Спартакийн бослого

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Харайх: Удирдах, Хайлт
Спартакийн бослого (Боолуудын гуравдугаар дайн, Гладиаторуудын дайн)
Хамаарах дайн: Ромын боолуудын дайнууд
Italy and environs, 218 BC.gif
Итали болон эргэн тойрны газрын зураг, МЭӨ 218
Огноо МЭӨ 73 - 71
Байрлал Итали
Үр дагавар Ромын бүрэн ялалт
Байлдагч талууд
Оргосон боолуудын арми Ромын Бүгд Найрамдах Улс
Удирдагчид
Спартакa[›],
Криксус †,
Оэномаус †,
Кастус †,
Ганницус †
Гайус Кладиус Глабер,
Публиус Вариниус,
Гнеус Клодианус,
Луциус Геллиус Публикола,
Гайус Кассиус Лонгинус,
Гнеус Манлиус,
Маркус Лициниус Крассус,
Гнеус Помпейус Магнус,
Маркус Терентиус Варро Луцуллус,
Луциус Квинктиус,
Гнеус Тремеллиус Скрофа
Цэргийн хүч
120,000 оргосон боол, гладиаторууд, тулаанд оролцоогүй хүмүүсийг тооцсон; тулаанд оролцогсдын тоо тодорхойгүй. 3,000+ милитиа,
8 Ромын Легион (40,000–50,000 цэрэг),
12,000+ - бусад.
Хохирол
Бараг бүгд тулалдааны үеэр алагдсан, эсвэл цовдлогдсон Тодорхой хэлэх боломжгүй, гэхдээ үлэмж их
(Аравтаар тооцвол 50, 1,000, эсвэл 4,000)
^ a: Үхсэнд тооцогдсон, бие нь олдоогүй

Спартакийн бослого буюу Боолуудын гуравдугаар дайн, Гладиаторуудын дайн нь Ромын Бүгд Найрамдах Улсын эсрэг гарсан хоорондоо холбоогүй, амжилтгүй болсон боолуудын бослогуудын хамгийн сүүлийнх нь бөгөөд уг бослогуудыг нийтэд нь Боолуудын дайнууд гэдэг. Капуя хот дахь Мэсчдийн сургуулийн 70 орчим боол хуйвалдаан хийхээр зэхэж Везувий галт уулын оройд гарч цэргийн хуаран байгуулагдснаас боолчуудын бослого гарчээ. Энэ бослогын удирдагч нь Спартак байжээ. Энэ бослого нь хамарсан хүрээ, зохион байгуулалтаараа түүхэнд хамгийн их нөлөөтэй бослого байсан . Эртний Ром дахь боолчуудын томоохон бослогын удирдагч Спартак Фраки мужид (єнєєгийн Болгар,Туркийн зүүн) тєржээ. Тvvний амьдралын тухай эртний тvvхчид хоорондоо зєрчилдсєн мэдээлэл бичсэн бий. Нэгэн хувилбараар бол дайнд олзлогдож боол болон худалдагдаж Капуя дахь мэсчдийн сургуульд оржээ. Єєр нэг хувилбараар бол ромын армид хєлсний цэрэг байж байгаад оргож яваад баривчлагдаж мэсчин болсон гэдэг. Спартак нь бие бялдрын хєгжил сайтай, авхаалжтай, зоригтой, зэвсэг гарамгай эзэмшсэн эр байв. Гоц чадварынхаа ачаар эрх чєлєєтэй иргэн болж мэсчдийн сургуульд туялзуур жадны багшаар дэвшжээ.

Эртний ертєнцєд аян дайны vр дvнд Италид галль, герман, фраки, Ази, Сирийн фекжсэн иргэд гээд маш олон vндэстэн, ястны боолууд бий болсон байлаа. Тэдний дийлэнх нь хєдєє аж ахуйд туйлын хэцvv нєхцєлд ажилладаг байсан учир маш богино наслана. Ромын ялгуусан арми боолчуудын захыг хямд ажиллах хvчнээр тогтмол хангадаг байсан тул боол эзэмшигчид боолчуудын амьдрах, ажиллах нєхцлийг огт анхаардаггvй байлаа.

Эртний Ромд ямар нэгэн баяр ёслол, зугаа цэнгээнийг мэсчдийн тулалдаангvйгээр тєсєєлєх аргагvй байсан тул хотын боолчуудаас мэсчид онцгой байр суурь эзлэдэг тєдийгvй ихээхэн хvндэтгэл хvлээдэг байв. Сайтар дасгалжуулсан мэсчид хоорондоо цус асгаруулан тулалдаж олон мянган роммуудыг зугаацуулна. Бие бялдар сайтай боолчуудыг мэсчний урлагт сургадаг олон сургууль байснаас Кампани мужийн Капуя хот дахь сургууль их нэрд гарсан байв.

