Чөяа шаньюй

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Jump to navigation Jump to search

Чөяа шаньюй[1] (хят. 車牙若鞮單于; пиньинь галиг:Chē yá ruò dī chán yú) нь Хүннү улсыг НТӨ 12-8 оны хооронд захирч байсан шаньюй. Чөяа шаньюйгийн уугуул нэр нь Чемочө (хятадаар:且莫車; пиньинь галиг:Qiě mò chē), харин Чөяа гэдэг нэр бол түүнийг шаньюйд өргөмжлсөний дараа өгсөн Цол юм. Тэр Хуханье шаньюйгийн Жюаньчюй овгийн хатнаас төржээ. Чемочө нь Үжүлюй шаньюйтэй эх нэгтэй ах дүүс байлаа. НТӨ 12 онд шаньюй болсны дараа хүү Үиданыг Хань улсад барьцааны хүнээр илгээв. Хуханье шаньюйгаас хойш Хүннү нь Хань улсын хараат улс болсон учраас тодорхой хэмжээний татвар өгч, төрийн түшээд ноёдын хөвгүүдийг Хань улсын эзэн хааны ордонд барьцааны хүнээр илгээж, хараат улс гэдгээ нотлож байсан юм.

Намтар[засварлах | edit source]

НТӨ 31 онд Фүжүлэй-роди шаньюй, их сууринд суусны дараа Хүннүгийн баруун, зүүн гэсэн 2 мужийг захирдаг лүли ван тушаалтны томилсон. Үүний зүүн гарын мужийн лүли ванд Чемочө буюу хожмын Чөяа шаньюйг томилсон нь жирийн тохиолдол биш юм. Хүннүгийн төрт ёсонд зүүн гарын вангууд эрхэмлэж, баруун гарын вангуудыг адагт нь тооцож үздэг байсан тухай Сыма Гуан бичиж үлдээсэн байдаг. Түүнийг эх нэгт төрсөн дүү Нанжиясы нь Үжүлю-руоди шаньюй цолтой залгамжлсан.

Өмнөх
Соусе шаньюй
Хүннү улсын шаньюй
НТӨ 12 - НТӨ 8
Дараах
Үжүлю шаньюй

Эшлэл[засварлах | edit source]

  1. Түүний цолыг бүтнээр нь Чөяа-руоди шаньюй гэдэг.