Өмнөд Солонгос

Чөлөөт нэвтэрхий толь, Википедиагаас
Харайх: Удирдах, Хайлт
Бүгд Найрамдах Солонгос Улс
БНСУ мб.png
солон. 대한민국 → Тэхань миньгүк
Төрийн далбаа Төрийн сүлд
Төрийн дууллын нэр:
солонгосоор 애국가 → Эгүкга
«Эх орончийн дуу»

Нийслэл 
(их хот)
Сөүл
Албан хэл Солонгос хэл
Албан үсэг Солонгос үсэг[1]
Ард түмэн 
(2010 он)
99% - Солонгос үндэстэн
  1% - бус ард түмэн
Олон түмэн Өмнө Солонгосынхон
Өмнө Солонгос улсынхан
Төр засаг Ардчилсан дэглэм, нэгдмэл
байгууламж
, ерөнхийлөгчийн
бүгд найрамдах засагтай
 -  Ерөнхийлөгч Пак Гынь-хе (2013-)
 -  Ерөнхий сайд Чон Хун-вонь (2013-)
Улсын хурал Күгхуэ → «Улсын Хурал»
Түүх
 -  НТӨ 2333-10-03 Кужусонь улс үүссэн 
 -  1945-08-15 Японоос чөлөөлөгдсөн 
 -  1948-08-15 БНСУ тунхаглагдсан 
Нутаг дэвсгэр
 -  Бүх талбай 100,210 км2 (109)
 -  Гадаргын ус (%) 0.3
Хүн ам
 -  Тооцоо (2012) 50,004,441 хүн[2] (25)
 -  Нягт сийрэг 491 хүн/км2 
ДНБ (ХАЧТ) 2012 оны тооцоо
 -  Нийт дүн $1.622 их наяд[3] (12)
 -  Нэг хүнд $32,431[3] (25)
ДНБ (Нэрлэсэн) 2012 оны тооцоо
 -  Нийт дүн $1.151 их наяд[3] (15)
 -  Нэг хүнд $23,020[3] (32)
ОТББИ (2010) 31.0[4] 
ХХИ (2012) 0.897[5] (онц сайн) (15)
Мөнгөний нэгж БНСУ-ын вонь (₩) (KRW)
Цагийн бүс Солонгосын цаг (НЗНЦ+9)
Домэйн нэр латин - .kr, солонгос - .한국
Утасны томьёо +82

Өмнөд Солонгос, албан ёсоор Бүгд Найрамдах Солонгос Улс (солон. 대한민국 Тэхань миньгүг) нь Солонгосын хойгийн өмнөд хагаст орших Дорнод Азийн улс юм. Хойд талаараа Умард Солонгостой хиллэдэг ба баруун зүгт Шар тэнгисийн цаана Хятад, зүүн зүгт Япон тэнгисийн цаана Япон улсууд ойр байрладаг. Өмнөд Солонгосын хамгийн том хот нь нийслэл Сөүл юм. Энэ улс нь эх газрын болон халуун орны чийглэг уур амьсгалтай, дийлэнхдээ уулархаг тогтоцтой 99,392 ам дөрвөлжин километр, бараг 50 сая хүнтэй.

Солонгос орон (Умард болон Өмнөд Солонгос хамтдаа) эртний иргэншилт нутаг бөгөөд НТӨ 2333 онд анхны төрт улсаа үүссэн гэж үздэг, Шилла улс нь 668 онд нөгөө хоёр улсаа (Пэкчэ ба Кугурё) нэгтгэн Нэгдсэн Шилла улсыг байгуулсан байна. Улмаар Курё ба Чусонь улс байгуулагдан, 1910 онд Солонгосын эзэнт улс мөхөх хүртэл нэгдсэн улс болон оршин тогтнож байв. 1910-1945 онд Японы хаант улсын эзэмшилд орж, 1945 онд Дэлхийн 2-р дайн дууссаны дараа Солонгос үндэстэн нь ЗСБНХУ, АНУ улсуудад захирагдаж ар, өвөр болон хоёр хуваагдсаны тул 1948 онд Бүгд Найрамдах Солонгос Улс болон тусгаар тогтносон байна.