Капуя хот дахь мэсчдийн сургуулийн 70 орчим боол-мэсчин хуйвалдаан хийхээр зэхэж байсан нь илэрснээс Везувий галт уулын оройд гарч цэргийн хуaран байгуулснаас Эртний Ром дахь боолчуудын бослого гарчээ. Спартакийн зохион байгуулсан хуйвалдаанд анхандаа хоёр зуу орчим боол оролцож мэсчдийн сургууль, хотын харуулуудын дийлэнхийг нь алсан байв.

Манай эриний ємнєх 73 оны эх гэхэд Кампани мужаас оргосон боолчууд, vгvйрсэн тариачид, ромын армиас зугтсан цэргvvд нэмэгдсээр Спартакийн баг 10 мянган хvнтэй болтлоо єсчээ. Спартак ойр орчмын эдлэн газруудад жижиг багууд томилон явуулж хаа сайгvй боолчуудыг чєлєєлж ромчуудаас зэвсэг, хvнс булааж удалгvй Кампани мужийн цайз-хотуудаас бусад сууринд хяналтаа тогтоож мэдэлдээ авсан байв.

Боолчуудын бослогыг дєнгєж эхлэж байхад нь дарж боссон боолчуудыг хvйс тэмтэрч бусдыг нь хашрахаар ирvvлсэн ромын цэргvvдийг Спартак хэдэнтээ ялав. Престор Клодийн захирсан ромын легион цэрэг Везувий уулын оройд гарах цорын ганц зєрєг замыг хааж ємнє нь хуарагнан буудаллахад спартакчууд усан vзмийн ороонго холбон уяж хийсэн шатаар шєнє элгэн хадаар доош бууж араас нь гэнэдvvлэн дайрч хиар цохижээ. Дараа нь 72 оны намар претор Публий Варинийн цэргийг бvрэн бут цохиж Ромыг сандралд оруулав.

Спартак зохион байгуулах хосгvй авьяас гаргаж боссон боолчуудыг ромын легионуудын жишгээр сайтар зохион байгуулагдсан арми болгон хувиргаж байлдааны зэвсэг, бамбайг ромчуудаас булаан авах юм уу хуарандаа хийдэг болов. Янз бvрийн зэвсгийг чадварлаг эзэмшсэн, ромын цэргийн зохион байгуулалтыг сайн мэддэг мэсчид, оргон ирсэн легионерvvдийг сургагч нараар томилж дайчдыг сургана. Явган цэргээс гадна морин цэрэг, тагнуулч, мэдээ хvргэгчтэй болжээ.

Анхандаа бvх шатны дарга нарыг туршлагатай, итгэлтэй мэсчдээс шилж сонгодог байсан бол яваандаа Спартак биечлэн томилдог болжээ. Цэргийн удирдлагыг ардчилсан зарчмаар зохион байгуулж цэргийн дарга нарын зєвлєл, цэргvvдийн хурал ажиллуулна. Тvvний армийн дайчид єндєр урам зориг, хатуу чанд сахилга батаараа онцгойрч байлаа. Спартакийн хамтран зvтгэгчдийн талаар мэдээлэл маш хомсхон ч бидний vед герман гаралтай Крикс, Энома хоёрын нэр хадгалагдан иржээ.

Боссон боолчуудын анхны ялалтуудын тухай мэдээ Италийн ємнєд мужуудад тархаж Апули, Лукани, Брутти мужуудаас боолчууд нэмж ирсээр Спартакийн цэргийн тоо жаран мянгад хvрэв.

Боолчуудын бослогын хvрээ улам тэлж байгаад Ромын сенат тэвдэн сандарч алдарт жанжин-консул Г.Лентул, Л.Гелли нараар удирдуулсан их цэргийг явуулжээ. Энэ зуур боолчуудын дийлэнх нь Альпийн уулс давж эрх чєлєєтэй болж эх нутагтаа очихыг хvсэж байсан бол нєгєє хэсэг нь болох италийн ядуучууд зєрж нутагтаа vлдэнэ гэж зvтгэснээс хагарал гарч Криксийн удирдсан 30 мянган боол салж яваад Гарганы уулын орчим болсон тулалдаанд консул Л.Геллийн Цэрэгг хvйс тэмтрvvлжээ. Харин Спартак цэргийн жанжны авьяасаа гаргаж хоёр консулын маргааныг далимдуулан тус тусад нь дийлжээ. Дараа нь Хойд Италид Мутин голын ойролцоо консул Кассийн цэргийг бас бут цохив.

