Уэльс

Чөлөөт нэвтэрхий толь, Википедиагаас
Харайх: Удирдах, Хайлт
Уэльс орон
Wales (англи)
Cymru (уэльс)
Уриа: уэл. " Cymru am byth "
«Уэльс мөнх оршиг»
Төрийн дууллын нэр:
уэл. " Hen Wlad Fy Nhadau "
«Эцэг өвгөдөөс өвлөсөн нутаг»
Улаан нь Уэльс, улбар шар ньИх Британийн бусад орон нутаг
Улаан нь Уэльс, улбар шар нь
Их Британийн бусад орон нутаг
Нийслэл 
(их хот)
Cardiffcoatofarms.JPG Кардифф
Албан хэл Англи, Уэльс
Олон түмэн Уэльсийнхэн, эсвэл шулуухан Уэльсчүүд
Төр засаг Үндсэн хуульт хаант засагт нэгдмэл улсыг бүрдүүлэгч нэгж-орон
 -  Хатан ван II Элизабет
 -  Ерөнхий сайд Дэвид Камерон
Нутаг дэвсгэр
 -  Бүх талбай 20,779 км2 
Хүн ам
 -  Тооллого (2011) 3,064,000 
 -  Нягт сийрэг 148 хүн/км2 
ДНБ (ХАЧТ) 2006 оны тооцоо
 -  Нийт дүн $85.4 тэрбум 
 -  Нэг хүнд $30,546 
Мөнгөний нэгж Фунт стерлинг (GBP)
Цагийн бүс (НЗНЦ+0)
 -  Зуны цаг  (НЗНЦ+1)
Домэйн нэр .uk
Утасны томьёо +44

Уэльс (уэл. Cymru) нь Нэгдсэн Вант Улсын бүрэлдэхүүн орнуудын нэг[1] бөгөөд зүүн талаараа Англи улстай хиллэдэг бол баруун талаараа Атлантын далай болон Ирландын тэнгисээр хүрээлэгдэнэ. Гурван сая гаруй хүн амын дийлэнх нь Уэльс болон Англи хэлээр ярьдаг. Уэльс хэлний тухайд дурдвал Уэльсийн соёл иргэншлийн хамгийн үнэт зүйл гэгддэг байх ба сүүлийн энэ хэлээрээ яригсадын тоо 20 хувь болон аажмаар буурч буй гэх дүгнэлт бий.[2][3]

Төмөр зэвсгийн үе болон дундад зууны он жилүүдэд Уэльсчүүд Селтик, Бритоны нутаг дэвсгэр амьдардаг байсан байна. Уэльс бие даасан нэгдэл болох замналаа 5 дугаар зуунд буюу Ромын Эзэнт гүрэн харьяалалдаа байсан Британийг чөлөөлсөн үеээс эхлэлтэй гэж үздэг.[4][5][6] 13 дугаар зуунд I Эдуард хаан Лливелинд ялагдал хүлээсэний дараа Англо-Норманчууд эзлэгдсэн Уэлсийн нутаг дэвсгэр дээр бүтэн зууны туршид амьдарч байжээ. Хожим нь Уэльс Английн бүрэлдэхүүнд нэгдсэн бөгөөд 1535-1542 оны Уэльсийн Англитай байгуулсан санамж бичгийн хүрээнд Англи-Уэльсийн хуулийг баталж одоог хүртэл засвар хийгдсээр хүчин төгөлдөр мөрдөгдсөөр буй. Уэльсийн улс төрийн амьдрал 19 дүгээр зуунд эрчимтэй явагдаж байсан бөгөөд 1881 онд дээд Уэльсийн дээд эрх мэдэлтнүүд болох Английн парламентийн бүлгэм далд ухуулга гэгч нэрийн доор хүний эрх, эрх чөлөөнд халдсан хэд хэдэн хуулийн заалт, тогтоолыг баталж байсан нь түүхэнд тодоор бичигддэг ажээ.

1955 онд нийслэл Кардифф хотыг зарлан тунхагласан бөгөөд 317,500 хүн амтай тус хот тухайн үеийн хамгийн их оршин суугчтай хот болж байжээ. Чулуун нүүрсний дэлхийд хамгийн их баялаг нөөцтэй гэгдэх Уэльсчүүд[7] анхлан Дэлхийн нэгдүгээр дайны үеүүдэд Лондон, Ливерпүүл хотуудаар дамжуулан дэлхийн зах зээлд гаргаж байжээ.[8]

Засаг захиргааны хуваарь[засварлах]

Кардифф хот дахь «Цагтай цамхаг»
* тэмдгээр тэмдэглэсэн нь хот болохыг нь илтгэх ба энэ нь гүнгийн хэргэмт (гүнлиг) нутаг дэвсгэр харьяалагдах юм. † тэмдгээр тэмдэглэсэн нь хот-гүнлиг буюу гүнлиг.
Wales Administrative Map 2009.png
Уэльсийн «Үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнгийн» зураглал.
«Port Talbot Steelworks» хэмээх улсынхаа хамгийн ажиллагсадтай үйлдвэр.[9]

Эшлэл[засварлах]

  1. The Countries of the UK. statistics.gov.uk. the original on 29 March 2002-с архивлагдсан. 10 October 2008-д хандсан.
  2. Welsh Language Board - Number of speakers. Byig-wlb.org.uk. 19 June 2010-д хандсан.
  3. Go Britannia! Guide to Wales - Welsh Language Guide. Britannia. 19 June 2010-д хандсан.
  4. Davies (1994) p. 54
  5. Welsh Assembly Government: Minister promotes Wales’ status as a Celtic nation. Welsh Assembly Government website. Welsh Assembly Government (16 September 2002). 3 January 2010-д хандсан.
  6. Who were the Celts? ... Rhagor. Amgueddfa Cymru – National Museum Wales website. Amgueddfa Cymru – National Museum Wales (4 May 2007). 14 October 2009-д хандсан.
  7. "Coal Exchange to 'stock exchange'", BBC News Wales, 26 April 2007. 11 October 2008-нд авсан. 
  8. Rhagor, Cardiff - Coal and Shipping Metropolis of the World. Amgueddfa Cymru - National Museum Wales. Amgueddfa Cymru - National Museum Wales (18 April 2007). 11 October 2008-д хандсан.
  9. Davies (2008), p.697

Намтар[засварлах]

Холбоос[засварлах]