Өмнөд Солонгос бол хагас ерөнхийлөгчийн засаглалтай, ардчилсан улс бөгөөд эдийн засаг нь асар хурдацтай өссөн юм. Өдгөө ХАЧ-аарх ДНБ-ээр дэлхийд 12 дахь (Азид 4 дэх) дэсд эрэмбэлэгдэх хөгжингүй орон болсон. Экспортод чиглэсэн эдийн засагтай учраас аж үйлдвэрлэлийн цахилгаан бараа, хагас дамжуулагч, гар утас, роботын технологүүд нь өндөр хөгжсөн. Дэлхийд хөлөг онгоц үйлдвэрлэлээрээ тэргүүн байрт, ган хайлуулалтаараа эхний гуравт, автомашин үйлдэрлэлээрээ эхний тавд багтана. Өмнөд Солонгос нь ЭЗХАХБ, ДХБ болон Их 20 зэрэг олон улсын холбоодын гишүүн орон.

Түүх[засварлах]

Солонгос хуваагдхаас өмнө[засварлах]

Гол өгүүлэл: Солонгосын түүх
Кугурё улсын үед хамаарах
булшны дотор ханын зураг

Солонгосын хойгт хүний үлдээсэн эртний судлалын олдвор хуучин чулуун зэвсгийн үеэс эхтэй. Анхны солонгос улс болох Кужусонийг Таньгүнь гэгч МЭӨ 2333 онд үүсгэсэн гэж солонгос домогт өгүүлдэг.[6] Кужусонь Умар Солонгос орон, хаяа залгаа Манжуурт буюу Шар тэнгисийн эрэг нутагт оршин байв. Кужусонь Хятадын Хань улстай эе эвдрэн тэмцэлдэж мөхсөн. Түүнийг залгаж Нийтийн он тооллын эхэнд Пүё улс, Угжо, Тун-Е, Самхань зэрэг овог аймгийн холбоод оршин байж байгаад гурван улсын үетэй золгожээ. Солонгос үндсэндээ өмнөд Пэкчэ, Шилла, умард болон өмнө Манжуурт Кугурё гэх гурван улс болж, нэг улс үндэстэнд дөхөж хэдэн зууныг үдсэний эцэст 676 онд Тан улстай холбоолсон Шилла бусад хоёрыг мөхөөж газар нутгийг нь эрхшээж нэгдсэн Шилла улс болжээ. Нэгдсэн Шилла улсын үед яруу найраг, дүрслэх урлаг, буддын соёл дэлгэрэн хөгжив. Шилла (Солонгос) - Тан (Хятад) найрамдалтай байв. 10-р зуунд Шилла дотоодын хямралаас сулран Курё улсаар солигджээ. Нэгдсэн Шиллагийн үед Манжуурт Кугурёгын өвийг залган байсан Пальхэ улс 926 онд Хятанд мөхөөгджээ.

Курёгын Тэжу ван 936 онд Солонгос үндэстний гээд шууд хэлчихэж болох Курё улсыг байгуулав. Энэ улсад Шиллагийн адилаар суурин соёл урлаг, эрдэм сэхээрэл лавшран тогтсон. Тухайлбал 1377 онд буддын Чикчи хэмээх номыг төмрөөр барласан нь дэлхийн анхны төмөр бар байжээ.[7] 13-р зуунд Курё Их Монгол Улсын довтолгоонд өртөж байв. 30 жил дайтсны эцэст хараат, гэвч тусгаар тогтносон, үнэнч холбоотон нь болж хоцорчээ. Юань улс мөхөхийн алдад Курёгийн гадаад бодлого зөрчилдөж, эцэстээ 1392 онд И Сон Ге(Чусонь улсыг үндэслэгч Тэжу ван) жанжин төр эргүүлэн улсын ван болж, дараагийн зургаан зууны түүхнээ мөнхөрсөн Чусонь улсыг үндэслэжээ.

Чусонь улсын Кёнбук ордон

Чусоний түрүү 200 жилд нийслэл Кэгёнгоос Ханьсонд (өнөө Сөүл) шилжиж, дайн дажингүй амгалан байв. Сэжун ван солонгос үсгээ зохиож, улс даяар Күнзийн суртал сайшаагдан дээдлэгджээ. 1592-1598 оны хооронд Японы Тоёотоми Хидёши Солонгос төдийгүй өрнөш нэвтрэнэ гэж халдаар ирэхэд усан цэргийн И Сүнь-шинь жанжны "яст мэлхий онгоц", Мин улсын цэргийн тусламжтай байлдан байж төр улсаа алдалгүй үлджээ. Мин улстай угийн найрсаг Чусонь 1627, 1636 онд умардаас мандсан Манжтай хоёронтой байлдаж найрамдан төгсчээ. Чин улсын эвийг олон амар жимэр, дэлхийн дахинаас хамааралгүй хоёр зууныг үдээд Өрнөдийн шахалтаар нээгдсэн.

