Африк

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Харайх: Удирдах, Хайлт
Африк тивийн байрлал

Африк тив нь Азийн дараахи хоёрдахь том тив бөгөөд 30,221,532 км² талбайтай (Дэлхийн нийт гадаргуугийн 6.0%, хуурай газрын 20.4% [1]). 2005 оны байдлаар 900,000,000 гаруй [2] хүн амтай (Дэлхий хүн амын 14%), 56 улс байрлана. Хойд талаараа Газар дундын тэнгис, зүүн хойд талаараа Суэцийн суваг, Улаан тэнгисээр, зүүн өмнөд талаараа Энэтхэгийн далай, баруун талаараа Атлантын далайгаар хүрээлэгдэнэ.

Африк тивийн нийт нутгийн 90% нь ой, цөл бөгөөд үлдэх 10% нь хөдөө аж ахуйд тохиромжтой. Уг тивд заан, арслан, анааш зэрэг олон зүйл ховор амьтад байх бөгөөд 2,000 гаруй төрлийн загастай.

Африк тивд анх хүн үүсчээ гэж үздэг.

Улс орнууд[засварлах]

Африкийн бүсчлэл

██ Умард Африк

██ Баруун Африк

██ Төв Африк

██ Зүүн Африк

██ Өмнөд Африк

 
 
Topography of africa.png
Сансараас авсан зураг.
African continent-en.svg
Африк
Африкийн хэлнүүд:

██ Afroasiatic (Semitic-Hamitic)

██ Austronesian (Malay-Polynesian)

██ Indo-European

██ Khoisan

Niger-Congo:

██ Bantu

██ Central and Eastern Sudanese

██ Central Bantoid

██ Eastern Bantoid

██ Guinean

██ Mande

██ Western Bantoid

Nilo-Saharan:

