Еврей хэл

Чөлөөт нэвтэрхий толь, Википедиагаас
Харайх: Удирдах, Хайлт
Еврей

עִבְרִית
Ivrit
 
Дуудлага: жишиг Израилийн: [(ʔ)ivˈʁit] - [(ʔ)ivˈɾit],
жишиг Израилийн (Сэфаради): [ʕivˈɾit],
Иракийн: [ʕibˈriːθ],
Йемений: [ʕivˈriːθ],
Ашкенази: [ˈivʀis]
Яригддаг газар: Израйль
Дэлхий нийтийн (сүмийн ёслолын хэлээр Еврейн шашин учраас), Баруун эрэг бөгөөд Газын зурвасд[1]
Нийт яригчид: Нийт ярилцагч < 10,000,000
Flag of Israel.svg Израйль
Эх хэл 5,300,000 (2009);[2]
Хоёрдогч хэл 2,000,000 - 2,200,000 (2009)
Flag of the United States.svg Америк
Гэр бүлийн хэл 200,000 (бараг) Америкийн Нэгдсэн Улсад Еврей хэлийг гэрд ярилцан 1

1United States Census 2000 PHC-T-37. Ability to Speak English by Language Spoken at Home: 2000. Table 1a.PDF (11.8 KB)
Палестин
Palestinian territories Хоёрдогч хэл 500,000 - 1,000,000

Дөрөвдүгээр зуунд тодорхой хугацаанд ярьсан хэлнээр амьдралаас тасархай боловч, Еврей хэл нь сүмийн ёслолын ба утга зохиолын хэл найруулгаар тэсвэрлэв. 1880-ад онд сэргэн босов

Эрэмбэ: 77
Хэлний бүлэг:
 Семитик
  Баруун Семитик
   Төвийн Семитик
    Баруун хойд Семитик
     Кэнаъан хэлнүүд
      Еврей 
Бичгийн систем: Еврейн цагаан толгой 
Албан ёсны статус
Албан ёсны хэл байдаг газар: Израйль Израиль
Зохицуулдаг газар: Еврей хэлний хүрээлэн
האקדמיה ללשון העברית (HaAkademia LaLashon Ha‘Ivrit)
Томьёолбор
ISO 639-1: he
ISO 639-2: heb
ISO 639-3: эсвэл:
heb — Одоо үеийн еврей


hbo — Эртний еврей

Еврей хэл нь Aфро-Ази хэлний язгуур, баруун хойд Семитик хэлний бүлэг, Канаан хэлнүүдийн нэг юм. Еврей хэл: עִבְרִית -ээр 8 сая орчим хүн ярилцдаг. Израйль улсын албан ёсны хэл юм. Уг хэлээр маш олон зуун жилийн өмнө эртний Израйльд яригддаг байсан ба Библи дээр ч мөн тэмдэглэгдсэн байдаг. Хожим нь Иуда (Израйльчууд) Вавилоны Эзэнт Гүрэнд эзлэгдэн, цөллөгт явсны дараагаас Арамей хэлийг хэрэглэж эхэлсэн. Өдрөөс өдөрт Еврейгээр ярих хүний тоо багасаар байсан боловч Иудейн шашинд шашны ном зэрэгт суралцах зорилгоор ойр зуур хэрэглэж байв. Үндсэндээ бараг мөхсөн гэж хэлж болох ч 20-р зуунд олон еврейчүүд Еврей хэлээ нийтийн хэрэглээнд дахин хэрэглэхээр оролдож эхэлсэн. Эрдэмтэн, хэл судлаачдын цөхрөлтгүй оролдлогын үр дүнд Еврей хэлийг нийтийн хэрэглээнд дахин тавьж чадсан юм. Үүний дараахан хэлний шинэ статустай Израйль улс 1948 онд байгуулагдсан. Олон хүмүүс Израйльд нүүн ирж амьдарч, еврей хэлийг идэвхтэй сурч, бүх нийтээрээ еврей хэлээрээ харилцдаг болжээ.

Еврей хэл нь Араб хэлтэй их ойролцоо бөгөөд Еврей хэлний зарим үгс Араб хэлнээс орж ирсэн байдаг. Израйльд олон үгсийг Англи, Франц, Герман болон Орос хэлнээс еврей уруу орчуулсан. Хуучин Гэрээн дэх олон үгс Еврей хэлэнд маш их агуулгыг нэмж өгсөн юм. Еврей хэлний эх бичгүүдийг Библийн эх бичгүүд болох Тора, Танах, Самари Пентатуах зэргээс авдаг.

Еврей цагаан толгой нь 22 үсгээс бүрдэнэ. Еврей бичгийг зүүнээс баруун тийш нь уншдаг.

Израйль, Америкийн Нэгдсэн Улс хоёр улсад албан ёсны хэлний статустай байгаад Австрали, Канад, Герман, Палестин, Панама бac Англид хоёрдогч хэлний статустай байдаг.[3]

Эшлэл[засварлах]