Энэ хоёр ялалтын дараа Спартак дагжин чичирч байгаа Ром руу дайрсангvй, тэр ч бvv хэл Альпийн уулсыг давж Галлид очиж эрх чєлєєтэй амьдарч болох байтал Италийн нутагт Адриатын тэнгисийн эрэг дагуу явж тэгэснээ гэнэт Мутин гол руу буцаж Ромыг хажуугаар нь тойрон гарч Апенниний хойгийг чиглэн явжээ.

Ромын сенат алсын мужуудаас хvртэл Италид цэрэг татан ирvvлж боолчуудтай харгис хэрцгий харьцдагаараа цуутай, туршлагатай жанжин Марк Крассыг ромын 6 легион, туслах цэрэг удирдуулан илгээв. Спартак Эртний Ромын баян мужийн нэг болох Сицилийн арал руу очиж боолчуудыг босгож хvчээ нэмэгдvvлэх зорилгоор 72 оны намар Италийн Бруттын хойг хvрч Бага Азийн Киликийн далайн дээрэмчдийн усан онгоцуудаар Мессений хоолойг гатлахаар тохиролцжээ. Гэтэл хvчирхэг Ромын заналт дайсан болохоос эмээсэн киликийн далайн дээрэмчид Спартакийг залилж авсан амлалтаа биелvvлсэнгvй.

Энэ зуур М.Крассын арми боссон боолчуудын ар талд гарч Бруттын хойгийн, хамгийн нарийхан хэсэгт бэхлэлтийн шугам байгуулж Спартакийн армийг Италийн бусад хэсгээс таслаж тэнгисийн эргээс 55 километр урт, 4,5 метр єргєн, гvнзгий гуу жалга ухаж легионуудыг хориглолтод оруулж босогчдыг хvлээнэ.

Єлсєж vхсэнээс ромын бэхлэлтийг дайрахыг илvvд vзсэн босогчид ромын бэхлэлтийн ємнєх гуу жалгыг мод, vхсэн морьдын хvvр, шороогоор дvvргэж шєнє гэнэтиин давшилт хийж ромын легионуудтои цус асгаруулан тулалдаж ялалт байгуулав. Спартак Лукани, Апули мужуудаас хvчээ сэлбэж цэргийн тоогоо 70 мянгад хvргэж 71 оны хавар Италийн ємнєд нутгийн гол усан боомт болох Бринзидийг гэнэдvvлэн дайрч эзлэж булаан авсан усан онгоцуудаар Грек хvрч дараа нь тєрсєн нутаг Фракид очих тєлєвлєгєє гаргав.

Гэтэл Ромын сенат М.Красст нэмэлт хvч болгон Исланиас тэнгисээр ирсэн Гней Помпенй арми, Фракиас дуудан ирvvлсэн М.Лукуллын томоохон багийг ирvvлснээр тооны хувьд босогчдоос хол давуу болгожээ. Энэ vед босогчид хоорондоо маргалдаж Италиас явахыг хvсээгvй 12 мянган хvн салж явахад М.Красс тэднийг Лукан нуурын орчим бут цохижээ.

Спартак 60 мянган цэргээ удирдан М.Крассын єєдєєс хєдєлж тэд манай эриний ємнєх 71 онд Таренто хотоос баруун-хойд зvгт орших Апули мужийн ємнєд хэсэгт халз тулав. Амь єрссєн тулалдаан хэдэн хоног vргэлжилж Спартак цэргvvдээ зоригжуулан байлдаж байгаад алагдав. Босогчид баатарлагаар тулалдсан ч хvч давуу ромчуудад ялагдаж амьд vлдсэн 6 мянга орчим босогч Хойд Итали руу зугтан очсон ч Гней Помпейн легионууд тэднийг угтан байлдаж цємийг нь зvйл дуусгажээ.

Спартак алагдсан ч босогчдын жижиг багууд нилээд олон жил Италийн олон мужид, Адриатын тэнгисийн эрэг хавиар дайтаж ромчуудыг зовоосоор байжээ. Спартакийг дийлсэн М.Красс олзлон авсан 6 мянга гаруй боолчуудыг Ромоос Капуя хот хvртэлх зам дагуу шонд цовдлон алжээ.

Спартакийн удирдсан боолчуудын бослого нь Эртний Ром, тvvний боол эзэмших нийгмийн байгууллыг донсолгож Ром дахь тєрийн засаглалыг бvгд найрамдах хэлбэрээс хааны засаглал болох шилжилтийг тvргэсгэж бvх цаг vеийн боолчуудын хамгийн том бослого болон тvvхэнд оржээ.