1870-д оноос Япон ахиад л Солонгосыг эзлэхийг оролдож эхэлсэн ба 1895 онд Чусоний хатан хааны амийг хорлож[8], улмаар 1905 онд ивгээлт орон (протекторат) болохыг тулган зөвшөөрүүлэв.[9] 1910-1945 оны хооронд Япон эзэнт Солонгос орон болов. Дэлхийн II дайны төгсгөлд АНУ, ЗХУ хоёр өөрсдийн дэглэмээр замнуулахын тулд Солонгосыг Японоос уралдан чөлөөлжээ.

Хуваагдсны дараах БНСУ[засварлах]

Гол өгүүлэл: Солонгосын түүх

Дайны дараах гурван жил Солонгосын өмнө хагас АНУ-ын цэргийн хяналтанд байж, капиталист (хөрөнгөт) эдийн засаг, ардчилсан дэглэмээр замнахад бэлтгэгджээ. Японоос Солонгосыг тусгаар тогтнуулахын төлөө тэмцэж явсан нөхдөөс АНУ-д гойд таалагдсан И Сын-мань 1945 онд АНУ-аас ирж, 1948 оны 8 сарын 13-нд БНСУ тунхаглагдахад анхны ерөнхийлөгч болжээ. Хүйтэн дайны арцалдааны анхны гэж болох Солонгосын дайн 1950-аас 1953 оны хооронд дэгдэв. ЗХУ-аар дэмжигдсэн Умар Солонгос эхний үед амжилттай давшиж, зорьсоноороо Солонгосыг бүхэлд нь коммунист улсдаа нэгтгэх шахсан ч АНУ, НҮБ-ийн хүчний тусламжаар Өмнөдийнхөн ухраан түрж умардын холбоотон БНХАУ-ын 1 сая цэргийн хүчтэй тулж дайн зогсчээ. 1953 оны 38-р өргөргөөр хил тогтоож, харилцан галаа зогсоосон гэрээнд АНУ, Умар Солонгос хоёр гарын үсэг зуралцжээ. Өмнөдийнхөн гарын үсэг зураагүй болохоор техникийн талаасаа хоёр Солонгос одоо ч дайны байдалд байгаа юм.[10]

Нийслэл Сөүл хот

1960 оны хавар оюутны эсэргүүцлийн жагсаалаар 85 настай И Сын-мань огцорч, тэр самуун цагт генерал Пак Жон-Хыи цэргийн хүчээр төрийн эрхийг авч 1979 онд алагдах хүртлээ ерөнхийлөгч байв. Түүний үед улс төрийн дарангуй дэглэмтэй боловч эдийн засаг экспортод чиглэн үсрэнгүй хөгжсөн. Пак Жон-Хыин дараа Куанжү хотын гэх мэт ардчиллыг хүссэн оюутан, хөдөлмөрчдийн хөдөлгөөнийг нухчан дарж байж бас нэгэн цэргийн эрхтэн Жон Дү-Хуан 1987 оны оюутны амь эрсдэлт хүртэл ерөнхийлөгчөөр ажиллажээ. Дараа нь ардчилсан сонгуульт 6-р бүгд найрамдах улсын үе эхэлжээ.[11]

1988 оны зуны олимпийн наадмыг Соүл гардан авсан. 1996 онд ЭЗХАХБ-ын гишүүн болсны дараа жил Өмнө Солонгос Азийн санхүүгийн хямралд дайрагдаж өнгөрсөн. 1998-2003 оны ерөнхийлөгч Ким Дэ-Жүн хоёр Солонгосыг эвлэрүүлэх дорвитой ажил санаачилж байснаараа Нобелийн энхтайвны шан хүртэв.[12] 2002 онд Японтой хамтран хөлбөмбөгийн ДАШТ-ыг хүлээн авсан. 2000-аад оноос Солонгос давалгаа буюу Өмнөд бүтээсэн хөгжим, кино урлагийн бүтээл олон улсын байнгын үзвэр болжээ.

