Польш
| Бүгд Найрамдах Польш Улс
Rzeczpospolita Polska
|
||||||
|
||||||
| Төрийн дууллын нэр: пол. "Mazurek Dąbrowskieg" «Домбровскийн мазур бүжиг» |
||||||
 Польш улсын газар нутаг (улаанаар дэвсгэрлэсэн)
|
||||||
| Нийслэл + их |  Варшав |
|||||
| Албан хэл | Польш хэл | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Ард түмэн (2011 он) |
93.7% - Польш 2.1% - Силез 0.6% - Кашуб 3.6% - бусад[1] |
|||||
| Цугаараа | Польшынхон | |||||
| Төр засаг | Парламентийн бүгд найрамдах засаг | |||||
| - | Ерөнхийлөгч | Бронислав Коморовски | ||||
| - | Ерөнхий сайд | Дональд Туск | ||||
| Улсын хурал | пол. "Zgromadzenie Narodowe" («Үндэсний Зөвлөлгөөн») |
|||||
| - | Дээд танхим | пол. "Senat" («Сенат») | ||||
| - | Доод танхим | пол. "Sejm" («Чуулган») | ||||
| Тусгаар тогтнол | ||||||
| - | Христосын шашинтай болсон1 | 966 оны 4 сарын 14 | ||||
| - | Эргэн байгуулагдсан | 1918 оны 11 сарын 11 | ||||
| Дэвсгэр газар | ||||||
| - | Бүхэлдээ | 312,685 км2 (69) | ||||
| - | Гадаргын ус (%) | 3.07 % | ||||
| Хүн ам | ||||||
| - | Тооцоо (2010) | 38,186,860[2] (34) | ||||
| - | Тооллого (2011) | 38,501,000 | ||||
| - | Нягт сийрэг | 120 хүн/км2 | ||||
| ДНБ (ХАЧТ) | 2011 оны тооцоо | |||||
| - | Бүгд | $771.658 тэрбум[3] | ||||
| - | Нэг хүнд | $20,334[3] | ||||
| ДНБ (Нэрлэсэн) | 2011 оны тооцоо | |||||
| - | Бүгд | $513.821 тэрбум[3] | ||||
| - | Нэг хүнд | $13,540[3] | ||||
| ОТББИ (2002) | 34.5 | |||||
| ХХИ (2011) | ▲ 0.813[4] (маш сайн) (39) | |||||
| Мөнгөний нэгж | Польш злоты (PLN) | |||||
| Цагийн бүс | ТЕЦ (НЗНЦ+1) | |||||
| - | Зуны цаг | ТЕЗЦ (НЗНЦ+2) | ||||
| Домэйн нэр | .pl2 | |||||
| Утасны томьёо | +48 | |||||
| 1Христийн шашинтай болсон нь маш чухал түүхэн үйл явдал байсан, учир нь энэ шашнаар Польшийн нутаг дахь аймгуудыг нэгтгэсэн 2Европын холбооны гишүүн тул мөн .eu-г хэрэглэнэ |
||||||
Бүгд Найрамдах Польш Улс (пол. Rzeczpospolita Polska) — Төв Европт оршдог улс. Хойд талаараа Балтын тэнгисээр хүрээлэгдэж, зүүн талаараа Орос (Калининград муж), Литва, Беларусь, Украйн, урд талаараа Словак, Чех, баруун талаараа Герман гэх долоон улстай газраар хиллэдэг. Польшийн нийт газар нутаг нь 312,679 км² бөгөөд үүгээрээ дэлхийд 69-д, Европт 9-т орно. Хүн ам нь 38.5 сая гаруй бөгөөд үүгээрээ дэлхийд 33-т жагсдаг.
