Калининград
Калининград | |
|---|---|
| Бусад галиглал | |
| • Герман | Königsberg |
Хуурамч түүхэн хэв маягтай "Загасчдын тосгон" Төмөр замын гүүр ба боомт Далайчдын соёлын ордон | |
 Далбаа  Сүлд | |
 Интерактив газрын зураг | |
  Калининград Калининград муж дахь Калининградын байршил  Калининград Орос дахь Калининградын байршил  Калининград Европ дахь Калининградын байршил | |
| Солбицол: 54°42′01″N 20°27′11″E / 54.70028°N 20.45306°EСолбицол: 54°42′01″N 20°27′11″E / 54.70028°N 20.45306°E | |
| Улс | Орос |
| Холбооны субъект | Калининград муж[1] |
| Байгуулагдсан | 9 сарын 1, 1255[2] |
| Засаг захиргаа | |
| • Биет | Хотын депутатуудын зөвлөл[3] |
| • Тэргүүн[3] | Елена Ивановна Дьятлова[4] |
| Газар нутаг | |
• Нийт | 223.03 км2 (86.11 бээр2) |
| Өндөр | 5 м (16 фут) |
| Хүн ам | |
| • Нийт | 431,402 |
| • Тооцоо (2025)[6] | 475,056 (+10.1%) |
| • Байр | 40-д (2010 онд) |
| • Нягтрал | 1,900/км2 (5,000/бээр2) |
| • Харьяалагдах нэгж | Калининград мужийн чанартай хот[1] |
| • Нийслэл | Калининград муж,[7] Калининград мужийн чанартай хот[1] |
| • Хотын тойрог | Калининград хотын тойрог[8] |
| • Нийслэл | Калининград хотын тойрог[8] |
| Цагийн бүс | UTC+2 (Калининградын цаг  [9]) |
| Шуудангийн код[10] | 236001 - 236999 |
| Залгах код(ууд) | +7 4012 |
| OKTMO ID | 27701000001 |
| Баярын өдөр | 7 сарын 4; 7 сарын эхний бямба гарагт тэмдэглэдэг |
| Вэб сайт | www |
Калининград (орос. Калинингра́д, 1946 оноос өмнө Герман: Königsberg) — Орос улсын үндсэн газар нутгаас салангид /анклав/ хамгийн баруун хэсэгт орших Калининград мужийн төв, 2025 оны байдлаар 488,690 хүн амтай, 224,7 хавтгай дөрвөлжин км газартай далайн боомт хот. 1946 оны 7-р сарын 4-нөөс өмнө Кёнигсберг (герман. Königsberg, "хааны уул" гэсэн утгатай), түүнээс өмнө Крулевиец (польш. Królewiec, чех. Královec, литв. Karaliaučius); 1255 оноос өмнө -Твангсте (прусс. Twangste, Tuwangste, Twānksta) нэртэй байжээ.
1945 оны Потсдамын бага хурлын шийдвэрээр Германы Зүүн Прусс мужийн хойд хэсгийг нийслэл Кёнигсберг хотын хамт ЗХУ-д түр шилжүүлсэн байна. Хожим нь хилийн тухай гэрээнүүд гарын үсэг зурахад Кёнигсберг бүсийг ЗХУ-ын эзэмшил гэж бүрэн хүлээн зөвшөөрсөн байна.
Эдийн засаг
[засварлах | кодоор засварлах]1991 онд ЗХУ задран унасны дараа тус хот Оросын нийт ерөнхий эдийн засгийн хямралыг туулсан бөгөөд энэ нь үйлдвэрлэлийн салбар суларсан, Калининград мужийн алслагдсан, хагас эксклав байршлаас шалтгаалан удаан үргэлжилсэн байна. Тусгай эдийн засгийн бүсийн тухай Холбооны хууль хүчин төгөлдөр болсноор эдийн засгийн хямралыг намжаасан боловч бүрэн шийдвэрлэж чадаагүй юм.
