Уэльс
| Уриа Cymru am byth (Латинаар: "Уэльс мөнхөд оршиг.") |
|
| Төрийн дуулал "Hen Wlad Fy Nhadau" (Латинаар: "Эцэг эхийн минь газар шороо") |
|
 |
|
| Нийслэл | Кардифф |
| Албан ёсны хэл(нүүд) | Уэльс, Англи |
| Засаглал | Үндсэн Хуулийн засаглалт Эзэн хаант улсын Шилжилтийн Засгийн газар |
| - Британий Эзэн хаант Улс | II Элизабет |
| - Нэгдсэн Вант Улсын Ерөнхий сайд | Дэвид Кэмерон
... |
| - Уэлсийн Тэргүүн сайд (Уэлсийн Засгийн газрын хуралдааныг даргалагч) | Каруин Жонс Уэлсийн Үндэсний ассемблейн гишүүн |
| Тусгаар тогтнолын үйл явдлууд | |
| Газар нутаг | |
| - Нийт | 20,779 км² (-д) |
| Хүн ам | |
| - 2009 оны тооцоо | 2,999,300[1] (-д) |
| - 2001 оны тооллого | 2,903,085 |
| - Нягтшил | 361/км² (140-д) |
| ҮНБ | 2006 оны тооцоо |
| - Нийт | 85.4 тэрбум доллар (177-д) |
| - 1 хүнд оногдох ҮНБ | $30,546 (-д) |
| Мөнгөн тэмдэгт | Фунт стерлинг (GBP) |
| Цагийн бүс | UTC0 |
| - Зун | UTC+1 |
| Улсын домэйн нэр | .uk[2] |
| Утасны код | +44 |
| [3][4] | |
.svg){kind=icon}
Уэльс (Уэльс хэл: Cymru) нь Нэгдсэн Вант Улсын бүрэлдэхүүн орнуудын нэг[5] бөгөөд зүүн талаараа Англи улстай хиллэдэг бол баруун талаараа Атлантын далай болон Ирландын тэнгисээр хүрээлэгдэнэ. Гурван сая гаруй хүн амын дийлэнх нь Уэльс болон Англи хэлээр ярьдаг. Уэльс хэлний тухайд дурдвал Уэльсийн соёл иргэншлийн хамгийн үнэт зүйл гэггдэг байх ба сүүлийн энэ хэлээрээ яригсадын тоо 20 хувь болон аажмаар буурч буй гэх дүгнэлт бий.[6][7]
Төмөр зэвсгийн үе болон дундад зууны он жилүүдэд Уэльсчүүд Селтик, Бритоны нутаг дэвсгэр амьдардаг байсан байна. Уэльс бие даасан нэгдэл болох замналаа 5 дугаар зуунд буюу Ромын Эзэнт гүрэн харьяалалдаа байсан Британийг чөлөөлсөн үеээс эхлэлтэй гэж үздэг.[8][9][10] 13 дугаар зуунд I Эдуард хаан Лливелинд ялагдал хүлээсэний дараа Англо-Норманчууд эзлэгдсэн Уэлсийн нутаг дэвсгэр дээр бүтэн зууны туршид амьдарч байжээ. Хожим нь Уэльс Английн бүрэлдэхүүнд нэгдсэн бөгөөд 1535-1542 оны Уэльсийн Англитай байгуулсан санамж бичгийн хүрээнд Англи-Уэльсийн хуулийг баталж одоог хүртэл засвар хийгдсээр хүчин төгөлдөр мөрдөгдсөөр буй. Уэльсийн улс төрийн амьдрал 19 дүгээр зуунд эрчимтэй явагдаж байсан бөгөөд 1881 онд дээд Уэльсийн дээд эрх мэдэлтнүүд болох Английн парламентийн бүлгэм далд ухуулга гэгч нэрийн доор хүний эрх, эрх чөлөөнд халдсан хэд хэдэн хуулийн заалт, тогтоолыг баталж байсан нь түүхэнд тодоор бичигддэг ажээ.
1955 онд нийслэл Кардифф хотыг зарлан тунхагласан бөгөөд 317,500 хүн амтай тус хот тухайн үеийн хамгийн их оршин суугчтай хот болж байжээ. Чулуун нүүрсний дэлхийд хамгийн их баялаг нөөцтэй гэгдэх Уэльсчүүд[11] анхлан Дэлхийн нэгдүгээр дайны үеүүдэд Лондон, Ливерпүүл хотуудаар дамжуулан дэлхийн зах зээлд гаргаж байжээ.[12]
Агуулга |
[засварлах] Засаг захиргааны хуваарь
* тэмдгээр тэмдэглэсэн нь хот болохыг нь илтгэх ба энэ нь гүнгийн хэргэмт (гүнлиг) нутаг дэвсгэр харьяалагдах юм. † тэмдгээр тэмдэглэсэн нь хот-гүнлиг буюу гүнлиг.
[засварлах] Эшлэл
[засварлах] Намтар
[засварлах] Холбоос
|
||||||||||||||
