Эм (хүйс)

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Харайх: Удирдах, Хайлт
"Эм (хүйс)" нь энэ хуудсанд шууд холбогджээ. Өөр утгыг үзэхийг хүсвэл, Эм (салаа утга)-г үзнэ үү.
Эм хүйсийн бэлэгдэл: ариутгасан гар толь

Эм хүйс нь хоёр хүйсийн үржил дэх эм хүйсийн үр хөврөлийн эс буюу өндгөн эсийг бэлтгэх хүйсийг хэлэх бөгөөд энэ нь эр хүйсийн үр хөврөлийн эс болох эр бэлгийн эсийн оролцоотойгоор үр тогтох боломжийг олгох ба үүний үр дүнд нэг болон хэд хэдэн үр удам бий болдог. Эм хүйсийг сугар гаригийн тэмдэгээр (♀) тэмдэглэдэг.

Олон олон амьтан болон ургамлын үржилд хоёр хүйс зайлшгүй шаардлагатай байдаг. Өөрийн үржлийн төрлөөс ялгагдах ялгаа нь эр хүйс болон эм хүйстэйгээр ялгаатай. Эр эм хоёр хүйс нь эволюц хөгжлийн явцад хэд хэдэн удаа өөр хоорондын хамааралгүйгээр хөгжиж иржээ. Үр хөврөлийн эсүүд нь хэлбэр болон хэмжээгээрээ ялгаатай.

Хүн

Хүний эм хүйс нь биологийн дараах хүйсийн шинж тэмдэгээр тогтоогдоно:

Амьтан

Амьтанд тухайн амьтнаас хамааран хүйсийн механизм нь биеийн болон генетикийн хувьд өөр өөр байна. Жишээлбэл:

  • хатан зөгий нь үр тогтсон өндөгнөөс үүсч бий болдог бол эр зөгий нь үр тогтоогүй өндөгнөөс
  • зарим төрлийн матар болон гүрвэлийн хүйс нь өндгөө дарах температураас хамаарна,
  • шувуудын хувьд эм хүйсийн шувуу нь өөр хүйсийн хромосомтой байхад эр шувуу нь ижил хромосомтой байдаг.
Ургамал

Үрт ургамал нь дараах байдлаар ялгагдана:

  • зөвхөн үр бий болгох (эм хүйс)
  • зөвхөн цэцгийн тоосонцор бий болгодог (эр хүйс)
  • эсвэл аль алиныг нь бий болгодог (гермафродитизм), ихэнх үрт ургамлууд

Цахим холбоос[засварлах | edit source]

Wiktionary
Wiktionary: Эмэгтэй – Энэ үгийг тайлбар толиос харна уу
Wiktionary
Wiktionary: Хүйс – Энэ үгийг тайлбар толиос харна уу
Викимедиа зургийн сан:
«Эм (хүйс)»