Их Найм

Group of Eight Groupe des Huit Gruppe der Acht Gruppo degli Otto 主要国首脳会議 Большая восьмёрка

Канад Ерөнхий Сайд: Стивен Харпер Франц Ерөнхийлөгч: Франсуа Олланд Герман Канцлер: Ангела Меркель Итали Ерөнхий Сайд: Марио Монти Япон Ерөнхий Сайд: Абэ Шинзоо Оросын Холбооны Улс Ерөнхийлөгч: Владимир Путин Их Британи Ерөнхий Сайд: Дэвид Кэмерон Их Наймын 2013 оны Ерөнхийлөгч Америкийн Нэгдсэн Улс Ерөнхийлөгч: Барак Обама Мөн төлөөлөгдсөн Европын Холбоо Ерөнхийлөгч Хосе Мануэл Барросо Ерөнхийлөгч Мирек Тополанек

Их Найм (G8) нь Америкийн Нэгдсэн Улс, Герман, Их Британи, Итали, Канад, Оросын Холбооны Улс, Франц, Япон гэсэн дэлхийд эдийн засгийн хувьд тэргүүлдэг улсуудаас бүрдэх бүлэг юм. Эдгээр улсууд нь дэлхийн эдийн засгийн 65 орчим хувийг бүрдүүлдэг. Жил бүр эдгээр улсуудын төрийн тэргүүн, дээд албан тушаалтнууд уулзаж, дэлхийн улс төрийн бодлогыг тодорхойлдог гэж хэлж болно.

Түүх

Их наймын үүсэл нь 1973 оны нефтийн хямралаас үүдэн дэлхий даяар эдийн засгийн хямрал нүүрлэснээс улбаалж АНУ, Европ, Японы санхүүгийн албаны хүмүүс уулзалт хийж эхэлсэнтэй холбоотой.

1975 онд, Францын Ерөнхийлөгч Валери Жискар д'Эстан хөгжингүй, ардчилсан 6 орны төрийн тэргүүнүүдийг урьж саммит зохион байгуулсан. Уг саммитад оролцогчид цаашид жил бүр уг уулзалтыг зохиохыг дэмжсэнээр Франц, Баруун Герман, Итали, Япон, Их Британи болон АНУ гэсэн бүрэлдэхүүнтэй "Их зургаагийн бүлэг" (G6) байгуулагдсан түүхтэй. 1976 оны уулзалтаас Канад улс нэмэгдсэн. Мөн Европын Холбоо 1977 оноос уулзалтад оролцож ирсэн.

Оросын Холбооны Улс нэмэгдэж "Их найм" бүрэлдсэн нь

1991 онд Хүйтэн дайн дуусч, ЗХУ (одоогийн Оросын Холбооны Улс) Их долоогийн гол уулзалтуудад оролцож эхэлсэн. 1997 оноос улс төрийн бүх уулзалтуудад оролцох эрхтэй болсноор Их найм бүрэлдэн тогтжээ. Гэхдээ Орос нь эдийн засгийн үзүүлэлтүүдээрээ дэлхийд тэргүүлж чадахгүй байсан учир сангийн сайд болон төв банкны тэргүүнүүдийн уулзалтад оролцдоггүй байв.

Тэр үед АНУ-ын ерөнхийлөгч Билл Клинтоны санаачилгаар "Долоогийн бүлэг" нь "Наймын бүлэг" болсноо зарласан бөлгөө. Энэ нь ОХУ-ын ерөнхийлөгч Борис Ельциний явуулж байсан эдийн засгийн өөрчлөлт болон НАТО-гийн талаарх байр суурийг үнэлсэн хэрэг байлаа.

2005 оны 2 сарын 18-нд АНУ-ын сенатч Жо Либерман, Жон Маккэйн нар ОХУ-ын ерөнхийлөгч Владимир Путины явуулж буй бодлогыг шүүмжлээд улс төрийн эрх чөлөө, ардчиллыг хөгжүүлэхгүй байгаа тул тус улсыг Их наймын бүрэлдэхүүнээс хасах ёстой гэсэн шаардлага тавьсан.

Бүтэц, үйл ажиллагаа

Их найм нь албан ёсны бүтэц, удирдлага байдаггүйгээрээ НҮБ, Дэлхийн банк зэрэг байгууллагуудаас ялгаатай. Бүлгийн удирдлагааар жил бүр гишүүн орнуудын аль нэгийг сонгодог. Тухайн улсыг тэр оны 1 сарын 1-нд тэргүүлж байсан хүн Их наймын бүлгийг удирдана. Жилийн дунд үед даргалж буй улсад 3 хоногийн дээд хэмжээний уулзалт зохиогддог. Энэ нь дэлхийн гол бодлогыг тодорхойлдог тун чухал арга хэмжээ болно.