Засаг захиргааны хуваарь[засварлах]

Өмнөд Солонгос нутаг дэвсгэр, түүнд оршин суугаа хүн ардаа засан захирах зорилгоор дөрвөн түвшний хэд хэдэн нэгжид хуваан тохинуулжээ. Нэгдүгээр түвшнийг аймгийн, дараах түвшнүүдийг хот, дүүрэг, хорооны гэж тодорхойлж болно. Нэгдүгээр зэрэгт аймаг (도-ту буюу ду) - 8, онцгой захиргаат аймаг (특별자치도 тыгбёл-чажиду) - 1, өргөн хот (광역시 куан-ёгши) - 6, онцгой хот (특별시 тыкбёл-ши) - 1, онцгой захиргаат хот (특별자치시 тыгбёл-чажиши) - 1 буюу бүгд 5 нэгжийн 17 нутаг байна. Удаах түвшинд 77 хот (시 ши), 85 хошуу (군 күнь, гүнь), 69 дүүрэг (구 кү, гү) болно. Гуравдугаар зэрэг, түвшинд 33 дүүрэг, олон тооны балгас (읍 ып, ыб), сум (면 мёнь), дөрөвдүгээр түвшинд хороо (동 тун, дун), гацаа (리 ри) болж хуваагддаг.

Газрын зураг # Нутгийн нэр Солонгос бичиг Латин галиг Хүн ам
онцгой хот — (солонгосоор 특별시 тыгбёл-ши)
1 Сөүл 서울특별시 Seoul 9,794,304
өөртөө засах онцгой хот — (солонгосоор 특별자치시)
2 Сэжун 세종특별자치시 Sejong 122,263
өргөн хот — (солонгосоор 광역시 куан-ёг-ши)
3 Пүсань 부산광역시 Busan 3,635,389
4 Тэгү 대구광역시 Daegu 2,512,604
5 Иньчонь 인천광역시 Incheon 2,628,000
6 Тэжонь 대전광역시 Daejeon 1,442,857
7 Куанжү 광주광역시 Gwangju 1,456,308
8 Үлсань 울산광역시 Ulsan 1,087,958
аймаг (солонгосоор 도 ту/ду)
9 Кёнги 경기도 Gyeonggi 10,415,399
10 Канвонь 강원도 Gangwon 1,592,000
11 Умар Чүнчон 충청북도 North Chungcheong 1,462,621
12 Өмнө Чүнчон 충청남도 South Chungcheong 1,840,410
13 Умар Чолла 전라북도 North Jeolla 1,890,669
14 Өмнө Чолла 전라남도 South Jeolla 1,994,287
15 Умар Кёнсан 경상북도 North Gyeongsang 2,775,890
16 Өмнө Кёнсан 경상남도 South Gyeongsang 2,970,929
өөртөө засах онцгой аймаг — (солонгосоор 특별 자치도)
17 Чэжү 제주특별자치도 Jeju 560,000

Хүн ам[засварлах]

Нийт хүн амын дийлэнх нь хот суурин газар амьдардаг ба 1970-1990 оны хооронд эдийн засгийн өсөлттэй холбоотойгоор орон нутгаас хот руу чиглэсэн шилжилт эрчимтэй явагдсан байна[13]. 10.3 сая оршин суугчидтай нийслэл Сөүл хот Өмнөд Солонгосын хамгийн том хот юм[14]. Бусад томоохон хотуудад Пусан (3.65 сая), Инчон (2.63 сая), Тэгү (2.53 сая), Тэжон (1.46 сая), Гванжу (1.41 сая), Ульсан (1.10 сая) багтана[15].

Ү · Х · З Өмнө Солонгос улсын 20 том хот
2010 оны хүн амын орон сууцны улсын тооллогын дүн[16]
 Дэс  Хот Нутаг Хүн ам  Дэс  Хот Нутаг Хүн ам
Сөүл
Сөүл

Пүсань
Пүсань

1 Сөүл Сөүл 9,794,304 11 Куян Кёнги 905,076 Иньчонь
Иньчонь

Тэгү
Тэгү

2 Пүсань Пүсань 3,414,950 12 Юн-Инь Кёнги 856,765
3 Иньчонь Иньчонь 2,662,509 13 Пүчонь Кёнги 853,039
4 Тэгү Тэгү 2,446,418 14 Аньсань Кёнги 728,775
5 Тэжонь Тэжонь 1,501,859 15 Чонжү Умар Чүнчон 666,924
6 Куанжү Куанжү 1,475,745 16 Чоньжү Умар Чолла 649,728
7 Үлсань Үлсань 1,082,567 17 Аньян Кёнги 602,122
8 Сүвонь Кёнги 1,071,913 18 Чоньань Өмнө Чүнчон 574,623
9 Чанвонь Өмнө Кёнсан 1,058,021 19 Намъянжү Кёнги 529,898
10 Соннам Кёнги 949,964 20 Пухан Умар Кёнсан 511,390

