Ирак
Чөлөөт нэвтэрхий толь, Википедиагаас
| Уриа الله أكبر (Араб) Аллаху Акбар (Бурхан бол агуу) |
|
| Төрийн дуулал Маутини (шинэ) (Миний эх орон) Ардх Алфоратайн (хуучин)1 |
|
 |
|
| Нийслэл | Багдад2 |
| Албан ёсны хэл(нүүд) | Aраб, Kурд, Арамай3 |
| Засаглал | Парламентийн засаглалтай бүгд найрамдах улс (үүсч хөгжиж байгаа) |
| - Ерөнхийлөгч | Жалал Талабани |
| - Ерөнхий Сайд | Нури аль-Малики |
| Тусгаар тогтнолын үйл явдлууд | |
| - Османы эзэнт гүрнээс тусгаарласан | 1919 оны 10 сарын 1 |
| - Британий эзэнт гүрнээс тусгаарласан | 1932 оны 10 сарын 3 |
| Газар нутаг | |
| - Нийт | 438,317 км² (58-д) |
| - Ус (%) | 1.1 |
| Хүн ам | |
| - 2007 оны тооцоо | 29,267,000 (39-д) |
| - Нягтшил | 66/км² (125-д) |
| ҮНБ | 2006 оны тооцоо |
| - Нийт | $89.8 тэрбум (61-д) |
| - 1 хүнд оногдох ҮНБ | $2,900 (130-д) |
| ХХИ (1999 он) | 0.567 (?-д) – дунд |
| Мөнгөн тэмдэгт | Ирак динар (IQD) |
| Цагийн бүс | UTC+3 |
| Улсын домэйн нэр | .iq |
| Утасны код | +964 |
| 1Курдууд Эй Рекоб-г хэрэглэдэг 2Ирак Курдистаны нийслэл нь Арбил 3Араб, Курд хэл нь засгийн газрын албан ёсны хэлнүүд. Ассир хэл, Ирак Туркмен хэлүүд нь орон нутгийн зарим хэсэгт албан ёсны. |
|
_of_Iraq_2008.svg)
Ирак, албан ёсоор Бүгд Найрамдах Ирак Улс (Араб хэл: جمهورية العراق, Жумхурияту л-ʿИрак) нь Баруун Азийн орон юм. Ирак нь Загросын нурууны баруун хойд хэсгийн ихэнх хэсгийг дагаж, Сирийн цөлийн зүүн хэсэг, Арабын цөлийн хойд хэсэгт оршдог. Өмнөд талдаа Кувэйт, Саудын Араб, баруун талдаа Йордан, баруун хойд талдаа Сири, хойд талдаа Турк, зүүн талдаа Иран орнуудтай хиллэдэг. Умм Касрт Персийн булан дээр маш нарийн эрэгтэй. Иракт орших гол мөрнүүд болох Тигр, Евфрат мөрнүүд нь Иракт хөдөө аж ахуй эрхэлж болох нутгийг бүрдүүлдэг.
Нийслэл хот нь Багдад бөгөөд улсынх нь төв зүүн хэсэгт оршдог. Иракын түүх нь Эртний Месопотамиас эхлэдэг. Тигр, Ерврат мөрний хоорондох газар нутагт соёл иргэншил, бичиг үсэг анх үүссэн гэдэг. Ирак нь урт удаан түүхийнхээ явцад Аккадын, Ассирийн, Вавилоны, Аббасидын эзэнт гүрнүүдийн төв, мөн Ахеменидын, Македонийн, Партын, Сассанидын, Умаяяадын, Монголын, Османы, Британы эзэнт гүрнүүдийн хэсэг болж байжээ.
2003 онд Иракт довтолсны дараа олон орны (голдуу АНУ, Их Британи) цэргүүд Иракыг эзлэж байна. Энэ довтолгоо болон дайн нь маш олон үр дагаварт хүргэсэн бөгөөд үүнд, улс дотор үймээн самуун дэгдэх, улс төрийн тогтолцооны эвдрэл, хуучны ерөнхийлөгч Саддам Хуссейны буулгалт ба цаазлалт, мөн улс төрийн тэнцвэртэй байдал, эдийн засаг, дэд бүтэц, газрын тосны хэрэглээ г.м. олон тооны улсын хэмжээтэй том асуудал зэрэг байна. 2007 оны Сүйрсэн орнуудын индекст Ирак нь Суданы дараа дэлхийн хоёр дахь хамгийн тогтворгүй орон хэмээн тэмдэглэгджээ. АНУ-ын армийн удирдлага доор Ирак нь 18 мужаас бүтсэн (мухафадхат) парламентийн засаглалтай ардчилсан орныг бүтээж байна.
[Засварлах] Гадаад холбоос
 |
Commons: العراق - зураг, медиа материалууд |
| Азийн орнууд |
|---|
| Азербайжан1 | АНЭУ | Армен | Афганистан | Балба | Бангладеш | Бахрейн | Бруней | Бутан | Вьетнам | Гүрж1 | Египет2 | Зүүн Тимор (Тимор-Лесте)3 | Израйль | Индонез3 | Йордан | Ирак | Иран | Йемен | Казахстан1 | Камбож | Катар | Кипр | Кыргызстан | Кувейт | Лаос | Ливан | Малайз | Мальдив | Монгол | Мьянмар | Оман | Орос1 | Пакистан | Саудын Араб | Сингапур | Сири | Хойд Солонгос | Өмнөд Солонгос | Тажикстан | Бүгд Найрамдах Хятад Улс (Тайвань)4 | Тайланд | Туркменистан | Турк1 | Узбекистан | Филиппин | Хятад | Шри Ланк | Энэтхэг | Япон |
| 1 Нутаг дэвсгэрийн ихэнх буюу зарим хэсэг нь Европт оршдог. 2 Нутаг дэвсгэрийн ихэнх буюу зарим хэсэг нь Африкт оршдог. 3 Нутаг дэвсгэрийн бүх буюу зарим хэсэг нь Далайн орнуудад оршдог. 4 Бүгд Найрамдах Хятад Улс буюу Тайвань нь НҮБ-ийн гишүүн биш.  |
| Исламын шашинт улсуудын байгууллага (OIC) |
|---|
| Азербайжан | Алжир | АНЭУ | Афганистан | Бангладеш | Бахрейн | Бенин | Бруней | Буркина Фасо | Габон | Гайана | Гамби | Гвиней | Гвиней Биссау | Египет | Жибути | Зааны ясан эрэг | Индонез | Ирак | Иран | Йемен | Йордан | Казахстан | Камерун | Катар | Комор | Кувейт | Кыргызстан | Ливан | Ливи | Мавритани | Малайз | Мали | Мальдив | Марокко | Мозамбик | Нигер | Нигери | Оман | Пакистан | Палестин | Саудын Араб | Сенегал | Сири | Сомали | Судан | Суринам | Сьерра-Леоне | Тажикистан | Того | Тунис | Турк | Туркменистан | Уганда | Узбекистан | Чад |
 |
Энэ өгүүлэл хэт богино байна. Үүнийг өргөжүүлж Википедиад туслаарай. |