Мөн эрүүл мэнд, хууль эрх зүй, хөдөлмөр, эрчим хүч, хөгжил, байгаль орчин, гадаад хэрэг, хууль зүй дотоод хэрэг, терроризм, худалдаа зэрэг асуудлаар сайд нарын түвшинд уулзалтууд зохиодог. Эдгээрээс Их наймын ОХУ-аас бусад 7 орны сангийн сайд нар болон Европын холбооны төлөөлөгчид оролцдог жил тутмын уулзалт нь нэр нөлөө ихтэй. Үүнээс гадна "G8+5" буюу Бразил, Энэтхэг, Мексик, Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улс болон Өмнөд Африкийн сангийн сайд нарын уулзалт зохиогддог.

Эдийн засгийн чадавхи

Их Наймын орнууд нь дэлхийн хүн амын 14-хөн хувийг бүрдүүлдэг боловч дэлхийн нийт ДНБ-ий гуравны хоёр хувийг бий болгодог юм. (Дэлхийн Хөгжлийн Илтгэл 2006 / Дэлхийн банк-г үзнэ үү).

2004	Хүн ам		BNE
	сая	%	тэрбум $	%
Дэлхий	6345.1	100.0	39833.6	100.0
АНУ	293.5	4.6	12179.9	30.7
Япон	127.8	2.0	4749.9	11.9
Герман	82.6	1.3	2549.0	6.3
Их Британи	59.4	0.9	2036.4	5.2
Франц	60.0	0.9	1858.7	4.7
Итали	57.6	0.9	1503.6	3.8
Канад	31.9	0.5	905.6	2.3
ОХУ	142.8	2.3	487.3	1.2
G8	855.6	13.5	26270.4	66.1

Шүүмжлэл

Их наймын тэргүүнүүдийн жил тутмын уулзалт нь даяарчлалын эсрэг хөдөлгөөний эсэргүүцлийн нэг бай болдог.

Шүүмжлэлүүд нь хүлэмжийн хий ихээр ялгаруулж дэлхийн дулааралд нөлөө үзүүлж буй, Африк болон хөгжиж буй орнуудыг өрийн хямралд оруулж, тэгш бус худалдаанй бодлогоор ядуурал бий болгож буй, мөн ДОХ-ын эсрэг явуулж буй бодлого зэрэг даяарчлалтай холбоотой асуудлууд байдаг.

Түүнээс гадна Испани, Энэтхэг, Бразил, Хятад зэрэг эдийн засаг нь хүчирхэг улсуудаар эгнээгээ өргөтгөхгүй байгаа тул дэлхийн эдийн засгийг төлөөлж чадахгүй байна гэсэн шүүмжлэл их бий.

Терроризм

2005 онд Шотландад болсон уулзалтын эхний өдөр (2005 оны 7 сарын 7) Лондонгийн метро болон автобуснуудад бөмбөг дэлбэрч, 50 гаруй хүний амь насыг авч одсон томоохон террорист халдлага гарсан. Уг халдлагын хариуцлагыг "Европ дахь Аль-Кайда Жихадын нууц бүлэглэл" гэж өөрсдийгөө нэрлэсэн байгууллага хүлээж мэдэгдэл гаргасан. Уг мэдэгдэлд Их Британийн засгийн газрын Афганистан, Иракт явуулж буй цэргийн ажиллагаа болон барууны орнуудын исламын тулгуур үзэлтнүүдийн эсрэг бодлогыг эсэргүүцэж халдлага зохион байгуулсан гэж дурьдсан байлаа. Мөн уг халдлага нь Олон Улсын Олимпийн Хороо 2012 оны зуны олимп Лондон хотод зохиогдох болсныг зарласны дараахан болсон юм. Гэсэн хэдий ч уулзалт хуваарь ёсоор болж өнгөрсөн билээ.

Хамгийн сүүлд ОХУ-д болсон уулзалт нь Ираны цөмийн хөтөлбөрийн тухай хэлэлцэж байхдаа Палестин-Израйлийн тэмцэл хурцадсанаас тасалдаж байсан түүхтэй.