Хоёр Солонгос хуваагдсны дараа 4 сая орчим цагаачид Хойд Солонгосоос дүрвэн ирсэн байдаг. Солонгосчууд Солонгосын дайны дараа АНУ, Канад руу нилээдгүй цагаачилсан ба энэ байдал 1990 оны дунд үеэс багасаж эхэлжээ. Өмнөд Солонгосын нийт хүн ам одоогийн байдлаар 48,850,000 байна. Дундаж насалт нь 77 ба үүнээс эмэгтэйчүүдийнх 80, эрэгтэйчүүдийнх 73 болж байна.

Өмнөд Солонгосын хүн амын өсөлтын төлөв

Солонгос дахь гадаадын иргэдийн тоо сүүлийн жилүүдэд нэмэгдсээр байгаа ба 2007 оны байдлаар 1 сая гаруй гадаадын иргэн байгаагаас 104,749 нь Солонгосчуудтай гэрлэсэн, 404,051 нь ажиллаж буй, 225,273 нь хууль бус цагаачид байна[17].

Орон нутагт амьдрах сонирхолтой эмэгтэйчүүдийн тоо буурсан тул Солонгосын фермерүүд (тариаланчид) Зүүн өмнөд Ази, Зүүн Европын ядуу орноос эхнэр авах үзэгдэл ихсэж байна. 2006 оны судалгаагаар шинээр гэрлэсэн фермерүүдийн 41% нь гадаад бүсгүйчүүдтэй суусан байна[18].

Өмнөд Солонгост АНУ-ын армийн 31,000 бие бүрэлдэхүүн байрладаг[19].

Шашин шүтлэг[засварлах]

2005 оны байдлаар нийт хүн амын 46.5% нь шашин шүтдэггүй[20] ба 29.3% нь Христын (үүнээс 18.3% нь протестант, 10.9% нь католик), 22.8% нь буддын шашин шүтэж байна. Өмнөд Солонгос гадаадад явуулсан шашны номлогч нарынхаа тоогоор Дэлхийд АНУ-ын дараа 2-т ордог байна[21].

Газарзүйн байрлал ба уур амьсгал[засварлах]

Өмнөд Солонгосын байрзүйн зураг

Өмнөд Солонгос нь Сoлонгосын хойгийн өмнөд хэсгийг эзлэн оршино. Уг хойг нь хойноос урагш нийт 1,100 км урт бөгөөд хойд хэсгээрээ Ази тивтэй холбогдоно. Энэхүү уулархаг хойг нь баруун талаараа Шар тэнгис, зүүн талаараа Япон тэнгисээр (Зүүн тэнгис) хүрээлэгдэнэ.

БНСУ нь нийт 99.6 мянган хавтгай ам дөрвөлжин км газар нутагтай[22]Загвар:Dead link ба газарзүйн хувьд 4 бүс нутагт хувааж болно. Зүүн хэсэг нь нарийн далайн эрэг бүхий өндөр уулс, баруун хэсэг нь далайн эрэг, голын ай сав бүхий тэгш тал, баруун өмнөд хэсэг нь уулс ба хөндий, зүүн өмнөд хэсэг нь Накдун голын ай саваас бүрдсэн тэгш тал юм. Солонгос орны газар нутгийн ихэнхи хэсэг нь уулархаг газар эзэлдэг бөгөөд нам дор, тэгш тал нийт газар нутгийн 30%-ийг эзлэнэ.

Ганвонду дахь Сораксан уул

Солонгосын баруун ба өмнөд эргийн дагуу 3000 гаруй жижиг арлууд байдгаас хамгийн том нь 1,845 км кв талбайтай, өмнөд эргээс 100км зайд орших Чэжү арал юм. Мөн томоохон гол мөрөн байдгаас БНСУ–ын нийслэл Сөүл хотын төвөөр урсах Хан мөрөн (514 км), өмнөд хэсгээр урсах Накдун мөрөн (525 км) юм.

Уур амьсгал[засварлах]

Хавар, зун, намар, өвлийн 4 улиралтай. Өвөлдөө Сөүл орчимд 1-р сард дунджаар -7 °C -с 1 °C хүрч хүйтэрнэ. Зун 7 сард дунджаар 22 °C -с 29 °C байна. Уулархаг газраар өвөл илүү хүйтэн байх ба 6-9-р сарын хооронд бороо хамгийн ихээр орно. Өмнөд эрэг орчмоор аадар бороо бүхий хар салхи зуны сүүл саруудад үзэгдэнэ. Жилийн дундаж хур тундас 1,370 мм-с (Сөүлд) 1,470 мм-т (Пусан) хэлбэлзэнэ.

