Нүүр хуудас

Плит тектоник (Грек: τέκτων, tektōn буюу "барилгачин", "өрлөгчин" гэсэн утгатай) нь 1960-аад онд боловсрогдсон, Дэлхийн литосферийн хөдөлгөөнийг (шилжих буюу нүүх) тайлбарладаг, Геологийн шинжлэх ухааны онол юм. Энэхүү онол нь 20-р зууны эх болон 1960-аад оны үед боловсрогдсон, тивүүд нүүх, далайн ёроол тэлэх таамаглалууд дээр тулгуурлан бий болсон онол юм.

Дэлхий бүслүүрлэг тогтоцтой бөгөөд хамгийн хамгийн гадна талын, харьцангуй хатуу хэсэг нь литосфери ба астеносфери гэсэн 2 үеэс тогтоно. Дэлхийн царцдас, мөн дээд мантийн дээд хэсэг болох "царцдасын дэвсгэр үе" гэж нэрлэгддэг 2 үеийг нийлүүлээд Литосфери гэнэ. Литосферийн доод талд астеносфери (дээд мантийн хэсэг) байрлана. Астеносфери нь дэлхийн царцдас болон царцдасын дэвсгэр үеийг бодвол зууралдага багатай, геологийн урт хугацааны туршид урсаж, шилжих боломжтой байна. Мантийн илүү гүнд орших бусад хэсгүүд нь өндөр даралтын нөлөөгөөр астеносферээс илүү хатуу төлөвт байна.

Литосфери нь тектоникийн плитүүд гэж нэрлэгдэх хэсгүүдэд хуваагдсан (эвдэрсэн) байдаг ба нийтдээ 7 том плит, олон тооны жижиг плитүүд байна. Эдгээр литосферийн плитүүд нь астеносфери дээгүүр нүүнэ (хөвнө). Плитүүд бие биентэйгээ харьцангуйгаар өөр өөр чиглэлд шилжих (нүүх) ба үүнээс улбаалан плитүүдийн үндсэн 3 төрлийн хил - ойртох буюу мөргөлдөх зааг (конвергент), холдох буюу тэлэх зааг (дивергент), идэвхигүй заагийг (трансформ) ялгана. Газар хөдлөлт, галт уул дэлбэрэлт, уул үүсэх зэрэг үйл явцууд плитийн хил заагуудын дагуу явагдана. Хэвтээ чиглэлд, плитүүд жилд дунджаар 0.66 - 8.50 см хурдтайгаар нүүдэг байна.

Дэлгэрэнгүй - Өөр онцлох өгүүллүүд...

• Өмнөд Африкт гадаадынхныг эсэргүүцсэн хөдөлгөөний үеэр хамгийн багадаа 22 хүн амь үрэгдэв.
• Оросууд Канадын багийг хожиж, 2008 оны хоккейн дэлхийн аварга боллоо.
• Леонел Фернандез (зураг) Доминикан улсын ерөнхийлөгчөөр дахин сонгогдов.
• Нигерийн Улаан загалмай нийгэмлэг Лагост хий дамжуулах хоолойн дэлбэрэлтийн улмаас 100 хүн нас барсныг мэдээллээ.
• Энэтхэгийн Жайпур хотод, 80 гаруй хүн тэсрэх бөмбөгний дараалсан дэлбэрэлтэнд өртөн нас барав.
• Хятадын Сичуанд болсон 7.9 баллын хүчтэй газар хөдлөлтийн уршгаар 34,000 хүн эрсдээд байна.
• Сербийн ерөнхийлөгч Борис Тадикийн толгойлсон "Европийн Сербийн төлөө" эвсэл парламентийн сонгуульд Сербийн Радикал намыг ялж, олонхи болов. Уг парламентийн сонгууль нь 2008 оны 2 сарын 17-нд Косово Сербээс салж, тусгаар тогтнолоо зарласанаас хойш явагдсан анхны парламентийн сонгууль юм.

Викимэдээ англи хэлээр

1990 оны 7 сарын 6-нд, "Voyager 1" хөлөг онгоцны авсан "Цайвар Хөх Цэг" гэдэг нэртэй дэлхийн зураг. 6 тэрбум 500 сая гаруй километрээс авсан.

Өөр онцлох зургууд...

Википедиа нэвтэрхий толь бичиг нь чөлөөт агуулгатай, ГНУ чөлөөт баримт бичгийн лицензтэй бидний сайн дурын оролцоотойгоор баяждаг нэвтэрхий толь юм. Хэрхэн хуудас засварлах вэ?, тогтмол тавигддаг асуулт зэргийг уншиж, Нооргийн хэсэгт засвар хийж оролцож үзнэ үү!

Энэ төсөл анх англи хэлээр 2001 оны 1 сараас эхэлсэн бөгөөд одоо 2 сая гаруй үг хэллэгийн тайлбарыг агуулж байна. Монгол хэл дээрх хувилбар 2004 оны 2 сард эхэлсэн. Одоогоор 1,358 үгийн тайлбар хийгдээд байгаа тул та идэвхтэй оролцон эх хэл дээрээ энэ нэвтэрхий толийг улам баяжуулцгаая.

Өөр тодруулах зүйл байвал Википедиагийн хуралд очиж асуултаа тавина уу.

• Системийн мэдэгдлүүдийг орчуулах - Энэ хуудсан дээр бүх мэдэгдлүүд байгаа. Хэрэв орчуулах ажилд тусалцаа үзүүлье гэвэл холбогдох хэлэлцүүлгийн хуудсан дээр (Talk гэсэн байгаа) орчуулгыг тавина уу.
• Энэ нүүр хуудаснаас холбоос нь улайж харагдаад байгаа хуудаснуудыг ядаж нэг параграфтайгаар эхлүүлэх
• Монгол Википедиад зайлшгүй байх ёстой өгүүллүүдийн жагсаалтад орсон өгүүллүүдийг эхлүүлэх - Заавал бүтэн өгүүлэл бичих албагүй, ганц хоёр параграф юм уу инфобокстойгоор ч эхлүүлж болно.
• Wikipedia:Хэрэгцээт өгүүллүүд дээр өөрсдийн хэрэгцээтэй өгүүллүүдээ зааврын дагуу бичнэ үү.