Хааны бичсэн Манж-Монгол-Хятад үгийн 3 зүйлийн аялгуу нийлсэн толь бичиг

Хааны бичсэн манж монгол хятад үсгийн 3 зүйлийн аялгуу нийлсэн толь бичиг^[1]^[2] (хятадаар:御制满洲蒙古汉字三合切音清文鉴; пиньинь галиг:Yù zhì mǎnzhōu ménggǔ hànzì sān héqiè yīn qīngwén jiàn) нь Манжийн Тэнгэрийн тэтгэсэн хааны 45-р он буюу 1780 онд бичигдэж дууссан толь бичиг юм. Үүнээс өмнө Манжийн засгийн газраас Манж-Хятад хэлний толь бичиг зохиоход түлхүү анхаарч байсан бол дараа нь нэмж Манж-Монгол-Хятад хэлний толь бичиг зохиосон нь энэ юм. Тус тольд эзэн хаан өөрийн биеэр оршил бичиж өгсөн байдаг.^[1]

Бүтэц

Тус толь бичиг нь нийт 31 дэвтэрд, 36 зүйл, 289 анги нийт 13835 үгийг багтаасан бүтээл юм.^[2] Гучин нэгэн боть бүрд дараах сэдэв багтжээ.

1-р дэвтэр оршил
2-р дэвтэр тэнгэрийн зүйл, 7 анги
3-р дэвтэр цаг улиралын зүйл, 9 анги
4-р дэвтэр газрын зүйл, 14 анги
5-р дэвтэр мөчих сонгох зүйл, засгийн хураангуй 13 анги
6-р дэвтэр ёслолын хураангуй 8 зүйл 9 анги
7-р дэвтэр зовлон бэлэвсрэл, өсөх шүүрдэх
8-р дэвтэр цэргийн гүнгийн хураангуй тэргүүн хэсэг
9-р дэвтэр цэргийн гүнгийн хураангуй дэд хэсэг
10-р дэвтэр хүний хураангуй тэргүүн хэсэг
11-р дэвтэр хүний хураангуй дэд хэсэг
12-р дэвтэр хүний хураангуй гутгаар хэсэг
13-р дэвтэр хүний хураангуй дөтгөөр хэсэг
14-р дэвтэр хүний хураангуй тавдугаар хэсэг
15-р дэвтэр хүний хураангуй зургаадугаар хэсэг
16-р дэвтэр хүний хураангуй долоодугаар хэсэг
17-р дэвтэр хүний хураангуй наймдугаар хэсэг
18-р дэвтэр хүний хураангуй есдүгээр хэсэг
19-р дэвтэр хуушаан бумба, гайхамшиг жигтэй эмч, бөө, уран чадал, суух оршихуй
20-р дэвтэр өрх хөрөнгө тэргүүн хэсэг
21-р дэвтэр өрх хөрөнгө дэд хэсэг
22-р дэвтэр гал утаа, торго бөс
23-р дэвтэр хувцас чимэг
24-р дэвтэр сав юмс
25-р дэвтэр үйлдэх хийх, онгоц тэргэ сүйх
26-р дэвтэр идэх юмс тэргүүн хэсэг
27-р дэвтэр идэх юмс дэд хэсэг
28-р дэвтэр өвс мод цэцэгс
29-р дэвтэр шувуу бялзуухай
30-р дэвтэр гөрөөс, мал тэжээвэр, тэнгэр хайрст, хавтаст хорхой
31-р дэвтэр мал тэжээвэр дэд хэсэг

Холбоотой өгүүлэл

Гадаад холбоос

Хааны Бичсэн Манж-Монгол-Хятад Үсгийн Гурван Зүйлийн Аялгуу Нийлсэн Толь Бичиг: Тэргүүн дэвтэр

Эшлэл

↑ ^1.0 ^1.1 Hitoshi, Kuribayashi (2015). Materials for Traditional Mongolian Dictionaries of the Ching Dynasty in the 18th Century. Sendai: Center for Northeast Asian Studies Tohoku University. х. 115–154.
↑ ^2.0 ^2.1 Hitoshi, Kuribayashi; ., Hurelbator (2006). Manchu-Mongolian-Chinese Triglot Dictionary of 1780 Arrenged by Mongolian words. Sendai: Center of Northeast Asian Studies of Tohoku University. х. iii. {{cite book}}: |last2= has numeric name (help)

[:0-1] 1.0 ^1.1 Hitoshi, Kuribayashi (2015). Materials for Traditional Mongolian Dictionaries of the Ching Dynasty in the 18th Century. Sendai: Center for Northeast Asian Studies Tohoku University. х. 115–154.

[:1-2] 2.0 ^2.1 Hitoshi, Kuribayashi; ., Hurelbator (2006). Manchu-Mongolian-Chinese Triglot Dictionary of 1780 Arrenged by Mongolian words. Sendai: Center of Northeast Asian Studies of Tohoku University. х. iii. {{cite book}}: |last2= has numeric name (help)

[1]

[2]