Хүрээлэн байгаа орчин[засварлах]

Хүн ам нягт сууршсан хотуудад агаарын болон усны бохирдолын асуудал тавигдаж байна. Хүрээлэн байгаа орчныг хамгаалах, сэргээн босгох талаар томоохон ажлууд хийж байгаагийн жишээ нь Сөүл хотын төвд байгуулсан хиймэл гол бүхий (цэвэр ус) Чонгэчон болж байна[23]

Өмнөд Солонгос нь хүрээлэн байгаа орчныг хамгаалах Дэлхийн томоохон байгууллага, протоколуудад нэгдсэн орон болно[24].

Эдийн засаг[засварлах]

Ёоиду арал, Сөүл. Санхүүгийн томоохон төв

Өмнөд Солонгосын эдийн засаг Дэлхийд эхний 8-т, Азид эхний 3-т орж байна[25][26]. Гадаад худалдааны гол түнш нь Хятад[27]. Солонгосын эдийн засгийн тулгуур нь автомашин, хагас дамжуулагч, электроник, усан онгоц, гангийн үйлдвэрлэл юм.

1950-д оны үед Солонгос нь Азийн хамгийн ядуу орны нэг байв. Японы захиргаанд байх үед байгалийн баялагын ихэнхийг олборлож дууссан ба Солонгосын дайны үед тус улс бүрэн сүйрсэн байна. 1962 онд цэргийн эргэлтээр төрийн эрхийг авсан генерал Пак Чон Хи-гий удирдлагаар Солонгосын эдийн засаг сэргэж эхэлсэн ба 40 жилийн дотор газар тариалан, загас агнуурын орноос өндөр технологи бүхий аж үйлдвэржсэн орон болж хувирчээ.

Пак Чон Хи ЗХУ-ын загвараар 5 жилийн тутмын макро эдийн засгийн төлөвлөгөөг хэрэгжүүлж эхэлсэн[28] ба 1965 онд Японтой харилцах харилцаагаа хэвийн болгосноор гадаад худалдаа, хөрөнгө оруулалт ихээхэн нэмэгджээ. Эхлээд хөнгөн үйлдвэр, дараа нь хүнд үйлдвэрүүд байгуулагдаж, 1973 он гэхэд Өмнөд Солонгос нь эдийн засгийн хувьд Дэлхийд 34-т орох болов[29].

Эдийн засгийн энэ өсөлтийг "Хөн мөрний эрэг дэх ид шид" гэж нэрлэх болсон ба 1980-1990 онд Солонгос нь нэхмэл, даавуу, гутлын экспортоос илүү автомашин, электроник, усан онгоц, ган үйлдвэрлэж, экспортлох болжээ. Улмаар өндөр технологийн бүтээгдэхүүн болох компьютерийн дэлгэц, гар утас, хагас дамжуулагч үйлдвэрлэж эхлэв.

Өмнөд Солонгос нь гар утасны үйлдвэрлэлээрээ Дэлхийд тэргүүлдэг орон

Өмнөд Солонгосын тэргүүлэгч компаниуд болох Хёндэ, Самсунг, Эл Жи, Эс Кэй зэрэг хувийн (гэр бүлийн) компаниуд нь Пак-ийн удирдлагын үеийн санхүүгийн болон татварын тааламжтай нөхцөлд цэцэглэн хөгжсөн байна[30].

1997 оны Азийн санхүүгийн хямралын үеэр Өмнөд Солонгосын эдийн засгийн сул тал (жишээлбэл, ихээхэн хэмжээний гадаад өр гэх мэт) ил гарсан ба энэхүү хямрал хоёр үе шаттайгаар явагджээ. Эхнийх нь 1997 онд, дараагийнх нь 1999 онд болсон Дэү компанийн дампууралаар илэрсэн байна[31]. Дэү компанийн дампууралыг Дэлхийн түүхэн дэх хамгийн том дампуурал гэж тооцож байна[32]. Уг хямралын дараанаас компаниудын бүтэц өөрчлөгдөн, 2003 он гэхэд Өмнөд Солонгосын хамгийн том гэр бүлийн 30 компанийн талаас илүү нь хувьцаат компани болжээ[33]

2003-2005 оны хооронд эдийн засгийн жилийн өсөлт 4% болж буурав[34]. Энэ бууралт нь хувь хүмүүсийн картын зээл, Хятадын ихээхэн хэмжээний импорт зэргээс үүдэлтэй байна. 2005 оноос хэрэгжүүлж эхэлсэн үл хөдлөх хөрөнгийн, тэтгэвэрийн, ажиллах хүчний шинэтгэлийн дүнд[35], 2006 оны эдийн засгийн өсөлт 5.1%-д хүрсэн байна.

