Менахем Бегин

Чөлөөт нэвтэрхий толь, Википедиагаас
Харайх: Удирдах, Хайлт
Menachem Begin 2.jpg
Нобелийн шагналтан Нобелийн шагнал
Хүртсэн он: 1978
Хүртсэн салбар: Энхтайван
Шалтгаан: Кэмп-Дэвидийн тохиролцоо

Менахем Бегин (Еврей хэл: מְנַחֵם בְּגִין, пол. Mieczysław Biegun, орос. Менахем Вольфович Бегин, 1913 оны 8 сарын 16 – 1992 оны 3 сарын 9) нь Израйль улсын 6 дахь ерөнхий сайд юм.

Тэрээр Хаант Орос Улсын Брестэд (одоогийн Беларусь улс) төржээ. 1919 онд түүний төрөлх хот Польшийн мэдэлд орсон байна. 1939 оны 9 сард Нацист Герман Польшийг эзлэхэд Бегин Вильнюс руу зугтав. Нэг хэсэг Зөвлөлт Холбоот Улс Вильнюсийг эзэлж байсан ч 1939 оны 10 сарын 28-нд тус хот Литвын нийслэл болжээ. Тэр үед Вильнюсийн хүн амын 40 хувь нь еврей үндэстэн байсан гэдэг. 1940 оны 6 сарын 15-нд ЗХУ Литвыг нэгтгэж, 120,000 еврейг Сибирь лүү цөлсөн юм. Бегин ч баригдаж, Английн империализмын туршуул гэдэг хэрэг тулган хүлээгдэж, 8 жилийн ял заагдан Сибирьт цөлөгдөв.

НКВД-ийн архивт буй Менахем Бегиний зураг, 1940

1941 оны 6 сард Германчууд ЗХУ-д довтлоход тэр суллагдаж, Польшийн дивизийн бүрэлдэхүүнд багтан дайнд оролцов.

Израйль улс байгуулагдахаас өмнө тэрээр Британийн бүрэн эрхт Палестинд еврейчүүдийг буцаахад гол үүрэг гүйцэтгэсэн байгууллага болох Иргуны удирдагч байв. Тэр үедээ Иерусалим дахь Английн армийн удирдах төв байрлаж байсан Кинг Дэвид зочид буудлыг дэлбэлж, палестинчуудыг хядах ажиллагааг зохион байгуулалцаж байсан гэдэг.

Израйль улс байгуулагдахад тэр Херут намыг (1973 онд Ликуд нам болсон) байгуулж, удирдагч нь болов. 1977 онд түүний удирдсан Ликуд нам сонгуульд ялж, Хөдөлмөрчдийн намын 29 жилийн засаглалыг эцэс болгон, өөрөө ерөнхий сайд болжээ.

Ерөнхий сайд байхдаа хүрсэн хамгийн том амжилт нь Египет улстай энхтайвны гэрээ байгуулсан явдал бөгөөд үүнийхээ төлөө Египетийн ерөнхийлөгч Анвар Садатын хамтаар Нобелийн энхтайвны шагнал хүртсэн юм.

Анвар Садат, Жимми Картер нарын хамтаар Кэмп-Дэвидэд, 1978

Кэмп-Дэвидэд байгуулсан тус гэрээ ёсоор Израйль улс Синайн хойгоос цэргээ татаж, зургаан өдрийн дайнаар эзэлсэн газар нутгаа Египетэд буцааж өгсөн билээ. Бегиний засаглалын үед Израйль нь Палестины эзлэгдсэн нутаг дэвсгэрт Израйль суурин байгуулж эхэлсэн юм. Мөн тэрээр Иракийн цөмийн реакторыг бөмбөгдөх тушаал өгч, Ливан улстай дайтаж байлаа. Ливантай хийсэн дайн нь ихээхэн хохирол дагуулж, олон нийтийн санаа бодол эргэсний дээр эхнэрээ алдсан Бегин 1983 оны 10 сард огцрох өргөдлөө өгч, улс төрийн амьдралаас холдон, охинтойгоо цуг амьдарч байгаад 1992 онд Тель-Авив хотноо нас нөгчжээ.

Бүтээлүүд[засварлах]

Ном зүй[засварлах]

  • Ze'ev Schiff and Ehud Ya'ari, Israel's Lebanon War, Touchstone, 1985
  • Ilan Peleg, Begin’s foreign policy, 1977-1983 : Israel’s move to the right, Greenwood Press, 1987
  • Colin Shindler, The Land Beyond Promise : Israel, Likud and the Zionist Dream, I.B.Tauris, 2002
  • Eric Silver, Begin: The Haunted Prophet, Random House, 1984
  • Sasson Sofer, Begin: an anatomy of leadership, Basil Blackwell, 1988
  • Avi Shilon, Begin ,1913-1992 , 2007

Гадаад холбоосууд[засварлах]

Загвар:Wikiquote

Wikimedia Commons has media related to Menachem Begin.

Албан ёсны сайтууд[засварлах]

Загвар:MKlink

Бусад[засварлах]

Өмнөх
Ицхак Рабин
Израйлийн ерөнхий сайд
1977–1983
Дараах
Ицхак Шамир
Өмнөх
шинэ нам
Херут намын удирдагч
1948–1973
Дараах
Ликуд нам байгуулагдсан
Өмнөх
шинэ нам
Ликуд намын удирдагч
1973–1982
Дараах
Ицхак Шамир