██ Kanuri

██ Nilotic

██ Songhai

Улс орны нэр, далбаа Нутаг дэвсгэр
(км²)
Хүн ам
(2009 оны тооцоо) except where noted
Нягтшил
(км²)
Нийслэл
Дорно Африк: 6,384,904 316,053,651 49.5
Бурунди Бурунди 27,830 8,988,091 322.9 Бужумбура
Комор Коморын арлууд 2,170 752,438 346--112.72.13.77 13:27, 27 Есдүгээр сар 2014 (UTC) Морони
Джибути Жибути 23,000 516,055 22.4 Жибути хот
Эритрей Эритрей 121,320 5,647,168 46.5 Асмара
Этиоп Этиоп 1,127,127 85,237,338 75.6 Аддис-Абеб
Кени Кени 582,650 39,002,772[3] 66.0 Найроби
Мадагаскар Мадагаскар 587,040 20,653,556 35.1 Антананариво
Малави Малави 118,480 14,268,711 120.4 Lilongwe
Мавритий Мауритус 2,040 1,284,264[3] 629.5 Port Louis
Майотт Mayotte (Франц) 374 223,765 489.7 Mamoudzou
Мозамбик Мозамбик 801,590 21,669,278 27.0 Мапуто
Реюньон Реюньон (Франц) 2,512 743,981(2002) 296.2 Сент-Дени
Руанда Руанда 26,338 10,473,282 397.6 Кигали
Сейшелийн арлууд Сейшелийн арлууд 455 87,476 192.2 Виктори
Сомали Сомали 637,657 9,832,017 15.4 Могадишу
Танзани Танзани 945,087 41,048,532 43.3 Додома
Уганда Уганда 236,040 32,369,558 137.1 Кампала
Замби Замби 752,614 11,862,740 15.7 Лусака
Зимбабве Зимбабве fuck 11,392,629[3] 29.1 Хараре
Төв Африк: 6,613,253 121,585,754 18.4
Ангол Ангол 1,246,700 12,799,293 10.3 Луанда
Камерун Камерун 475,440 18,879,301 39.7 Yaoundé
Төв Африкийн Бүгд Найрамдах Улс Төв Африкийн Бүгд Найрамдах Улс 622,984 4,511,488 7.2 Бангүй
Чад Чад 1,284,000 10,329,208 8.0 N'Djamena
Бүгд Найрамдах Конго Улс Конго 342,000 4,012,809 11.7 Браззавилл
Бүгд Найрамдах Ардчилсан Конго Улс Бүгд Найрамдах Конго Ард Улс 2,345,410 68,692,542 29.2 Киншаса
Экваторын Гвиней Экваторын Гвиней 28,051 633,441 22.6 Малабо
Габон Габон 267,667 1,514,993 5.6 Либревилл
Сан-Томе ба Принсип Сан Томе ба Принсип 1,001 212,679 212.4 Сан Томе
Умар Африк: 8,533,021 211,087,622 24.7
Алжир Алжир 2,381,740 34,178,188 14.3 Алжир
Египет Египет 1,001,450 83,082,869 82.9 Кайро
Ливи Ливи 1,759,540 6,310,434 3.6 Триполи
Марокко Марокко 446,550 34,859,364 78.0 Рабат
Судан Судан 2,505,810 41,087,825 16.4 Хартум
Тунис Тунис 163,610 10,486,339 64.1 Тунис
Баруун Сахар Баруун Сахар[4] 266,000 405,210 1.5 El Aaiún
Хойд Африк дахь Испани болон Португалын нутаг дэвсгэр:
Канарын арлууд Канарын арлууд (Испани)[5] 7,492 1,694,477(2001) 226.2 Las Palmas de Gran Canaria,
Santa Cruz de Tenerife
Загвар:Country data Ceuta Ceuta (Испани)[6] 20 71,505(2001) 3,575.2
Загвар:Country data Madeira Madeira Islands (Португал)[7] 797 245,000(2001) 307.4 Funchal
Загвар:Country data Melilla Мелилла (Испани)[8] 12 66,411(2001) 5,534.2
Өмнө Африк: 2,693,418 56,406,762 20.9
Ботсвана Ботсвана 600,370 1,990,876 3.3 Габороне
Лесото Лесотын Вант Улс 30,355 2,130,819 70.2 Масеру
Намиби Намиби 825,418 2,108,665 2.6 Виндхук
Өмнөд Африк Өмнөд Африкийн Бүгд Найрамдах Улс 1,219,912 49,052,489 40.2 Блумфонтейн, Кейптаун, Преториа[9]
Свазиланд Свазиланд 17,363 1,123,913 64.7 Мбабане
Өрнө Африк: 6,144,013 296,186,492 48.2
Бенин Бенин 112,620 8,791,832 78.0 Порто-Ново
Буркина-Фасо Буркина-Фасо 274,200 15,746,232 57.4 Ouagadougou
Кабо-Верде Кейп Верде 4,033 429,474 107.3 Прайа
Кот д'Ивуар Кот д'Ивуар 322,460 20,617,068 63.9 Абиджан,[10] Ямусукро
Гамби Гамби 11,300 1,782,893 157.7 Банжул
Гана Гана 239,460 23,832,495 99.5 Аккра
Гвиней Гвиней 245,857 10,057,975 40.9 Конакри
Гвиней-Биссау Гвиней-Бисау 36,120 1,533,964 42.5 Бисау
Либери Либери 111,370 3,441,790 30.9 Монровиа
Мали Мали 1,240,000 12,666,987 10.2 Бамако
Мавритани Мавритан 1,030,700 3,129,486 3.0 Нуакшот
Нигер Нигер 1,267,000 15,306,252 12.1 Ниамей
Нигери Нигери 923,768 149,229,090 161.5 Абужа
Загвар:Country data Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha Сент Хелена, Тристан да Кунья (Нэгдсэн Вант Улс) 410 7,637 14.4 Жэймстаун
Сенегал Сенегал 196,190 13,711,597 69.9 Дакар
Сьерра-Леоне Сьерра-Леоне 71,740 6,440,053 89.9 Фритаун
Того Того 56,785 6,019,877 106.0 Ломе
Африк Нийт 30,368,609 1,001,320,281 33.0

Түүх[засварлах]

Европын колоничлол[засварлах]

1913 он

██ Belgium

██ Germany

██ Spain

██ France

██ United Kingdom

██ Italy

██ Portugal

██ тусгаар улс орнууд

Хэл аялгуунууд[засварлах]

Эшлэл[засварлах]

  1. Sayre, April Pulley. (1999) Africa, Twenty-First Century Books. ISBN 0-7613-1367-2.
  2. "World Population Prospects: The 2004 Revision" НҮБ (Department of Economic and Social Affairs, population division)
  3. Иш татахад гарсан алдаа: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named uscen
  4. НҮБ-ийн 46 гишүүн хүлээн зөвшөөрдөг боловч НҮБ-д элсүүлэгдэж байгаагүй, өмнөд хэсэг нь де факто Мароккогийн захиргаан доор байдаг 1 улс: Баруун Сахарын Сахравигийн Ардчилсан Араб Бүгд Найрамдах Улс
  5. The Spanish Canary Islands, of which Las Palmas de Gran Canaria are Santa Cruz de Tenerife are co-capitals, are often considered part of Northern Africa due to their relative proximity to Morocco and Western Sahara; population and area figures are for 2001.
  6. The Spanish exclave of Ceuta is surrounded on land by Morocco in Northern Africa; population and area figures are for 2001.
  7. The Portuguese Madeira Islands are often considered part of Northern Africa due to their relative proximity to Morocco; population and area figures are for 2001.
  8. The Spanish exclave of Melilla is surrounded on land by Morocco in Northern Africa; population and area figures are for 2001.
  9. Блумфонтейн шүүх , Кейптаун хууль тогтоох, Преториа гүйцэтгэх.
  10. Ямусукро нь албан ёсны нийслэл боловч, Абиджан нь де факто .