Өмнөд Солонгосын эдийн засаг нь дунд зэргийн инфляци, ажилгүйдлын бага төвшин, экспорт, орлогын харьцангуй тэгш байдал зэргээр тодорхойлогдоно[36][37][38]

Одоогийн байдлаар Өмнөд Солонгосын автомашин, усан онгоцны үйлдвэрлэл эдийн засгийн үндэс нь болж байна. Өмнөд Солонгосын Хёндэ моторс ба түүний салбар Киа моторс нь Дэлхийн 5 дахь том автомашин үйлдвэрлэгч юм[39]. Солонгосын автомашин үйлдэрлэгчид хэдийгээр Европийн холбоотой байгуулсан Чөлөөт худалдааны хэлэлцээрийн хугацаа нь дууссан ч гэсэн Европийн холбооны улсуудад дахь экспортын хэмжээгээ нэмэгдүүлэхээр төлөвлөж байна[40].

Өмнөд Солонгосын усан онгоцны үйлдвэрлэл нь Дэлхийд хамгийн томд тооцогдож байгаа ба 2004 онд үйлдвэрлэлийн хэмжээгээрээ Японыг гүйцсэн байна[41]. Өмнөд Солонгос нь дунджаар ажлын 4 өдөрт, 80 сая ам.долларын өртөг бүхий нэг усан онгоцийг үйлдвэрлэдэг ба 2006 оны байдлаар Дэлхий дээр шинээр үйлдвэрлэж буй 3 онгоц тутмын нэгийг үйлдвэрлэж байжээ.

Хэдийгээр Өмнөд Солонгос одоогоор усан онгоц үйлдвэрлэл, захиалгын хэмжээгээрээ илүү байгаа ч, Хятад улс 2015 он гэхэд Дэлхийн хамгийн том усан онгоц үйлдвэрлэгч болох зорилт тавьж байна. Гэхдээ одоогоор Солонгосын усан онгоц хямд өртөгтэй байгаа юм[42].

Шинжлэх ухаан ба технологи[засварлах]

Сансрын хөтөлбөр[засварлах]

Альберт HUBO робот

Өмнөд Солонгос нь ОХУ-тай хамтран сансрын хөтөлбөр хэрэгжүүлж[43], Ариранг-1, Ариранг-2 хиймэл дагуулууд хөөргөөд байна.

2008 онд Өмнөд Солонгос нь өөрийн сансрын буудалыг (Naro Space Center) ашиглалтанд оруулахаар ажиллаж байна. Уг буудал нь Солонгосын Сансар судлалын хүрээлэнд харьяалагдах ба пуужин хөөргөх тавцан, хяналтын байр, пуужингийн цогцолбор, туршилтын цогцолбор, сургалтын байр зэргээс бүрдэнэ[44]. Өмнөд Солонгосоос анхны сансрын нисгэгч нь И Сү Ён гэдэг эмэгтэй байсан ба 2008 оны 4 сарын 8-нд Оросын Союз ТМА-12 хөлгөөр сансарт ниссэн байна[45].

Робот[засварлах]

Солонгосын шинжлэх ухаан, технологийн ахисан төвшний хүрээлэн нь хүнтэй төстэй, HUBO роботыг зохион бүтээсэн байна. Уг робот болон Японы Хонда моторс компанийн зохиосон ASIMO робот 2 нь алхаж чаддаг хүнтэй төстэй роботууд юм[46]. Анхны HUBO роботын өртөг нь 1 сая доллар байсан ба 3 жил зарцуулсан байна[47].

