа, хуурай газрын Зэвсэгт хүчний далбаа хуурай газарт Төрийн албаны далбаа хуурай газрын, дайны далбаа хуурай газар ба тэнгисийн Төрийн албаны далбаа хуурай газарт, зэвсэгт хүчний далбаа хуурай газар ба тэнгист
Худалдааны далбаа Худалдааны далбаа Төрийн албаны далбаа хуурай газрын, худалдаа ба дайны далбаа тэнгисийн Төрийн албаны далбаа хуурай газарт, худалдааны ба дайны далбаа тэнгист
Төрийн албаны далбаа тэнгисийн Төрийн албаны далбаа тэнгист Иргэний далбаа ба төрийн албаны далбаа хуурай газрын, худалдаа ба төрийн албаны далбаа тэнгисийн Иргэний ба төрийн албаны далбаа хуурай газарт, худалдааны ба дайны далбаа тэнгист
Дайны төрийн далбаа тэнгисийн Тэнгисийн дайны далбаа Төрийн алба ба дайны далбаа хуурай газар ба тэнгисийн Төрийн албаны ба дайны далбаа хуурай газар ба тэнгист
Иргэний далбаа ба төрийн албаны далбаа хуурай газрын Иргэний ба төрийн албаны далбаа хуурай газарт Төрийн далбаа хуурай газрын ба худалдааны далбаа тэнгисийн Төрийн далбаа хуурай газарт ба худалдааны далбаа тэнгист
Төрийн алба ба дайны далбаа тэнгисийн Төрийн албаны ба дайны далбаа хуурай газарт Төрийн далбаа хуурай газрын ба төрийн албаны далбаа тэнгисийн Төрийн далбаа хуурай газарт ба төрийн албаны далбаа тэнгист
Худалдааны ба төрийн албаны далбаа тэнгисийн Худалдааны ба төрийн албаны далбаа тэнгист Худалдааны далбаа хуурай газрын, худалдаа ба төрийн албаны далбаа тэнгисийн Төрийн далбаа хуурай газарт, худалдааны ба төрийн албаны далбаа тэнгист
Иргэний далбаа ба худалдааны далбаа Иргэний ба худалдааны далбаа Төрийн далбаа тэнгисийн, төрийн албаны ба дайны далбаа хуурай газрын Төрийн далбаа тэнгист, төрийн албаны далбаа ба дайны далбаа хуурай газарт
Төрийн албаны далбаа хуурай газар ба тэнгисийн Төрийн албаны далбаа хуурай газар ба тэнгист Төрийн далбаа тэнгисийн, иргэний ба төрийн албаны далбаа хуурай газрын Төрийн далбаа тэнгист, иргэний ба төрийн албаны далбаа хуурай газарт
Дайны төрийн далбаа хуурай газар ба тэнгисийн Дайны далбаа хуурай газар ба тэнгист Төрийн далбаа хуурай газар ба тэнгисийн Төрийн далбаа хуурай газар ба тэнгист

Тусгай тэмдэг[засварлах | edit source]

Далбааны хэрэглээг (хэн, ямар зорилгоор, ямар далбааг хэрэглэх гэж байгаа эсвэл хэрэглэх болох эсэх болон түүнийг яаж мандуулах гэх мэт) энгийнээр дүрслэн үзүүлэх үүднээс ДСНОУХ-ноос «Олон Улсын Далбааг Таних Тэмдэг» гэх тэмдэглэгээг нэвтрүүлсэн:

Далбааны энгийн эсвэл де-юре хувилбар Далбааны энгийн эсвэл де-юре хувилбар
Далбааг санал болгосон ч албан ёсоор огт хэрэглээгүй Далбааг санал болгосон боловч албан ёсоор огт хэрэглээгүй
Бичгэн эх сурвалжаар л дахин сэргээсэн гэх -Бичгэн эх сурвалжаар л дахин сэргээсэн гэх
Далбааны ар тал Далбааны ар тал
Далбааны үндсэн үлгэр дээр суурилсан тоглоомын загвар Далбааны үндсэн үлгэр дээр суурилсан тоглоомын загвар
Далбаатай эн тэнцэх хоёр дахь далбааны хувилбар Далбаатай эн тэнцэх хоёр дахь далбааны хувилбар
Далбааны де-факто хувилбар Далбааны де-факто хувилбар
Далбаа нь хоёр талтай бөгөөд ар тал нь өөр харагдана Далбаа нь хоёр талтай бөгөөд ар тал нь өөр харагдана
Далбааны дүрслэлийг далбааны (далбаат завины далбаа) зах нь баруун талдаа байхаар тооцсон Далбааны дүрслэлийг далбааны (далбаат завины далбаа) зах нь баруун талдаа байхаар тооцсон
Түүхэн далбаа Түүхэн далбааa
a Уитни Смитийн анхны боловсруулсан стандартад энэ тэмдэглэгээ угтаа байгаагүй

Дээрх тэмдэглэгээг дараах тэмдэгтүүдээр өргөтгөнө:

IFIS Authorised.svg Тухайн улсын засгийн газраас албан ёсоор зөвшөөрсөн
IFIS Mirror.svg Ар тал нь урд талынхаа толин тусгал
IFIS Equal.svg Ар тал нь урд талтайгаа төстэй (толин тусгал биш, жишээлбэл нэмэлт бичигтэй тохиолдол)
IFIS No reverse info.svg Ар талынх талаар мэдээлэл байхгүй
IFIS Vertical normal.svg Хэвтээ тэнхлэг дагуу мандуулах далбаа (босоогоор нь мандуулсан мэт)
IFIS Vertical rotated.svg Хэвтээ тэнхлэг дагуу мандуулах, зөвөөр нь эргүүлсэн далбаа
IFIS Vertical unknown.svg Хэвтээ тэнхлэг дагуу мандуулах талаар мэдээлэл алга
IFIS Vertical inapplicable.svg Хэвтээ тэнхлэг дагуу мандуулахад буруу эргүүлсэн мэт харагдах ямар ч бэлгэдэл байхгүй далбаа
IFIS Vertical exclusive.svg Далбааг босоо тэнхлэг дагуу буюу зөвхөн босоогоор нь мандуулна

Ном зүй[засварлах | edit source]

  • Уитни Смит: The Flag Information Code // The Flag Bulletin 21 (1982): 35