Норвеги

Чөлөөт нэвтэрхий толь, Википедиагаас
Харайх: Удирдах, Хайлт
Норвегийн Вант Улс
Төрийн далбаа Төрийн сүлд
Төр засаг Парламентийн ардчилсан, үндсэн хуульт хаант засаглалтай
 -  Хаан Харальд V
 -  Ерөнхий сайд Йенс Стольтенберг
 -  Стортегийн ерөнхийлөгч Торбьёрн Ягланд
 -  Гадаргын ус (%) 6.0
Хүн ам
 -  Тооцоо () 5,109,056 
ХХИ  0.955 (1)
Мөнгөний нэгж Норвеги крон )
1Хойд Сами хэл 6, Луле-Сами хэл 1, Фин хэл/Квен хэл 1, Өмнөд Сами хэл 1 мужид албан ёсоор хэрэглэгддэг.
2Свальбард, Ян Майеныг оролцуулаад.2002 оноос өмнө Финлянд маркка
3Европын холбооны гишүүн тул .eu хэрэглэгддэг

Норвеги (норвегоор Norge (бүкмол) ба Noreg (нюнорск)) буюу албан ёсоор Норвегийн Вант Улс нь Хойд Европ дахь Скандинавын хойгийн баруун эргийг эзлэн орших, үндсэн хуульт хаант засагт улс юм. Газрын хилийн ихэнх нь Шведтэй байх бөгөөд, зүүн хязгаар нь өмнө талаараа Финлянд, зүүн талаараа Оросын Холбооны Улстай хиллэдэг. Хойд тэнгис дэх усан хилээр баруун талаараа Нэгдсэн Вант Улс, Фарерын арлууд, Скагерракын хоолойгоор өмнө талаараа Дани улстай хиллэдэг. Тус улсын Атлантын далай болон Баренцын тэнгисийн эрэг нь фьордуудаараа алдартай.

1920-иод онд Норвеги нь Ян Майеныг нэгтгэж, Умард мөсөн далай дахь Свальбардын ольтриг буюу Шпицбергенийг Шпицбергений гэрээ ёсоор эзэмших болсон юм. Мөн туйл орчмын Бувье арал, Петр I арал, Күйн Модын газар нь Норвегийн хамааралтай нутаг дэвсгэр боловч албан ёсоор тус улсад харьяалагддаггүй. Антарктид дахь Күйн Модын газар нь бусад улсаар хүлээн зөвшөөрөгдөөгүй байгаа.

Дэлхийн хоёрдугаар дайнаас хойш Норвеги нь эдийн засгийн хурдацтай өсөлтийн үрээр дэлхийн хамгийн чинээлэг орнуудын нэг болжээ. Норвеги нь дэлхийд газрын тосны экспортоороо 4-т орох[1] бөгөөд газрын тос олборлолт нь тус улсын ДНБ-ий дөрөвний нэгийг бүрдүүлдэг.[2]

Мөн Норвеги нь байгалийн хий, усны эрчим хүч, загас, ой, эрдэс бодисын арвин баялагтай улс болно. 2006 оны байдлаар далайн хүнсний экспортоор дэлхийд Хятадын дараа 2-т бичигдэж байна.[3] Түүнчлэн хүнсний, усан онгоцны, химийн, олборлох, меттал боловсруулах, загас агнуур, цаасны аж үйлдвэр өндөр хөгжсөн.

Тус улс нь 2001-2006 онуудад хүний хөгжлийн индексээрээ дэлхийд тэргүүлсэн бөгөөд 2007, 2008 онуудад Исландтай тэргүүн байрыг хуваан эзэлж байна. 2007 оны Олон улсын энхтайвны индексээр ч дэлхийн хамгийн тайван орноор шалгарсан аж.[4] Норвеги нь НАТО-г үүсгэн байгуулсан орнуудын нэг юм.

Ишлэл[засварлах]

  1. CIA — The World Factbook — Rank Order — Oil — exports. Cia.gov (2009-02-10). 2009 оны 3 сарын 9-д хандсан.
  2. UPDATE 1-Statistics Norway raises '07 GDP outlook, cuts '08. Uk.reuters.com (2007-09-06). 2009 оны 3 сарын 9-д хандсан.
  3. FAO Globefish global trends 2006. 2009 оны 3 сарын 9-д хандсан.
  4. World Norway rated most peaceful nation. BBC News (2007-05-30). 2009 оны 3 сарын 9-д хандсан.