Ишлэл[засварлах]

  1. YonseiЗагвар:Disambiguation needed Korean 1-1, English Version, 2007, p. XII
  2. Korea's Population: 50 million. National Statistics Office (2012). August 8, 2012-д хандсан.
  3. 3.0 3.1 3.2 3.3 South Korea. International Monetary Fund (September 2011). November 1, 2012-д хандсан.
  4. Gini index, CIA World Fact Book.
  5. Human Development Report. United Nations (2011). November 5, 2011-д хандсан.
  6. Korea's History (Ko-Choson, Three Kingdoms, Parhae Kingdom, Unified Shilla, Koryo Dynasty, Colonial Period, Independence Struggle, Provisional Government of Korea, Independence Army, Republic of Korea,)
  7. URL_ID=3946&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html World's oldest printed Doc
  8. Murder of Empress Myeongseong
  9. Forced Annexation
  10. South Korea. U.S. Department of State. 2006-09-16-д хандсан.
  11. http://www.yolsa.org/sub_plus_1.html Yolsa.org Information on Anti-Yushin protests
  12. The Nobel Peace Prize 2000. The Nobel Foundation (2000). February 17, 2009-д хандсан.
  13. South Korea. CIA Country Studies. 2006-04-22-д хандсан.
  14. World City Populations. 2006-04-04-д хандсан.
  15. Populations for all cities as of 2005, By city and province. NSO Database. 2006-04-22-д хандсан.
  16. The result of 2010 Population and Housing Census of Korea, Statistics Korea
  17. http://joongangdaily.joins.com/article/view.asp?aid=2880037
  18. http://joongangdaily.joins.com/article/view.asp?aid=2880519
  19. US military figures as of 2005, from [1] (Excel file) Tim Kane Global US Troop Deployment, 1950-2003
  20. According to figures compiled by the South Korean National Statistical Office. 인구,가구/시도별 종교인구/시도별 종교인구 (2005년 인구총조사). NSO online KOSIS database. 2006-08-23-д хандсан. This should not be confused with other figures which report only the percentage of the religious population that are Buddhist, Christian, Cheondoist, etc...
  21. Korean Christian missionaries. Christianity Today. 2006-09-15-д хандсан.
  22. The estimated area rises steadily from year to year, possibly due to land reclamation. 행정구역(구시군)별 국토적. Korea Statistical Information Service. 2006-03-27-д хандсан.
  23. Seoul Metropolitan Government - "A Clean, Attractive & Global City, Seoul!"
  24. Загвар:Factbook
  25. IMF (2007). "World Economic Outlook Database, October 2007". 2007. IMF. Retrieved on 2008-02-12.
  26. IMF (2007). "World Economic Outlook Database, October 2007". 2007. IMF. Retrieved on 2008-02-12.
  27. Trade Policy Outlook for Second-term Bush Administration
  28. Soviet Economic Development
  29. NationMaster - NationMaster Survey
  30. See Cumings 1997, chapter 6.
  31. KOIS (2003), pp. 238-239.
  32. [2] Paper: Economic Reform in South Korea: An Unfinished Legacy
  33. 18 out of 30, according to Country Studies: South Korea. The Economist (2003-04-10). 2006-04-06-д хандсан.
  34. GDP - Rank order - Real Growth Rate. CIA Factbook. 2006-09-15-д хандсан.
  35. Anti-Speculation Measures. Hankooki Ilbo. 2006-09-15-д хандсан.
  36. Field Listing - Inflation Rate - (consumer prices). CIA Factbook. 2006-09-15-д хандсан.
  37. Field Listing - Unemployment Rate. CIA Factbook. 2006-09-15-д хандсан.
  38. Field Listing - Exports. CIA Factbook. 2006-09-15-д хандсан.
  39. Hyundai-Kia Pass Nissan to Become Worlds Sixth Largest Automaker - Automobile.com Auto News
  40. BBC NEWS | Business | S Korea and EU begin trade talks
  41. Shipbuilding on the rise in South Korea - Ports And Shipping | Business Asia | Find Articles at BNET.com
  42. S. KOREAN SHIPYARDS DOMINATE HIGH-VALUE-ADDED SHIP MARKET. Industry & Business Article - Research, News, Information, Contacts, Divisions, Subsidiaries, Business Associations
  43. Korea, Russia enter full-fledged space partnership | Korea.net News
  44. South Korea Begins Construction Of New Space Center – Korean Information Service, SpaceDaily, August 12, 2003
  45. S. Korea names woman as first astronaut – Korean CNN, March 10, 2008
  46. Lugmayr, Luigi (2004-12-22). New Humanoid Robot: HUBO Robot from Korea. I4U. 2007-07-07-д хандсан.
  47. Kyu, Lee Sung; Todd Thacker (2005-01-18). Korean Robotics Steps Into the Future. OhmyNews. 2007-07-07-д хандсан.

Гадаад холбоос[засварлах]

Commons
Викимедиа дуу дүрсний сан: South Korea