Франц

Чөлөөт нэвтэрхий толь, Википедиагаас

Франц (Франц хэл: France), албан ёсоор Бүгд Найрамдах Франц Улс (Франц хэл: République française) нь голдуу Баруун Европд орших улс юм. Европ дахь эх газрын Францаас гадна бусад тивүүд, арлуудад газар нутагтай. Эх газрын Франц нь Газар дундын тэнгисээс Английн суваг, Хойд тэнгис хүртэл, Рейн мөрнөөс Атлантын далай хүртэл тус тус үргэлжилнэ. Францчууд эх орноо геометрийн дүрсээс нь шалгаалж L’Hexagone буюу "6 өнцөгт" хэмээн нэрлэх нь олонтаа. Франц нь Хагас-ерөнхийлөгчийн засаглалтай бүгд найрамдах улс бөгөөд хууль тогтоох, гүйцэтгэх болон шүүх засаглал нь нэгдмэл. Нийслэл нь Парис хот.

Эх газрын Франц нь Бельги, Люксембург, Герман, Швейцари, Итали, Монако, Андорра, Испани улсуудтай хиллэдэг. Мөн Францын газар нутаг болох Франц Гвиана нь Бразил, Суринам улсуудтай, Сэйнт-Мартин нь Нидерландын Антилийн арлуудтай тус тус хил залгана. Ла-Маншийн хоолой доорх Чаннель туннелаар (Channel Tunnel) Британитай залгадаг.

17-р зууны сүүл үеэс 19-р зууны эхэн үе хүртэл Франц нь дэлхийн хамгийн хүчирхэг орнуудын тоонд тооцогдож байв. 18, 19-р зуунд Франц нь баруун Африк, зүүн өмнөд Азид, маш том колонийн гүрнийг байгуулж чадсан бөгөөд тухайн нутгуудын соёл урлаг, улс төрд ихээхэн нөлөөлжээ. Франц нь өндөр хөгжилтэй орон бөгөөд эдийн засаг нь номинал ҮНБ-р дэлхийд зургаад, худалдан авах чадварын паритетаар тооцсон ҮНБ-ээр наймд жагсдаг. Мөн жил бүр 82 сая гадаадын жуулчдыг хүлээн авдаг (бизнесийн зорилгоор ирсэн хүмүүсийг тооцсон, гэхдээ 24 цагаас доош байсан хүмүүсийг тооцоогүй), жуулчдынхаа тоогоор тэргүүлдэг. Франц нь Европын холбоог анх байгуулсан орнуудын нэг бөгөөд гишүүн орнуудаас хамгийн их нутаг дэвсгэртэй. Мөн НҮБ-ыг байгуулсан орнуудын нэг бөгөөд Франкониофи, Их Найм, Латин холбоо зэрэг байгууллагуудын гишүүн. Үүнээс гадна НҮБ-ын Аюулгүйн Зөвлөлийн байнгын гишүүн бөгөөд цөмийн зэвсэгтэй орон юм.

Агуулга 1 Газар нутаг 1.1 Уур амьсгал 2 Байгаль орчин 3 Хүн ам 4 Засаг захиргааны бүтэц 5 Гадаад холбоос

[Засварлах] Газар нутаг

Эх газрын Францын газрын гадаргын гуравны хоёрыг тэгш тал эзэлнэ. Үлдэх хэсэгт нь Альпын нуруу (Баруун Европын хамгийн том нуруу), Пиренейн уулс, Юра, Төв өндөрлөг, Восжийн толгод зэрэг уул нурууд байна. Далайд 4 гарцтай: Ла Манш, Хойд тэнгис, Атлантын далай, Газар Дундын Тэнгис. Франц улс 5500 км эрэг хавийн газар нутагтай.

[Засварлах] Уур амьсгал

Уур амьсгалын гурван төлөвтэй:

• баруун хэсэгтээ далайн уур амьсгалтай
• өмнө зүгт Газар Дундын Тэнгисийн уур амьсгалтай
• төв ба зүүн хэсгээрээ эх газрын уур амьсгалын шинж давамгайлдаг.