G6/7/8-ын уулзалтууд

Уулзалт нь дараах дарааллаар ээлжилж зохиогддог: Франц, АНУ, Их Британи, Герман, Япон, Итали, Канад, ОХУ (цаашид бусад улсууд нэмэгдвэл нэмэгдсэн дарааллаар). Энэ үеэр дэлхийн хамгийн хүчирхэг улсуудын удирдагчдын уулзалтыг сурвалжлахаар дэлхийн өнцөг булан бүрээс хэдэн зуун сурвалжлагч цугладаг юм.
Мөн үзэх: G8 уулзалтын лого

дэс дугаар	огноо	Улс	Газар	Албан ёсны вэб хаяг
1	1975.11.15-17	Франц	Рамбулье
2	1976.6.27-28	Америкийн Нэгдсэн Улс	Сан Хуан, Пуэрто-Рико
3	1977.5.7-8	Их Британи	Лондон
4	1978.7.16-17	Баруун Герман	Бонн
5	1979.6.28-29	Япон	Токио
6	1980.6.22-23	Итали	Венец
7	1981.7.20-21	Канад	Монтебелло, Квебек
8	1982.6.4-6	Франц	Версаль
9	1983.5.28-30	Америкийн Нэгдсэн Улс	Уильямсбург, Виржин
10	1984.6.7-9	Их Британи	Лондон
11	1985.5.2-4	Баруун Герман	Бонн
12	1986.5.4-6	Япон	Тоокёо
13	1987.6.8-10	Итали	Венец
14	1988.6.19-21	Канад	Торонто, Онтарио
15	1989.7.14-16	Франц	Парис
16	1990.7.9-11	Америкийн Нэгдсэн Улс	Хьюстон, Техас
17	1991.7.15-17	Их Британи	Лондон
18	1992.7.6-8	Герман	Мюнхен, Бавари
19	1993.7.7-9	Япон	Токио
20	1994.7.8-10	Итали	Наполи
21	1995.6.15-17	Канад	Халифакс, Нова Скотиа
-	1996.4.19-20	Оросын Холбооны Улс	Москва (Цөмийн аюулгүй байдлын тусгай уулзалт)
22	1996.6.27-29	Франц	Лион
23	1997.6.22-24	Америкийн Нэгдсэн Улс	Денвер, Колорадо	G8 саммит 1997
24	1998.5.15-17	Их Британи	Бирмингем (G8-ын анхны албан ёсны уулзалт)	G8 саммит 1998 (архив)
25	1999.6.18-20	Герман	Кёльн, Умард Рейн-Вестфаль
26	2000.7.21-23	Япон	Окинава	G8 саммит 2000
27	2001,7,20-22	Итали	Генуя	G8 саммит 2001
28	2002.6.26-27	Канад	Канаскис, Альберта	G8 саммит 2002
29	2003.6.2-3	Франц	Эвиан ле-Бан	G8 саммит 2003
30	2004.6.8-10	Америкийн Нэгдсэн Улс	Си Айлэнд, Жоржи	G8 саммит 2004
31	2005.7.6-8	Их Британи	Глинэгл, Шотланд	G8 саммит 2005
32	2006.7.15-17	Оросын Холбооны Улс	Стрельна, Санкт-Петербург	G8 саммит 2006
33	2007.6.6-8	Герман	Хайлигендамм, Мекленбург	G8 саммит 2007
34	2008.7.7-9	Япон	Тояко (Тоя нуур) , Хоккайдо	G8 саммит 2008
35	2009.7.8-10	Итали	Ла Маддалена	G8 саммит 2009
36	2010.6.25-26	Канад	Хантсвилл, Онтарио
37	2011.5.26-27	Франц	Деувилл, Бас-Норманди
38	2012.5.18-19	Америкийн Нэгдсэн Улс	Кэмп Дэвид
39	2013.6.17-18	Их Британи	Ферманах тойрог, Лу Эрн
40	2014	Оросын Холбооны Улс

Мөн үзэх

• Дэлхийн Нийгмийн Чуулган
• Даяарчлалын эсрэг үзэл
• G20 аж үйлдвэржсэн орнууд
• G20 хөгжиж буй орнууд
• G33
• Хөгжиж буй 8 орон (D8), Исламын ертөнцийн хамгийн том 8 орны бүлгэм
• J8
• G11, хөгжиж буй 11 орны бүлгэм

Гадны холбоос

Commons: G8 - зураг, дуу, бусад юмс

Засгийн газрууд

• G8-ын түүх - Их Британийн засгийн газрын цахим сүлжээ
• Government of Canada - G8 Канадын засгийн газрын цахим сүлжээ
• 10 Downing Street - G8, ЕХ-ны даргалал Их Британийн засгийн газрын цахим сүлжээ
• USINFO - Африкт үзүүлэх тусламж АНУ-ын засгийн газрын цахим сүлжээ
• Торонтогийн их сургууль - G8 Мэдээллийн төв судалгааны баг
• Kremlin.ru - ОХУ-ын засгийн газрын сайт Kremlin.ru (англи хэлээр)
• Италийн засгийн газар (итали, англи хэлээр)
• Германы засгийн газар (герман, англи, франц хэлээр)