966 онд захирагч I Мешко Христосын шашинтан болсноор Польш улс анх бүрэлдэн тогтсон гэгддэг. Польш нь 1025 онд хаант улс болсон бөгөөд 1569 онд Литвын гүнлигтэй холбоо байгуулж нэгдсэнээр Польш-Литвын нөхөрсөг холбоот улсыг байгуулжээ. Энэ холбоот улс нь 1795 онд нурж, газар нутаг нь Прусс, Орос, Австри гурвын хооронд хуваагджээ. Польш нь 1918 онд Дэлхийн нэгдүгээр дайны дараа тусгаар тогтнолоо олж авсан боловч Дэлхийн хоёрдугаар дайнд Нацист Герман, ЗХУ хоёрт эзлэгдэж түүнийгээ дахин алджээ. Дэлхийн хоёрдугаар дайны үеэр Польш нь 6 сая гаруй иргэнээ алдсан бөгөөд хэдэн жилийн дараа ЗХУ-ын нөлөө доор "Зүүн эвсэл"-ийн социалист бүгд найрамдах улс болсон байна. 1989 онд коммунист засаглал унаж Польш нь Үндсэн Хуулинд зааснаар "Польшийн гурав дахь бүгд найрамдах улс" болжээ. Польш нь 16 муж буюу войеводшипээс (пол. województwo) тогтсон холбооны орон юм. Мөн Европын холбоо, НАТО, Эдийн засгийн хамтын ажиллагаа, хөгжлийн байгууллын гишүүн орон юм.
Агуулга |
[засварлах] Засаг захиргааны хуваарь
Польшийн нэгдүгээр түвшний (том) засаг захиргааны нэгжийг польшоор "województwo" (орос. воеводство) гэдэг. Үүний эртний утга нь монголоор «цэргийн ноёны эзэмшил нутаг» гэнэ. "Орос-Монгол толь" (1982)[5]-т воевод - «мужийн цэргийн ноён» гэж, воеводство - «муж» гэж орчуулагдсан байдаг. 1998 оноос доорх нэр бүхий 16 муж болон өөрчлөн байгуулагджээ:
Бага Больш - төв хот нь Краков
Варм-Мазур - төв хот нь Ольштын
Доод Силез - төв хот нь Вроцлав
Их Польш - төв хот нь Познань
Куяв-Померан - төв хотууд нь Быдгощ, Торн
Лодзь - төв хот нь Лодзь
Люблин - төв хот нь Люблин
Любуш - төв хотууд нь Зелёна-Гура, Гожув-Велькопольски
Мазов - төв хот нь Варшав
Ополе - төв хот нь Ополе
Өрнөд Померан - төв хот нь Щецин
Подкарпат (Карпатынзах) - төв хот нь Жешув
Подляс (Ойнзах) - төв хот нь Белосток
Померан - төв хот нь Гданьск
Свенток - төв хот нь Кьелце
Силез - төв хот нь Катовице
[засварлах] Хотууд
.jpg)
[засварлах] Иш баримт, тайлбар
- ↑ Central Statistical Office. Wyniki Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2011 Podstawowe informacje o sytuacji demograficzno-społecznej ludności Polski oraz zasobach mieszkaniowych.
- ↑ "GUS – Population as of 30.06.2010" Stat.gov.pl.
- ↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 "Poland". International Monetary Fund.
- ↑ "Table 1 – Human Development Index and its components". Human Development Index 2010. Human Development Reports.
- ↑ Ц.Дамдинсүрэн, А.Лувсандэндэв нарын зохиосон "Орос-Монгол толь"-ын 1982 оны II хэвлэл.
[засварлах] Гадаад холбоос
 |
Commons: Польш - зураг, дуу, бусад юмс |
| Европын орнууд |
|---|
| Австри · Азербайжан1 · Албани · Андорра · Армен2 · Беларусь · Бельги · Болгар · Босни ба Херцеговина · Ватикан · Герман · Грек · Гүрж1 · Дани3 · Ирланд · Исланд · Испани1 · Итали1 · Казахстан1 · Кипр2 · Косово5 · Орос1 · Латви · Литва · Лихтенштейн · Люксембург · Македон4 · Мальта · Молдав · Монако · Монтенегро · Нидерланд3 · Норвеги3 · Нэгдсэн Вант Улс · Польш · Португал3 · Румын · Сан-Марино · Серби · Словак · Словен · Турк1 · Унгар · Украйн · Финланд · Франц1 · Хорват · Чех · Швейцари · Швед · Эстон |
| 1 Европ тивд оршдоггүй нутаг дэвсгэртэй. 2Нутаг нь бүхэлдээ Баруун Азид орших ч Европтой соёл, улс төрийн хамааралтай. 3 Европоос алслагдсан харъяат нутаг дэвсгэртэй. 4 Нэр нь Гректэй маргаантай. 5 2008 оны 2 сарын 17-нд Серби улсаас салж, тусгаар тогтносноо зарлан тунхагласан бөгөөд одоогоор НҮБ-ын 69 гишүүн хүлээн зөвшөөрдөг.  |