Ойролцоогоор 1999 оноос хойш Калининград мужид эдийн засгийн бага зэрэг сэргэлт ажиглагдаж байна, үүнд Оросын эдийн засгийн тогтвортой байдлын ерөнхий өсөлт, түүнчлэн олон улсын хөрөнгө оруулалт нэмэгдэж, тус бүс нутгийн геополитикийн давуу талтай байр суурь нөлөөлсөн. Бүс нутгийн гол аж ахуйн нэгжүүд болох "Вагон Завод" (1998), "Янтар" Усан онгоцны үйлдвэр (өмнө нь Шихау усан онгоцны үйлдвэр), "Калининградгазавтоматика" зэрэг компаниудын үйлдвэрлэл сэргэсэн. Тус бүс нутагт үндсээр нь шинэ үйлдвэрлэлийн байгууламжууд байгуулагдсан.
Калининград хот нь Оросын хамгийн том 25 аж үйлдвэрийн төвийн нэг юм. 2012, 2013, 2014 онуудад Оросын хамгийн шилдэг хотоор шалгарч байсан. Мөн 2013 оны Forbes сэтгүүлийн чансааны дагуу Оросын бизнесийн хамгийн шилдэг хотоор шалгарч байжээ.
Орос улс хоригт орохоос өмнө далайн боомтод байрладаг газрын тосны терминалууд нь Оросоос Баруун Европ, Скандинав руу жилд 2 сая гаруй тонн газрын тосны бүтээгдэхүүн экспортлодог байв.
Боловсрол
[засварлах | кодоор засварлах]- Иммануэль Кантын нэрэмжит Балтийн Холбооны Их Сургууль. 2011 он хүртэл Оросын Иммануэль Кантын Улсын Их Сургууль гэгддэг байсан. 2005 онд хотын 750 жилийн ойн өмнөхөн Кантын нэрэмжит болсон. Өмнө нь Калининградын Улсын Их Сургууль гэгддэг байсан. Энэ нь Германы Кенигсбергийн хуучин Их Сургуулийн барилгуудыг эзэлдэг.
- Калининградын Улсын Техникийн Их Сургууль. Өмнө нь Калининградын Загас агнуурын үйлдвэрлэл, эдийн засгийн техникийн хүрээлэн.
- Балтийн Улсын Загас агнуурын флотын академи. Өмнө нь Калининградын Дээд Далайн Инженерийн Сургууль.
- ОХУ-ын Холбооны Аюулгүй Байдлын Албаны Калининградын Хилийн Институт. Өмнө нь А.А.Ждановын нэрэмжит Калининградын Инженерийн Цэргийн Дээд Инженерийн Сургууль гэгддэг байсан.
- Оросын Тэнгисийн цэргийн хүчний цэргийн сургалт, шинжлэх ухааны төвийн салбар болох Ф.Ушаковын нэрэмжит Балтийн Тэнгисийн цэргийн хүрээлэн, Флотын адмирал Н.Г.Кузнецовын Тэнгисийн цэргийн академи. Өмнө нь Калининградын Дээд Тэнгисийн цэргийн сургууль.
- ОХУ-ын Дотоод хэргийн яамны Санкт-Петербургийн их сургуулийн Калининград дахь салбар, өмнө нь ОХУ-ын Дотоод хэргийн яамны Калининградын хуулийн дээд сургууль, өмнө нь ЗХУ-ын Дотоод хэргийн яамны Калининградын тусгай дунд цагдаагийн сургуулийн суурин дээр байгуулагдсан ОХУ-ын Дотоод хэргийн яамны Калининградын дээд сургууль.
- Төрийн захиргаа, үндэсний эдийн засгийн баруун хойд академийн салбар.
Музейнүүд
[засварлах | кодоор засварлах]- Третьяковын уран зургийн галерейн салбар
- Калининградын бүсийн түүх, урлагийн музей нь 1946 онд байгуулагдсан Калининградын хамгийн эртний музей юм. Үндсэн барилгаас гадна музей нь Калининград хотод дөрвөн, тус бүс нутагт хоёр салбартай.