[Засварлах] Байгаль орчин

Хөдөө аж ахуй ба ойн үйлдвэрийн 48 сая га талбайгаас 82% нь томоохон хотуудад бий.

Франц улсад 136 нэр төрөл модны эфирийн тос гаргаж авч байгаа нь Европын орнуудын хувьд онцгой тохиолдол юм. Франц улс байгалийнхаа нөөц өвийг хадгалан хамгаалахын тулд төрөөс дараах газруудыг бий болгожээ. Үүнд:

• Байгалийн нөөц газар 132
• Биологийн хамгаалалтай бүс нутаг 463
• Далайн эрэг хавийг хамгаалах байгууллага 389 газрыг хамгаалалтад авчээ.

Газар нутгийн 7%-тай тэнцэх хэмжээний талбай бүхий 35 дархан цаазтай газар байгуулсан. Байгаль орчныг хамгаалахад 22,1 тэрбум евро зарцуулсан ба оршин суугч бүрээс 378 евро буюу 2480 франк гаргасан. Нийт төсвийн дөрөвны гурвыг бохир ус, хог хаягдлын асуудлыг шийдвэрлэхэд зарцуулдаг. Олон улсын хэмжээнд НҮБ-аас гаргасан байгаль цаг уур, цөлжилтийн тухай гэрээ, хэлцэлийн ихэнхэд нь Франц улс идэвхтэй оролцсоор ирсэн.

[Засварлах] Хүн ам

Нийт хүн ам нь 2008 оны байдлаар 64,473,140, үүнээс эх газрын Францад 61,875,822. Нягтшил нь 1 км.кв. газарт 114 хүн. Франц улсад 150000-аас дээш оршин суугчидтай 52 томоохон хот суурин газар бий. Хамгийн олон оршин суугчидтай хотууд (2000 оны байдлаар):

• Парис, 9,8 сая
• Лион, 1,4 сая
• Марсель, 1,4 сая
• Лилль, 1,1 сая
• Түлүз, 1,1 сая

[Засварлах] Засаг захиргааны бүтэц

Франц улс нь 22 бүс нутаг, 96 мужид хуваагдана. Далайн чанадын 4 муж нь:

• Гуаделупе
• Мартиник
• Франц Гвиана
• Реюньон байна.

[Засварлах] Гадаад холбоос

Commons: France - зураг, медиа материалууд

v • d • e Европын орнууд
Австри | Азербайжан1 | Албани | Андорра | Армен2 | Беларусь | Бельги | Болгар | Босни-Герцеговин | Ватикан | Герман | Грек | Гүрж1 | Дани3 | Ирланд | Исланд | Испани1 | Итали1 | Казахстан1 | Кипр2 | Косово5 | Орос1 | Латви | Литва | Лихтенштейн | Люксембург | Македон4 | Мальта | Молдав | Монако | Монтенегро | Нидерланд3 | Норвеги3 | Нэгдсэн Вант Улс | Польш | Португал3 | Румын | Сан-Марино | Серби | Словак | Словени | Турк1 | Унгар | Украйн | Финлянд | Франц1 | Хорват | Чех | Швейцари | Швед | Эстон
1 Европоос гадна нутаг дэвсгэртэй. 2 Тэр чигээрээ Баруун Азид орших ч Европтой соёл-улс төрийн холбоотой. 3 Европоос гадна харъяат нутаг дэвсгэр буюу түүнтэй ойролцоо нутагтай. 4 Нэр нь Гректэй маргаантай. 5 2008 оны 2 сарын 17-нд Сербиэс тусгаар тогтносноо зарласан ба НҮБ-ын 50 гишүүн хүлээн зөвшөөрдөг.

v • d • e Их Найм
Франц |  Итали |  Канад |  Герман |  Америкийн Нэгдсэн Улс |  Их Британи |  Япон |  Оросын Холбооны Улс