- Калининградын бүсийн дүрслэх урлагийн музей нь 1988 онд байгуулагдсан бөгөөд Оросын хамгийн залуу, хамгийн динамик музейн нэг юм. Нийт 3000 гаруй хавтгай дөрвөлжин метр талбай бүхий найман үзэсгэлэнгийн танхимд жил бүр Орос болон олон улсын урлагийн 40 хүртэлх үзэсгэлэн зохион байгуулагддаг.
- Хув музей нь 1979 онд хуучин хамгаалалтын цамхаг болох "Дона"-гийн барилгад нээгдсэн. Анх Түүх, урлагийн музейн салбар байсан бөгөөд 2004 онд бие даасан музей болсон.
- Дэлхийн далайн музей
- 2000 онд Калининградын төмөр замын музей нээгдсэн.
- 2009 онд тус хотод төрсөн нэрт зохиолч Эрнст Теодор Амадей Хоффманы музей байгуулагдсан.
Театрууд
[засварлах | кодоор засварлах]- Калининградын бүсийн Драмын театр;
- Калининградын бүсийн Хөгжмийн театр;
- Калининградын бүсийн Хүүхэлдэйн театр;
- Калининградын бүсийн филармонийн Орган хөгжмийн танхим нь Ариун гэр бүлийн түүхэн сүмд байрладаг;
Номын сан
[засварлах | кодоор засварлах]- Калининградын бүсийн шинжлэх ухааны номын сан;
- А.Чеховын нэрэмжит хотын төв номын сан;
- В.Маяковскийн нэрэмжит Калининградын бүсийн залуучуудын номын сан;
- А.Гайдарын нэрэмжит Калининградын бүсийн хүүхдийн номын сан;
- Калинградын бүсийн хараагүйчүүдэд зориулсан тусгай номын сан.
Оросын бусад нутаг руу дамжин зорчих асуудал
[засварлах | кодоор засварлах]2004 оны 5-р сард Польш, Литва улсууд Европын Холбоонд элссэний дараа Калининград мужийн оршин суугчид хил давах, Оросын бусад нутаг руу зорчиход бэрхшээлтэй тулгарсан. Тус бүс нутгаас эсвэл тус бүс нутаг руу хуурай замаар аялахын тулд Европын Холбооны хилийг хоёр удаа, ихэвчлэн Литваар дамжин өнгөрөх шаардлагатай боловч Латвигаар дамжин өнгөрөх замууд мөн байдаг. Аялалд шинэ үеийн биометрийн паспорт шаардлагатай болсон байна.
Зураг
[засварлах | кодоор засварлах]
Уур амьсгал
[засварлах | кодоор засварлах]| Цаг уурын мэдээлэл: Калининград (1991–2020, туйлын үе 1848–одоо) | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Сар | 1 сар | 2 сар | 3 сар | 4 сар | 5 сар | 6 сар | 7 сар | 8 сар | 9 сар | 10 сар | 11 сар | 12 сар | Жил |
| Макс. Температур °C (°F) | 12.7 (54.9) |
16.9 (62.4) |
23.3 (73.9) |
28.8 (83.8) |
30.6 (87.1) |
34.0 (93.2) |
36.3 (97.3) |
36.5 (97.7) |
33.8 (92.8) |
26.4 (79.5) |
19.4 (66.9) |
13.3 (55.9) |
36.5 (97.7) |
| Дундаж дээд °C (°F) | 1.1 (34.0) |
2.1 (35.8) |
6.1 (43.0) |
13.1 (55.6) |
18.2 (64.8) |
21.3 (70.3) |
23.5 (74.3) |
23.3 (73.9) |
18.4 (65.1) |
12.2 (54.0) |
6.2 (43.2) |
2.6 (36.7) |
12.3 (54.1) |
| Өдрийн дундаж °C (°F) | −1.2 (29.8) |
−0.6 (30.9) |
2.4 (36.3) |
7.9 (46.2) |
12.7 (54.9) |
16.1 (61.0) |
18.5 (65.3) |
18.1 (64.6) |
13.5 (56.3) |
8.4 (47.1) |
3.9 (39.0) |
0.4 (32.7) |
8.3 (46.9) |
| Дундаж доод °C (°F) | −3.5 (25.7) |
−3.0 (26.6) |
−0.8 (30.6) |
3.4 (38.1) |
7.5 (45.5) |
11.3 (52.3) |
13.9 (57.0) |
13.3 (55.9) |
9.4 (48.9) |
5.2 (41.4) |
1.7 (35.1) |
−1.8 (28.8) |
4.7 (40.5) |
| Мин. температур °C (°F) | −32.5 (−26.5) |
−33.3 (−27.9) |
−21.7 (−7.1) |
−5.8 (21.6) |
−3.1 (26.4) |
0.7 (33.3) |
4.5 (40.1) |
1.6 (34.9) |
−2.0 (28.4) |
−11.1 (12.0) |
−18.7 (−1.7) |
−25.6 (−14.1) |
−33.3 (−27.9) |
| Дундаж хур тунадас см (инч) | 68 (2.7) |
54 (2.1) |
49 (1.9) |
38 (1.5) |
52 (2.0) |
69 (2.7) |
91 (3.6) |
91 (3.6) |
73 (2.9) |
86 (3.4) |
76 (3.0) |
69 (2.7) |
816 (32.1) |
| Average extreme snow depth см (инч) | 7 (2.8) |
7 (2.8) |
3 (1.2) |
0 (0) |
0 (0) |
0 (0) |
0 (0) |
0 (0) |
0 (0) |
0 (0) |
2 (0.8) |
5 (2.0) |
7 (2.8) |
| Бороотой өдөр | 14 | 13 | 14 | 14 | 14 | 16 | 15 | 16 | 17 | 18 | 18 | 16 | 185 |
| Цастай дундаж өдөр | 15 | 15 | 10 | 3 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 7 | 13 | 64 |
| Дундаж харьцангуй чийгшил (%) | 85 | 83 | 78 | 72 | 71 | 74 | 75 | 77 | 81 | 83 | 86 | 87 | 79 |
| Сарын дундаж нартай цаг | 35 | 61 | 120 | 171 | 253 | 264 | 257 | 228 | 158 | 96 | 38 | 26 | 1,707 |
| Эх сурвалж 1: Pogoda.ru.net[11] | |||||||||||||
| Эх сурвалж 2: NOAA (нар 1961–1990)[12] | |||||||||||||
Цахим холбоос
[засварлах | кодоор засварлах]
 |
Wiktionary: Калининград – Энэ үгийг тайлбар толиос харна уу |
Эшлэл
[засварлах | кодоор засварлах]- 1 2 3 4 Эш татахад гарсан алдаа: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named "Ref648". - 1 2 Official website of Kaliningrad. Passport of Kaliningrad Urban Okrug. (Орос хэлээр)
- 1 2 Charter of Kaliningrad, Article 25
- ↑ Official website of Kaliningrad. Head of the City, Alexander Georgiyevich Yaroshuk. (Орос хэлээр)
- ↑ Оросын Холбооны Улсын Статистикийн Алба (2011). Всероссийская перепись населения 2010 года. Том 1 [2010 оны Бүх Оросын хүн амын тооллого, 1-р боть]. Всероссийская перепись населения 2010 года [2010 оны Бүх Оросын хүн амын тооллого] (Орос хэлээр). Холбооны Улсын Статистикийн Алба.
- ↑ Script error: No such module "Cite Q".
- ↑ Эш татахад гарсан алдаа: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named "Ref253". - 1 2 Эш татахад гарсан алдаа: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named "Ref719". - ↑ "Об исчислении времени". Официальный интернет-портал правовой информации (Орос хэлээр). 2011-07-03. Татаж авсан: 2019-01-19.
- ↑ Почта России. Информационно-вычислительный центр ОАСУ РПО. (Russian Post). Поиск объектов почтовой связи (Шуудангийн объект хайх) (Орос хэлээр)
- ↑ "Weather and Climate-The Climate of Kaliningrad" (Орос хэлээр). Погода и климат. Татаж авсан: 2026-06-01.
- ↑ "Kaliningrad Climate Normals 1961–1990". Үндэсний далай тэнгис ба агаар мандлын захиргаа. Эх хувилбараас архивласан: 2021-11-04. Татаж авсан: 2026-06-01.